Estoniya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+Estoniya
Eesti Vabariik
|- | style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" |

Estoniya bayrağı Coat of arms of Estonia.svg
(Bayraq)

|- | align="center" colspan="2" | Şüar: |- | align="center" colspan="2" | EU location EST.png |- | Rəsmi dil || Eston dili |- | Paytaxt || Tallin |- | Prezident || Kersti Kalülayd |- | Ərazi
 - Ümumi
 - % Su || 129-cı yer
45,226 km²
4.56% |- | Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı || 154-cü yer
1 280 min (2015)
28/km² |- | Pul || Avro |- | Saat qurşağı || UTC +2 |- | Internet TLD || .ee |- | Telefon kodu || 372 |- |}

Estoniya (rəsmi adı Estoniya Respublikası) - Şimali Avropanın Baltik regionunda dövlət. Paytaxtı Tallin şəhəridir. Estoniya cənubda Latviya, şərqdə isə Rusiya ilə həmsərhəddir. Şimalda Fin körfəzi Estoniyanı Finlandiyadan, Baltik dənizi isə İsveçdən ayırır. Estoniyanın ərazisi 45.226 km², əhalisi isə 1.34 milyon nəfərdir. Mülayim iqlimə malik ölkədir. Estonlar fin qrupuna daxil olan xalqdır, rəsmi dili eston dilidir, bu dil fin dilinə çox yaxındır.

Estoniya müstəqilliyini 20 avqust 1991-ci ildə bərpa etmişdir. Estoniya demokratik parlament respublikası olub, inzibati cəhətdən 15 maakonda (region) bölünür. Estoniya 29 mart 2004-cü il tarixindən NATO, 1 may 2004-cü il tarixindən isə Avropa İttifaqının üzvüdür. Keçmiş SSRİ respublikaları arasında Estoniya ən yüksək adambaşına düşən Ümumi Daxili Məhsula malik ölkədir, BMT Estoniyanı artıq bir neçə il əvvəldən yüksək səviyyəli İnsan inkişafı indeksinə malik olduğuna görə İnkişaf etmiş ölkələr qrupuna daxil edib.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Estoniya tarixi

Müasir Estoniya ərazisində insanlar eramızdan 8500 il əvvəldən məskunlaşmağa başlayıblar. estonların əsas dini bütpərəstlik olub. Lakin 11-ci əsrdən etibarən Qərbi Avropa dövlətləri şimalda yaşayan xalqları xristianlaşdırmaq məqsədilə onlara qarşı xaç yürüşləri təşkil etməyə başlayıblar. Bu müharibələr tarixə Şimali xaç yürüşləri adı ilə keçib. Xaç yürüşlərindən əvvəl avropalılar həmin xalqları sülh yolu ilə xristianlaşdırmağa çalışıblar, lakin bunun bir nəticə vermədiyini görəndə onlara qarşı müharibəyə başlayıblar. Xaçlılar 1208-ci ildə Estoniyaya qarşı ilk yürüşə çıxdılar. 1227-ci ildə Estoniya alman və Danimarka qoşunları tərəfindən işğal olundu. 1228-ci ildən 1560-cı ilə kimi Estoniya Tevton ordeninin tərkibində olmuşdur. rusiyaLivoniya Konfederasiyası arasında baş vermiş livoniya müharibəsi (1558–1583) nəticəsində dağıldı. Bu müharibə Estoniya üçün çox böyük fəlakətlərə səbəb oldu. Bu müharibədən əvvəl Estoniyanın əhalisi 250-300.000 nəfər idisə, 17-ci əsrin 20-ci illərində əhalinin sayı 120-140.000 nəfər olmuşdu.

