Ümumdünya Ədalət Evi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ümumdünya Ədalət Evi

Ümumdünya Ədalət Evi Bəhai Dinində inzibati orqanın adıdır. 1963-cü il aprelin 21-i, Bəhaullahın öz missiyasını elan etməsinin 100-cü ilində ümumdünya bəhai birliyi tərəfindən 56 ölkənin Milli Ruhani Məhfillərinin üzvlərinin bir araya gələrək ruhani bir mühitdə və dərin sədaqət içində dünya bəhailəri sırasından 9 nəfəri seçməklə yaranmışdır.

Yaranması və fəaliyyəti[redaktə]

Ümumdünya Ədalət Evinin seçilməsi ilə Bəhai Dininin tarixində yeni era başlamışdır. Əvvəlcə İlahi Zühurun – Bəhaullahın şəxsiyyəti vasitəsilə, sonra Əhdin Mərkəzi (Əbdül-Bəha Abbas) və Əmrin Mühafizi (Şövqi Əfəndi) vasitəsilə Bəhai Dini parçalanmadan qorunmuşdur. Lakin Şövqi Əfəndinin həyatdan getməsi və Ümumdünya Ədalət Evinin təntənəli şəkildə elan edilməsi ilə idarəetmə şəxsiyyətdən orqana keçmişdir. Bəhailərin inancına görə bu orqanın ayrı-ayrı üzvləri səhvsiz olmasalar da, onların kollektiv qərarı Allah tərəfindən istiqamətləndirildiyi üçün qüsursuzdur və bununla da Ümumdünya Ədalət Evinin səlahiyyətlərinə aid edilən məsələlər üzərində Allahın fasiləsiz rəhbərliyi təmin edilmişdir. Uca Ədalət Evinin səlahiyyətləri Bəhaullah tərəfindən dəqiq müəyyənləşdirildiyi üçün Bəhai Yazılarındakı qanun və başqa göstərişlərdə dəyişiklərin edilməsinin qarşısı alınmışdır. Bu dinlərin tarixində görünməmiş hadisə idi. Heç vaxt əvvəllər Allahın Peyğəmbərləri ümumi seçkilər vasitəsi ilə seçilmiş Şuraya qanunlar vermək və Onun dinini idarə etmək hüququnu verməmiş və bu işlərin Allah tərəfindən istiqamətləndiriləcəyini vəd etməmişdi. Bəhaullah Əhdi bəşəriyyəti Ümumdünya Ədalət Evi vasitəsilə Müqəddəs Yazılarda öz əksini tapmayan və izahı aydın olmayan bütün məsələlərlə bağlı fasiləsiz İlahi göstərişlərlə təchiz etmişdir.

Ümumdünya Ədalət Evinin seçilməsi üçün şərait yalnız 1963–cü il aprelin 21–də mümkün oldu. O vaxt dünyada mövcud olan 56 Milli Ruhani Məhfilin üzvləri bir araya gələrək ilahi mühitdə, ruhaniyyətlə dolu bir şəraitdə və dərin sədaqət içində dünya bəhailəri sırasından bu Ali Ruhani Orqana 9 üzv seçdilər. Bəhailər elə hesab edirlər ki, bu Şövqi Əfəndinin Mühafiz kimi təyinindən sonra Din tarixində ən əlamətdar hadisə idi. İndi Ümumdünya Ədalət Evinə seçkilər həmin ruhda, həmin ruhani atmosferdə hər 5 ildən bir keçirilir. Ümumdünya Ədalət Evi 1972-ci ildə Öz Konstitusiyasını nəşr etdirir. Kostitusiyada Ümumdünya Ədalət Evinin yaradılması ilə bağlı Yazılardakı göstərişlər, həmçinin məqsəd və səlahiyyətləri öz əksini tapmışdır. Konstitusiyaya olan əlavələrdə Ümumdünya Ədalət Evinin üzvlərini seçmək üçün hər beş ildən bir keçirilən Beynəlxalq Qurultayların keçirilmə qaydaları da təfərrüatı ilə verilmişdir.

Seçilməsi[redaktə]

Kərmil dağında Ümumdünya Ədalət Evinin görüntüsü

Bəhai seçkiləri (istər Uca Ədalət Evinə, istərsə də Milli və Yerli Məhfillərə olsun) dünyanın müxtəlif yerlərində tətbiq edilən seçkilərin heç birinə bənzəmir. Bəhailər üçün bu tədbir Ali Ruhani Orqana üzvlər seçmək vasitəsi ilə Allaha öz sədaqətinin ifadəsidir. Seçkilərdə namizədlər irəli sürülmür, təbliğ və hər hansı formada seçki qabağı kampaniya qadağandır. Seçkilər ibadət və meditasiya ruhunda keçirilir. Seçicilərin müqəddəs borcu isə "özündə sonsuz sədaqət, təmənnasız xidmət, yüksək müdriklik və həyat təcrübəsini" birləşdirən kəslərə səs verməkdir. Bəhai seçkilərində səsvermə aktı azad və gizlidir. Hətta ən yaxın qohumların və ya dostların seçkilərlə bağlı məsləhətləşməsi qadağandır. Belə bir hərəkət Allahın Əmrinə qarşı xəyanət hesab olunur.

