Aid

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yunan Tanrıları
Aid
Hades-et-Cerberus-III.jpg
Mifologiya Qədim Yunan
Adının izahı yeraltı dünyanın tanrısı
yun. ᾍδης – „Gözəgörünməz"
lat. Pluto – "Zəngin"
Digər mədəniyyətlərdə Pluton (Roma)
Atası Kron
Anası Reya
Qardaşı Poseydon, Zevs, Hera, Demetra
Bacısı Hera
Arvadı Persefona
Aid – Yeraltı dünyanın tanrısı
Hades.jpg

Aid (yun. ᾍδης vəya Ἅιδης) — Yunan mifologiyasında yeraltı dünyanın tanrısı. Tanrı ZevsPoseydonun qardaşı, Persefonanın əri.

Doğulması[redaktə]

Aid KronReyanın oğludur. Rəvayətə görə Kron digər uşaqları kimi onu da doğulduqdan sonra udaraq yemişdir. Zevs atası Kronu əvvəlcə daşı, sonra uşaqları qusaraq geri qaytarmağa məcbur edir. O, qardaşları AidPoseydonun köməyilə atasını taxtdan salır. Onlar özləri taxt-taca sahib olurlar.Dunyani biryerde idare etmeyin cetin oldugunu gorub 3 yere bolurler. Beləlikle, bütün yerüstü dünyanın tanrısı Zevs, yeraltı dünyanın – cəhənnəmin tanrısı Aid və dənizlərin tanrısı isə Poseydon olur.

Miflər[redaktə]

Aid arzuolunmaz, dəhşətli bəzən də "müsafirpərvər", "əliaçıq" tanrı kimi tanınırdı. Homer onu yeraltı Zevs adlandırırdı. O, müxtəlif rəvayətlərdə sehirli, onu gözəgörünməz edən papağı ilə (κυνέη – heyvan dərisindən olan başlıq) xatırlanır. Bu papağı ona, onları azad etdiyinə ğörə təpəgözlər hədiyyə etmişdirlər.

Persefonanın qaçırılması[redaktə]

Aidlə əlbir olan Zevs onu oğurlamaq üçün Geyaya müraciət edir. Geya bu məqsədlə çəmənlikdə çox gözəl və cəlb edici nərgiz gülü bitirir. Persefona öz rəfiqələrilə çəməndə çiçək toplarkən həmin nərgizin cazibəsinə düşüb onu üzmək istəyir. Qəflətən yerin tərki aralanır və Aid öz arabası ilə peyda olaraq onu yeraltı səltənətinə qaçırdır. Qəm və kədərdən üzülmüş Demetra doqquz gün qızını axtarır. Kömək üçün Heliosa müraciət edir. Göydən yerin nəzarətçisi olan Helios ona qızının kim tərəfindən qaçırıldığını deyir. Zevsi də bu işdə əli olduğunu bilən Demetra Olimpi tərk edir. Tam üzülmüş halda uzun-uzadı sərgərdanlıqdan sonra o, Elevsin deyilən bir yerə çatır. Burada o, sadə insan cildinə girərək çar Kilenin oğlu Demefontanın, çarın müsafirpərvərliyi qarşısında tərbiyəsilə məşğul olur. Demetra Demefontanı ölməz etmək üçün onu gecələr odun üstündə saxlayır. Uşağın anası Metanira bunu görcək haray salır. Bu zaman Demetra öz həqiqi cildinə qayıdır. Bunu görən Elevsina əhli onun şərəfinə məbəd ucaldır. Demetra bu məbəddə qapanaraq bütün gecələri qızına yas saxlayaraq ağlayır və yer üzərindəki bütün bitkilər solmuş olur. Bunu görcək Zevs qardaşı Aidə Persefonanı buraxmağı tövsiyyə edir. Aid razı olur, amma Persefonaya getməzdən əvvəl yemək üçün nar dənəsi verir: bu o deməkdir ki, Persefona mütləq ərinə geri dönəcəkdir. Beləliklə məsələ həll edilir: ilin dörd ayını Persefona əri ilə, qalan səkkiz ayını isə yer üzərində anasının yanında keçirməli olur.[1]

Aid və Herakl[redaktə]

"İlliada"dakı təssəvürə görə Aid Heraklın Evrisfeya üçün cəhənnəm köpəyini ondan almaq üstündə döyüşərkən çiynindən yaralanır və yarasını sağaltmaq üçün səltənətini tərk edərək Olimpə həkim tanrı Peonun yanına gəlməli olur.

İstinadlar[redaktə]

  1. Греческая Мифология, Катерина Серви, səhifə 36-37

Mənbələr[redaktə]

  • Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
  • Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., 1995 ISBN 960-540-118-5
  • Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, 2008 ISBN 978-88-476-2283-8
  • Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009, Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: آید