Rəsmi olaraq 1517-ci ildə almaniyalı keşiş martin Lüterin yazdığı 95 tezisin elan olunması ilə Avropada başlanmış Reformasiya hərəkatının Estoniyanın da daxil olduğu Baltikyanı ərazilərə çox böyük təsiri oldu. Buna uyğun olaraq həmin ölkələrdə din, təhsil, dil, siyasət böyük ölçüdə dəyişikliklərə uğradı. Kilsə ayinlərində yerli dil istifadə olunmağa başlandı (reformasiyadan əvvəl bunun üçün latın dili istifadə olunurdu). livoniya müharibəsi nəticəsində Estoniya tamamilə İsveç imperiyasının tərkibinə daxil oldu. 1631-ci ildə İsveç kralı qustav II Adolf feodallardan kəndlilərə daha böyük hüquqlar verilməsini əmr etdi. 1632-ci ildə Estoniyada ilk dəfə olaraq çap mətbəəsiDorpat şəhərində (1918-ci ildən sonra tartu adlanıb) universitet açıldı. İsveçin hakimiyyəti altında olan dövr Estoniyada tərəqqi dövrü hesab olunur. Əhalinin sayı 1657-ci ilə qədər sürətlə artdı. Həmin ildə baş vermiş taun epidemiyası bu artımı dayandırdı. Epidemiyanın fəsadları aradan qalxdıqdan sonra əhali yenidən artmağa başladı. Bu dövrdə estoniyada əhalinin miqrasiya prosesi gedirdi. Insanlar əhalinin sıx məskunlaşdığı yerlərdən daha az məskunlaşmış yerlərinə köç edirdilər. Habelə estoniya ərazisində rusiya dövlətində təqiblərdən qaçmış insanlar məskunlaşmağa başladılar. Həmçinin ölkə ərazisində finlandiyaisveçdən olan miqrantlar da məskunlaşırdılar. 1695-1697-ci illərdə baş vermiş aclıq zamanı əhalinin 20%-i tələf oldu. Isveç hakimiyyəti zamanı kənd təsərrüfatının əsas sahəsi taxılçılıq idi. Estoniya isveç krallığının taxıl anbarı hesab olunurdu. Bu dövrdə kəndli sinfi 2 qrupa bölünürdü: torpaq sahibləri və kəndlilər. Torpaq sahibləri əsasən almanlar, isveçlilər və başqaları idi. Kəndlilər isə əsasən estonlardan ibarət idi. Yaxşı həyat qurmaq üçün bir sıra kəndlilər öz doğma evlərini tərk edərək şəhərlərə üz tuturdular. Ancaq çox keçmədən torpaq polisi tərəfindən tutularaq geri qaytarılırdılar. 1671-ci ildə qəbul olunmuş qanuna görə evlərini tərk etmiş kəndlilərin geri qaytarılma qaydaları göstərilir və qeyd edilirdi ki, təhkimçilik daimidir və irsi xarakter daşıyır.XVİİ əsrdə isveçdə sənaye inkişaf etməyə başlayır. Bunun nəticəsi olaraq estoniya şəhərlərində də manufakturalar yaranırdı. kağız, kərpic, şüşə, əhəng və s. istehsal edən müəssisələr fəaliyyət göstərirdi. Sənaye və ticarət əsasən tallinnnarva şəhərlərində cəmlənmişdi. Tallinndən əsasən qərbi avropa ölkələrinə, o cümlədən isveçə, narvadan isə əsasən rusiya şəhərlərinə mallar ixrac edilirdi. Əsasən taxıl ixrac edilirdi. Həmçinin rusiya estoniya ərazisindən istifadə etməklə avropa ölkələrinə meşə məhsulları, isveç meyvə, şərab, ipək, britaniya dəmir ixrac edirdi. Sənaye və ticarət isveç dövlətinin maraqlarına uyğun tənzimlənirdi. Eston şəhərlərində gömrük vergisi olduqca yüksək idi. Mərkəzi hökümət tez-tez qoşunun tələbatını ödəmək, aclığın qarşısını almaq və s. yollar ilə taxıl ixracına məhdudiyyətlər qoyurdu. XI Karl zamanı dövlət gəlirlərini artırmaq üçün torpaqların ölçülməsinə və islahatlara başlandı. Torpaqlar sahiblərindən alınaraq onlara icarəyə verildi. Icarə əsasən qısamüddətli, qismən də həmişəlik olurdu. Kəndlilər dövlət kəndliləri hesab edilməyə başladı və onlara vergini qismən məhsul, qismən də pul şəklində verməyə icazə verildi. Habelə kəndlinin icarəçiyə şikayət etmək hüququ var idi. Isveç hakimiyyətinin sonlarına yaxın ölkədə yolların inşası və teleqraf şəbəkəsinin qurulması sürətləndi. Nəticədə mərkəz ölkənin ucqarları ilə teleqraf vasitəsi ilə əlaqə saxlayırdı. Xİ Karlın reformları onun ölümündən sonra çox az müddət qüvvədə qaldı. Əsrin sonlarında baltik regionunda isveçə qarşı şimal ittifaqı yaranmaqda idi. 1699-cu ildə yaranan bu