Hər bir dinin ruhani və əxlaqi cəhətləri vardır. Həzrət İsa Məsihin Dağdakı Vəzi, Həzrət Məhəmməd müraciətləri ruhani və əxlaqi təlimlər olub, tərəfdarlarına güclü təsir etmişdir. Başqa dinlər də oxşar ruhani təlimlərə malikdir. Zamanın dəyişkənliyi hər din tərəfdarının bu təlimlərə olan ehtiramını dəyişməmişdir. Məsələn, müsəlmanlar gündəlik namazla bağlı qanunları vicdanla yerinə yetirirlər. Ondan bir qarış kənara çıxmanı günah hesab edirlər.

Bəhaullaha qədər İlahi Zühurlar inzibati prinsipləri öz ruhani təlimlərinə daxil etmirdilər. Bəhaullah ruhani və inzibati qanunların hüquqlarını bərabərləşdirərək öz təliminə daxil etmişdir. Ona görə də inzibati prinsipin pozulması, məsələn, seçkiqabağı kampaniya ruhani qanun pozuntusu kimi Bəhaullahın Əhdinə xəyanət hesab olunur. Bunun köməkliyi ilə seçkili orqanların (Ümumdünya Ədalət Evi, Milli və Yerli Məhfillərin) paklığı, birliyi və korrupsiyadan kənar olması təmin edilir. Bu orqanların özləri isə qanunsuz hərəkətlərdən mühafizə edilmiş olurlar. Bəhaullah Uca Ədalət Evinə İlahi rəhbərliyin kanalı olmaq göstərişini vermişdir və ona görə də Ümumdünya Ədalət Evinə Dinin adi beynəlxalq orqanı kimi baxılmır.

Orqanın qüsursuzluğu[redaktə]

Bəhailərin inancına görə Ədalət Evi Allahın ona bəxş etdiyi qüsursuzluq və səhvsizlik xassəsinə malikdir.

Əbdül-Bəha Abbas yazır:

"Mütləq qüsursuzluq yalnız və yalnız İlahi Zühurlara (Peyğəmbərlərə) məxsusdur. Qazanılmış qüsursuzluq isə hər bir müqəddəs ruha bəxş edilə bilər. Məsələn, Uca Ədalət Evi, əgər zəruri şərtlər daxilində, bütün xalqlardan və millətlərdən seçilmiş üzvlərin iştirakı ilə qurularsa, O, Allahın rəhbərliyi və himayəsi altında olacaqdır. Əgər həmin Ədalət Evi, yekdilliklə və ya səs çoxluğu ilə qərar çıxaracaqsa, həmin qərar səhvdən qorunacaqdır. Ədalət Evinin üzvlərinə qüsursuzluq xas deyil, amma bu bütöv təsisat Allahın doğru rəhbərlik və himayəsi altındadır; bu bəxş olunmuş qüsursuzluqdur."

"Bişarat" lövhündə Bəhaullah Ümumdünya Ədalət Evinə hakimiyyətin idarəsini bəxş edir və rəhbərliyində qüsursuz olacağını vəd edir: "Allahın Ədalət Evinin üzvləri insanların işlərinə görə məsuliyyət daşıyırlar. Onlar, həqiqətən, Allahın bəndələri arasında Onun qəyyumlarıdır və Onun ölkələrində hakimiyyətin dan ulduzlarıdır. Ey Allahın bəndələri! Bu dünyanı idarə edən Ədalətdir. Zira onu iki sütun saxlayır: təltif(mükafat) və cəza. Bu iki sütun dünya üçün həyat mənbəyidir. Hər günün bir yeni müşkülü və hər bir müşkülün uyğun həlli olduğu üçün bu işlərdə Uca Ədalət Evinə müraciət edilməlidir ki, onlar zamanın tələbinə və ehtiyacına uyğun olaraq hərəkət edə bilsinlər. Allah yolunda Onun Əmrinə xidmət edən kəslər gözəgörünməz səltənətdən İlahi ilham alanlardır. Onlara itaət etmək hər bir kəsin borcudur..."

Bəhaullah "Kəlimət-i-Firdovsiyə" lövhündə yazır: "Ədalət Evinin qəyyumlarının üzərinə Kitabda açılmamış məsələlərlə bağlı biri-biriləri ilə məşvərət etmək və razılığa gəldiklərini həyata keçirmək vəzifəsi qoyulmuşdur. Həqiqətən, Allah onların arzularına ilham verir. O, həqiqətən İlhamverən və Hərşeyi biləndir".

