ABŞ Vətəndaş müharibəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
ABŞ Vətəndaş müharibəsi
Battle of Gettysburg, by Currier and Ives.png
Tarixi 12 aprel, 1861 - 12 aprel, 1865
Yeri ABŞ əraziləri
Səbəbi Avraam Linkolnun prezident seçilməsi
Nəticəsi
Flag of the United States (Pantone).svg ABŞ qalib qəldi, köləlik ləğv edildi.
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg Konfederasiya dağıldı.
Münaqişə tərəfləri
Flag of the United States (Pantone).svg
ABŞ
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg
Konfederasiya
Komandanlar
Flag of the United States (Pantone).svg Avraam Linkoln,
Flag of the United States (Pantone).svg Uliss Qrant
Flag of the United States (Pantone).svg Corc Makklelan
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg Cefferson Devis,
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg Robert Li
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg Stonvol Cekson
Tərəflərin hərbi qüvvəsi
Flag of the United States (Pantone).svg 2.100.000 CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg 1.064.000
İtkilər
Flag of the United States (Pantone).svg 110.000 ölü
Flag of the United States (Pantone).svg 360.000 Cəmi ölü s
Flag of the United States (Pantone).svg 275.000 Yaralı və itkin sayı
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg 93.000 Ölü
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg 260.000 Cəmi ölü
CSA FLAG 4.3.1861-21.5.1861.svg 137.000 Yaralı və itkin sayı

ABŞ-da Vətəndaş müharibəsi (1861-1865) – Şimalla (İttifaqla) Cənub quldar ştatları arasında vətəndaş müharibəsi. Avraam Linkolnun prezident seçilməsinə cavab olaraq quldarlar cənub ştatlarını İttifaqdan ayırmağı qərara aldılar və müharibəyə hazırlaşmağa başladılar. 1861-ci ilin fevralında Montqomeri şəhərində Cənub ştatları Konfederasiya yaradıldı. Konfederasiya ABŞ-ın 34 ştatından 11-ni birləşdirdi. 1861-ci il aprelin 14-də cənublular Fort-Samteri tutdu. Bununla da müharibə başlandı. 1861-ci il iyulun 21-də Şimal ordusu (35 min) Manassas şəhərində, oktyabrda isə Bols-Blaff yaxınlığındakı döyüşlərdə məğlub edildi. İkinci dövründə (1863-1865) Şimal ordusuna 190 min zənci əsgər daxil oldu. 250 min zənci arxa cəbhədə hərbi qulluğa cəlb edildi. 1863-cü ilin iyulunda cənublular Gettisberq və Missisipi çayı vadisindəki döyüşlərdə məğlub oldular. 1865-ci il aprelin 3-də Konfederasiyanın paytaxtı Riçmond şəhəri tutuldu. Həmin müharibədə tarixdə ilk dəfə zirehli gəmilərin döyüşü (1862-ci il martın 9-da) oldu. 1867-ci il martın 2-də Cənubun Yenidənqurması haqqında birinci qanun verildi.

Tərəflərin müqayisəsi[redaktə]

ABŞ tarixi
Declaration independence.jpg
Şablon: BaxMüzakirəRedaktə
ABŞ Konfederasiya
Cəmi əhali 22.000.000 (71%) 9.000.000 (29%)
Qul olmayan əhali 21.567.414 5.500.000
1860-cı ildə şimal ştatlarında qulların sayı 432.586 NA
1860-cı ildə cənub ştatlarında qulların sayı NA 3.500.000
Əsgər sayı 2,200,000 (67%) 1.064.000 (33%)
Dəmiryol xəttləri (mil) 21.788 (71%) 8.838 (29%)
təsərrüfat güçü 90% 10%
Silah istehsal güçü 97% 3%
1860-cı ildə istehsal olunan pambıq miqdarı Az sayda 4.500.000
1860-cı ildə istehsal olunan pambıq miqdarı Az sayda 300.000
Müharibədən əvvəl tərəflərin pul rezevləri 30% 70%