ittifaqa rusiya, danimarka, saksoniya daxil idilər. Müharibə 1700-cü ilin fevralında saksoniyanın riqaya uğursuz hücumu ilə başladı. Danimarka ordusu şimali almaniya ərazisindən isveçə hücum etdi və məğlub edilərək sülh müqaviləsi bağladı. Həmin ilin payızında rusiya ordusu yürüşə başladı və narva ətrafında isveç ordusu ilə qarşılaşdı. Döyüşdə rusiya ordusu məğlub oldu. Bundan sonra isveç kralı Xİİ Karl qüvvələrini saksoniyaya qarşı yönəltdi. Bundan istifadə edən I Pyotr 1704-cü ildə narva və tartu şəhərlərini tutdu və əhalisini rusiyaya köçürdü. 1709-cu ildə poltava döyüşündə isveçlilər məğlub oldular və bir qədər sonra riqa rusların əlinə keçdi. Bundan sonra şəhərlər bir-bir təslim olmağa başladılar. 1710-cu ilin sentyabr-da tallinnin işğal edilməsi ilə estoniya ərazisində müharibə başa çatdı. [rusiya imperiyası]] tərkibinə daxil edildikdən sonra estoniya ərazisində uzun müddət sabitlik hökm sürdü. şimal müharibəsindən sonraİ Pyotr alman zadəganlarının isveç hakimiyyəti zamanı əllərindən alınmış hüquq və imtiyazlarını bərpa etdi. Işğal edilmiş ərazilərdə ostzey diyarı adlandırılan bölgə yaradıldı. Ostzey almanca "ostsee" sözündəndir və baltik dənizi anlamına gəlir. Ostzey diyarına kurlandiya, estlandiya, liflyandiya quberniyaları daxil idi. Ostzey diyarının bir çox məsələlərdə özünüidarə hüququ var idi. Regionun əsas özünüidarəetmə organı landtaq adlanırdı vəzadəganlardan təşkil edilirdi. Landtaq vergilərin təyin edilməsində, önəmli postların bölüşdürülməsi və bu postlara şəxslərin təyin edilməsində və kilsə işlərində iştirak etmək hüququ var idi. Şəhərləri magistrat adlanan orqan idarə edirdi və tacir və vəkillərdən təşkil edilirdi. Magistrat qanunvericilik, administrativ və məhkəmə funksiyalarını icra edirdi. Kənddə isə təhkimçilik bərpa edildi. Ümumilikdə XVİİİ əsr estoniyada təhkimçiliyin çiçəklənmə dövrü hesab olunur. Əvvəlki kimi mülkədarlar əsasən almanlardan, kəndlilər isə estonlardan ibarət idi. Kəndlilər əhalinin 95%-ə qədərini təşkil edirdi. Qalan 5% isə əsasən zadəganlardan, tacirlərdən, vəkillərdən, müəllimlərdən ibarət idi. Rus ordusunun yürüşləri və 1710-1711-ci illərin taun epidemiyası əhalinin kəskin surətdə azalmasına gətirib çıxardı. Ihalinin sürətlə azalması bəzi kiçik şəhərlərin şəhər statuslarını itirməsinə səbəb oldu. sankt-peterburq şəhərinin inşa edilməsi ilə tallinnnarva şəhərlərinin ticarət əhəmiyyəti azaldı. Əhalinin azalması kənddə işçi qüvvəsinin də azalmasına gətirib çıxardı. XVİİİ əsrin ortalarında əhalinin sayı müharibədən əvvəlki səviyyəni ötüb keçdi. Bu dövrdə taxılçılıqla yanaşı ətlik mal-qara saxlanılmasına, spirt istehsalına başlandı. XVİİİ əsrin ortalarına yaxın estoniyada maarif inkişaf etməyə başladı. 1739-cu ildə bibliya eston dilinə tərcümə edildi. Bu ədəbi eston dilinin formalaşmasının təməlini qoydu. Əsrin ikinci yarısından maarif hərəkatı gücləndi. Kitab çapı artır, həftəlik jurnal və qəzet buraxılırdı. Kəndlilər arasında oxuma-yazma bilənlərin sayı artırdı. Əsrin sonunda şimali estoniyada 40%, cənubi estoniyada 50%, saaremaa adasında isə 62% kəndli oxuma-yazma bilirdi. 1802-ci ildə tartu universiteti uzun fasilədən sonra tədris fəaliyyətinə başladı. 1843-cü ildə eston dilinin qrammatikasına dair kitab nəşr edildi. Maarif hərəkatı gücləndikcə təhkimçiliyin ləğv edilməsi daha tez-tez gündəmə gətirilir və müzakirə edilirdi. 