Əbdül-Bəha Abbas da Öz Yazılarında Ədalət Evinin hakimiyyətini və qüsursuzluğunu təsdiq etmişdir: "Müqəddəs və gənc budaq – Allah Əmrinin Mühafizi (Şövqi Əfəndi), həmçinin dünya səviyyəsində seçilməli olan Uca Ədalət Evi – hər ikisi Əbha gözəlliyinin qayğı və himayəsi, Əbədi Camalın və Ən Uca olanın (qoy mənim canım onlara fəda olsun) mühafizəsi və doğru rəhbərliyi altındadır. Onların bütün qərarları Allahdandır. Kim ona və onlara itaət etmirsə, Allaha itaət etmir, kim onlara qarşı qiyam edirsə, Allaha qarşı qiyam etmiş olur, ona qarşı çıxan Allaha qarşı çıxır, kim onunla münaqişə edirsə, Allah ilə münaqişə edir, onu inkar edən kəs Allahı inkar etmiş olur, kim ona inamını itirirsə, Allaha inamını itirmiş olur. Kim ondan uzaqlaşırsa və özünü ondan ayırırsa və kənara çəkilirsə, əslində öz Allahından uzaqlaşmış, ayrılmış olur..."

Sonra Əbdül-Bəha bir lövhdə buyurur: "Qoy elə təsəvvür yaranmasın ki, Uca Ədalət Evi bütün qərarları özünün baxış və konsepsiyalarına uyğun olaraq qəbul edəcək. Allah qorusun! Uca Ədalət Evi qərarların qəbulu və qanunların yaradılmasını Müqəddəs Ruhun ilhamı və təsdiqləri ilə həyata keçirəcəkdir, çünki o, Əbədi Gözəlliyin himayə və mühafizəsi altındadır və onun qərarlarına itaət əsas vəzifə və borcdur və heç kim ondan yayına bilməz."

Üzvlər[redaktə]

Ümumdünya Ədalət Evinin üzvləri Allah köməyinin mövcudluğunu həmişə söyləyirlər. Onlar belə düşünürlər ki, Ümumdünya Ədalət Evinin qərarları Allah tərəfindən istiqamətləndirilir. Onlar öz seçicilərinə aşkar şəkildə bildirirlər ki, bu Ali Orqanda xidmət etməyə layiq deyillər. Lakin bununla belə, bu cür ağır məsuliyyətin yükünü böyük əminliklə öz çiyinlərinə götürürlər.

Ümumdünya Ədalət Evinin üzvü olmaq yalnız kişilərə icazə verilmişdir. Bəhaullah Ümumdünya Ədalət Evini yaradarkən nəzərdə tutulurdu ki, ona üzv kimi kişilər daha əlverişlidir. Bəhaullahın bu fikrindəki müdriklik bu gün hələ bəhailər üçün aydın deyildir. Əbdül-Bəha Abbas söz vermişdir ki, bu əmrin müdrikliyi yaxın gələcəkdə aydınlaşacaqdır. Lakin Bəhai Yazılarının mətnindən göründüyü kimi, Ümumdünya Ədalət Evi kişilər üçündür. Bəhaullah və Əbdül-Bəha Yazılarında Ümumdünya Ədalət Evinə bəşəriyyətin maraqlarına uyğun olaraq işləməyi və dünya işlərinin yaxşılaşmasına təsir etməyi məsləhət görürdülər. Bəhaullah "Kəlimət-i Firdovsiyə" lövhündə Ədalət Evinin üzvlərinə aşağıdakı sözlərlə müraciət edir: "Biz Ədalət Evinin üzvlərini müdafiə edirik və onlara əmr edirik ki, qadınların, kişilərin və uşaqların mühafizəsini və təhlükəsizliyini təmin etsinlər. Onların borcudur ki, hər zaman və hər bir şəraitdə insanların maraqlarına böyük diqqət yetirsinlər. "İşraqat" lövhündə isə O buyurur: "Dünyanın tərəqqisi, millətlərin rifahı, xalqların əmin-amanlığı və yer üzərində yaşayan bütün insanların asayişi Allahın fərmanları və prinsiplərinə daxildir. Din insanlara hədiyyələrdən ən gözəlini bəxş edir, rifah badəsini təklif edir və əbədi həyat verir və bəşəriyyətə həmişəyaşar nemətlər yağdırır. Dünyadakı başçı və hökmdarların və xüsusən, Allahın Ədalət Evinin qəyyumlarının borcudur ki, bütün qüvvələrini Onun mövqeyinin qorunmasına, maraqlarının həyata keçirilməsinə və dünyanın gözlərində onun durumunun ucaldılmasına cəlb etsinlər".

Mənbə[redaktə]

  • Azər Cəfərov "Bəhai Dini" Bakı-2005