ABŞ Vətəndaş müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ABŞ Vətəndaş müharibəsi
Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png
Tarixi 12 aprel, 1861 - 12 aprel, 1865
Yeri ABŞ əraziləri
Səbəbi Avraam Linkolnun prezident seçilməsi
Nəticəsi
Flag of the United States (Pantone).svg ABŞ qalib qəldi, köləlik ləğv edildi.
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg Konfederasiya dağıldı.
Münaqişə tərəfləri
Flag of the United States (Pantone).svg
ABŞ
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg
Konfederasiya
Komandanlar
Flag of the United States (Pantone).svg Avraam Linkoln,
Flag of the United States (Pantone).svg Uliss Qrant
Flag of the United States (Pantone).svg Corc Makklelan
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg Cefferson Devis,
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg Robert Li
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg Stonvol Cekson
Tərəflərin hərbi qüvvəsi
Flag of the United States (Pantone).svg 2.100.000 Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg 1.064.000
İtkilər
Flag of the United States (Pantone).svg 110.000 ölü
Flag of the United States (Pantone).svg 360.000 Cəmi ölü s
Flag of the United States (Pantone).svg 275.000 Yaralı və itkin sayı
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg 93.000 Ölü
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg 260.000 Cəmi ölü
Flag of the Confederate States of America (March 1861 – May 1861).svg 137.000 Yaralı və itkin sayı

ABŞ-da Vətəndaş müharibəsi (1861-1865) – Şimalla (İttifaqla) Cənub quldar ştatları arasında vətəndaş müharibəsi. Avraam Linkolnun prezident seçilməsinə cavab olaraq quldarlar cənub ştatlarını İttifaqdan ayırmağı qərara aldılar və müharibəyə hazırlaşmağa başladılar. 1861-ci ilin fevralında Montqomeri şəhərində Cənub ştatları Konfederasiya yaradıldı. Konfederasiya ABŞ-ın 34 ştatından 11-ni birləşdirdi. 1861-ci il aprelin 14-də cənublular Fort-Samteri tutdu. Bununla da müharibə başlandı. 1861-ci il iyulun 21-də Şimal ordusu (35 min) Manassas şəhərində, oktyabrda isə Bols-Blaff yaxınlığındakı döyüşlərdə məğlub edildi. İkinci dövründə (1863-1865) Şimal ordusuna 190 min zənci əsgər daxil oldu. 250 min zənci arxa cəbhədə hərbi qulluğa cəlb edildi. 1863-cü ilin iyulunda cənublular Gettisberq və Missisipi çayı vadisindəki döyüşlərdə məğlub oldular. 1865-ci il aprelin 3-də Konfederasiyanın paytaxtı Riçmond şəhəri tutuldu. Həmin müharibədə tarixdə ilk dəfə zirehli gəmilərin döyüşü (1862-ci il martın 9-da) oldu. 1867-ci il martın 2-də Cənubun Yenidənqurması haqqında birinci qanun verildi.

Tərəflərin müqayisəsi[redaktə | əsas redaktə]

ABŞ tarixi
Declaration independence.jpg
Şablon: BaxMüzakirəRedaktə
ABŞ Konfederasiya
Cəmi əhali 22.000.000 (71%) 9.000.000 (29%)
Qul olmayan əhali 21.567.414 5.500.000
1860-cı ildə şimal ştatlarında qulların sayı 432.586 NA
1860-cı ildə cənub ştatlarında qulların sayı NA 3.500.000
Əsgər sayı 2,200,000 (67%) 1.064.000 (33%)
Dəmiryol xəttləri (mil) 21.788 (71%) 8.838 (29%)
təsərrüfat güçü 90% 10%
Silah istehsal güçü 97% 3%
1860-cı ildə istehsal olunan pambıq miqdarı Az sayda 4.500.000
1860-cı ildə istehsal olunan pambıq miqdarı Az sayda 300.000
Müharibədən əvvəl tərəflərin pul rezevləri 30% 70%