1783-cü ildə İİ Yekaterina landtaq zadəganlarının hüquq və imtiyazlarını qismən məhdudlaşdırdı. Lakin İ Pavel hakimiyyətə gəldikdən sonra İİ Yekaterinanın bir çox qanunlarını ləğv etdiyi kimi bu qanunu da ləğv etdi. İ Aleksandr hakimiyyətə gəldikdən sonra 1802-ci ildə estlandiyada, 1804-cü ildə isə liflyandiyada yeni aqrar qanun qüvvəyə mindi. Qanun kəndli mükəlləfiyyətini bir daha təstiqləyirdi. Lakin buna baxmayaraq kəndliyə bəzi hüquqlar da verilirdi. Qanuna əsasən kəndlinin daşınan əmlak üzərində mülkiyyət hüququ var idi. Həmçinin mülkədara kəndlini təqib etmək qadağan edilirdi. Mülkədar və kəndli mübahisə və münasibətlərini həll etmək üçün məhkəmələr yaradıldı. Lakin artıq xərc və zaman tələb etdiyindən qanun demək olar icra edilmədi. Növbəti qanun estlandiyada 1816-cı, liflyandiyada 1819-cu ildə qəbul edildi. Bu qanuna əsasən mülkədar əlavə torpaq qarşılığında kəndliləri azad etməli idi. Lakin bu qanun da təhkimçiliyi ortadan qaldırmadı. Mülkədarlar müqavilə əsasında kəndliləri öz torpaqlarında işlədirdilər. XİX əsrin əvvəllərində estoniya aqrar ölkə olaraq qalırdı. Sənayenin manufaktura forması üstünlük təşkil edirdi. XİX əsrin ikinci rübündən etibarən maşınla istehsal edən fabriklər görünməyə başladı. XİX əsrin 40-cı illərində əhalinin pravoslav inancına keçidi sürətləndi. Keçid əsasən kəndlilər və az təminatlı ailələr arasında daha geniş yayılmışdı. Pravoslavlığa keçidin əsas səbəbi hökumətdən torpaq almaq istəyi idi. Bu ostzey zadəganları ilə mərkəzi hökumət arasında narazılığa, yekun olaraq kəndlilərin azad edilməsinə gətirib çıxardı. 1849-cu ildə lifflyandiyada, 1856-cı ildə estlandiyada yeni aqrar qanun qəbul edildi. Bu qanuna görə mülkədarlar torpaqları kəndliyə icarəyə vermək və ya satmaq yolu ilə istifadə edə bilərdilər. Qanun nəticəsində yeni bir təbəqə, torpaq sahibləri meydana gəldi. Əsrin ikinci yarısı eston xalqının təşəkkülü və kapitalizmin inkişafı ilə xarakterizə olunur. rusiya imperiyasında təhkimçiliyin ləğvi inkişafa həlledici təkan verdi. 1868-ci ildə biyarın ləğv edilməsi ilə muzdlu əməkdən istifadə yayılmağa başladı. 60-cı illərdən etibarən torpaqlar satışa çıxarıldı. Banklar tərəfindən verilən uzunmüddətli kreditlər sayəsində kəndlilər əvvəllər təhkimçi olaraq çalışdıqları torpaqları almağa başladılar. Əsrin sonlarında cənubi estoniyada 80%, şimali estoniyada 50%-dən artıq kəndli torpaq sahibi idi. 1863-cü ildə eston kəndlilərinə şəxsiyyəti təstiq edən sənədlər verildi. Bununla da kəndlilər bir yerdən başqa yerə hərəkət etmək hüququ əldə etdilər. XİX əsrin ortalarından etibarən şərqi avropanın digər xalqları kimi estonlarda da oyanış hərəkatı başlandı. 1857-ci ildə eston dilində ilk qəzet nəşr edilməyə başladı. Ziyalılar və vətənpərvər qüvvələr estonları ictimai həyatda daha aktiv iştirak etməyə çağırırdılar. Bu dövrdə ziyalılar arasında 2 qrup daha çox diqqət çəkirdi. Birinci qrup ziyalılar mədəni inkişafa nail olmağı əsas tuturdular. Onlar mərkəzi hökumətin anti-eston siyasəti yürüdə biləcəyindən, nəticədə estonları məhv edəcəyindən qorxur və belə hesab edirdilər ki, kiçik bir xalq kimi estonların ən böyük missiyası mədəni inkişafa nail olmaqdır. "Bir halda ki biz siyasətdə və sayda böyük ola bilmirik, onda biz mədəniyyət sahəsində böyük bir xalq olmalıyıq." İkinci qrup isə bunun əksini söyləyir və tələb edirdi ki, estonlar da almanlar və ruslar kimi hüquq və azadlıqlara malik olmalıdırlar. 1872-1893-cü illərdə fəaliyyət göstərmiş eston ədəbiyyatçıları cəmiyyəti ədəbi eston dilinin formalaşmasında və folklor nümunələrinin toplanmasında, habelə eston dilli ədəbiyyatın yaradılmasında mühüm rol oynadı. prusiyanın alman dövlətlərini birləşdirməsi və 1871-ci ildə almaniya imperiyasının yaradılması rusiya hökumətinin baltik regionuna daha həssas yanaşmasına və ruslaşdırma siyasətini gücləndirməsinə səbəb oldu. Rusiya dairələrində ostzey almanlarının almaniya ilə birləşəcəyindən və ya yerli xalqları almanlaşdıracaqlarından qorxurdular. Bu sahədə ilk ciddi addım 1877-ci ildə atıldı. Magistrat ləğv edildi və şəhər hakimiyyəti 1870-ci il şəhər reformuna uyğun təşkil edildi. 1888-ci ildə polis, 1889-cu ildə məhkəmə ümumrusiya qanunlarına uyğun yenidən quruldu. Yüksək vəzifələrə ruslar təyin edildi. Əsrin sonunda rus dilli təhsilə keçildi. XX əsrin əvvəllərində estoniya rusiya imperiyası daxilində kapitalizmin ən çox inkişaf etdiyi regionlardan biri idi. Sənayenin maşınqayırma, metal emalı, toxuculuqqida sənayesi sahələri daha çox inkişaf etmişdi. Həmçinin təhsil və həyat səviyyəsi yüksəlmişdi. 1904-cü ildə estonlar ilk dəfə siyasət sahəsində uğura nail oldular. Dumaya seçkilərdə birləşmiş rus-eston bloku qalib gəldi. Əsrin əvvəllərindən başlayaraq siyasi həyatda canlanma daha da gücləndi. Siyasi həyatda 2 qrup daha güclü idi. Onlardan biri konstitusiya tərəfdarı idilər və liberal islahatlar etməyin vacibliyini vurğulayırdılar. İkinci qrup daha radikal idi və mütləqiyyətin ləğvini tələb edirdilər. İkinci qrup fikir və ideya baxımından sosialistlərə daha yaxın idilər. Estoniyada rus dilli təhsilə keçildikdən sonra imperiyanın müxtəlif yerlərindən tələbələr təhsil almaq üçün tartu universitetinə müraciət edirdilər. Bu tələbələr sayəsində marksizm ideyaları əhali, xüsusən də tələbələr arasında daha sürətlə yayılırdı. Sosialistlərin 2 qolu var idi. Birinci qol mərkəzçilər adlanırdı. Mərkəzçilər marksizm-leninizm təlimlərini əsas götürür və milli məsələlərdə beynəlmiləlçilik prinsipini əsas tuturdular. İkinci qol federalçılar adlanırdı. Federalçılar sosializm ilə millətçiliyin sintezini təbliğ edir və muxtariyyat tərəfdarı idilər. Qanlı bazar günü hadisəsi ilə rusiyada inqilab başladı və 3 gündən sonra estoniyaya çatdı. Dinc aksiyalarda əhalinin demək olar bütün təbəqəsi iştirak edirdi. Hər keçən gün aksiyalar şiddətlənirdi və ən böyük aksiya 1 may tarixində keçirildi. 17 oktyabrda verilən monifestdən sonra siyasi partiyalar açıq fəaliyyətə keçdi. 16 oktyabrda ordu qüvvələri aksiya iştirakçılarına atəş açdı və nəticədə 94 nəfər qətlə yetirildi, 100-dən artığı yaralandı. 27-29 oktyabr tarixlərində tartuda ümumestoniya xalq nümayəndələrinin toplantısı keçirildi. Elə ilk gündən nümayəndələr konstitusiya tərəfdarları və radikallar olmaqla 2 qrupa ayrıldılar. Noyabr-dekabr aylarında hökumət baltikyanı quberniyalarda hərbi vəziyyət elan etdi və qubernatorlara fövqəladə səlahiyyətlər verdi. Dekabrda əsasən şimali estoniyada olmaqla bir neçə fəhlə dəstəsi mülkədar evlərinə, zavod və fabriklərə hücum etdi. 1 həftə sürən hücumlar zamanı 160-dan artıq mülk, zavod, fabrik talan edildi və yandırıldı. İnqilabı yatırmaq üçün hökumət baltikyanı regiona xüsusi cəza dəstələri göndərdi. Nəticədə 1906-cı ildə 300-dən artıq şəxs məhkəməsiz və istintaqsız güllələndi, 200-dən artıq şəxs ölüm hökmünə məhkum edildi, 600-dən artıq şəxs isə həbs edilərək sibirə sürgün edildi. İnqilab yatırıldıqdan sonra siyasi partiyaların fəaliyyətinə qadağa qoyuldu. Hərbi vəziyyət 1908-ci ilin avqustuna kimi qüvvədə qaldı. 1908-ci ilin avqustunda hərbi vəziyyət fövqəladə vəziyyətlə əvəz edildi və fövqəladə vəziyyət ancaq 1911-ci ildə ləğv edildi. 1906-cı ildə özəl məktəblərdə eston və alman dillərində təhsilə icazə verildi. Ümumilikdə estoniya inqilabdan sonra da inkişafa davam etdi. Əsrin ilk onilliyində peşəkar teatrlar təşkil edildi, muzey yaradıldı. 1907-ci ildə eston ədəbiyyat cəmiyyəti təsis edildi. Mədəni inkişafla yanaşı ruslaşdırma siyasəti də aparılırdı. İ dünya müharibəsi ərəfəsində estoniyada sənaye müharibə ehtiyaclarına uyğun olaraq yenidən quruldu. Ümumilikdə 100.000-dan artıq eston İ dünya müharibəsində iştirak etdi və onlardan 10.000-ə qədəri döyüşlərdə həlak oldu. {iş gedir}


Siyasət ==

Ali qanunverici orqan – Riyqikoqu (birpalatalı parlament)

Ali icraçı orqan – hökumət (baş nazir Andrus Ansip(2005))

Siyasi partiyaları[redaktə | əsas redaktə]

1. Estoniya Sosial-Demokrat Partiyası, lideri: İ.Padar;

2. Estoniya Birləşmiş Rus Əhalisi Partiyası, lideri: Y.Tomberq;

3. İslahat Partiyası, lideri: A.Ansip;

4. Mərkəz Partiyası, lideri: E.Savisar.

Bölgələri[redaktə | əsas redaktə]

Estoniya Administrativ hissələr
Paytaxt Tallinn və olduğu bölgə

Estoniya 15-ayrı idarəetmə vahidinə bölünmüşdür. Bu bölgələr iqtisadi və coğrafi strukturlarına görə bir-birindən ayrılmışdır.

Bu bölgələr, (maakonnad), əyalət deyil də, ayrı rəhbərlik vahidləri olaraq qiymətləndirilməlidirlər.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Estoniyanın Latviya ilə sərhədi 267 km, Rusiya ilə sərhədinin uzunluğu isə 290 kilometrdir. Estoniyanın cari ərazisi 1920-ci ildə Tartu müqaviləsi nəticəsində müstəqil Estoniyaya məxsus olan ərazidən 2.300 km² daha azdır. Həmin ərazilər İkinci dünya müharibəsindən sonra Stalin tərəfindən Rusiyaya birləşdirilib. Bu səbəbdən, hal-hazırda Estoniya ilə Rusiya arasında sərhəd mübahisələri mövcuddur.

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Demoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

2000-ci ilin 31 mart tarixində aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən Estoniya Respublikasının 1,370,052 nəfər əhalisi var[1] .

2006 – cı ildəki məlumatlara görə 1,34 mln nəfərdir.

Əhalinin 65%-ni estonlar, 28,1%-ni ruslar təşkil edir.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Əsas məqalə: Estoniyada təhsil

Əlavələr[redaktə | əsas redaktə]

Estoniya dünyada e-hökumətə görə son illər ən qabaqcıl yerlərdən birini tutmaqdadır. Bu ölkədə mobil və internet texnologiyaları o dərəcədə inkişaf edib ki, nəinki ödəmələr, hətta seçki sistemi də elektron versiyadadır. Bu ölkədə e-seçki sistemi uğurla həyata keçirilir, mobil telefonla səs vermə mümkündür, həmçinin seçki yaşına çatmamış şəxslərin e-seçki barəsində məlumatlandırılması və vərdişlərinin artırılması üçün "kölgə səsverməsi" həyata keçirilir.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]