Prometey

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yunan Tanrıları
Prometey
Prometey insanlara odu gətirir

Prometey insanlara odu gətirir
Mifologiya Yunan
yun. Προμηθεύς
Fəaliyyəti İnsanların xilaskarı
Mənşəyi Titan
Sülalə Titanlar
Atası İapet
Anası Klimena
Qardaşı Atlant, Epimetey, Menetiy (Hesioda görə)
Atributları Od


Prometey (yunan. Προμηθεύς eyni zamanda Promefey mənası qabağı görən ya sonranı düşünən) qədim yunan mifologiyasında [1] insanların dostu və onları tanrıların özbaşnalığından qoruyan titan İapet və Klimenanın (Apollodora görə),[2] ya Femida və Heyin (Esxilə görə),[3] ya da Hera və titan Yevrimedontun oğlu. Hesiona onun həyat yoldaşı olmuşdur[4].

İapet nəsli[redaktə]

 
 
 
 
İapet
 
Klimena
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Atlant
 
Prometey
 
Epimetey
 
Menetiy

İnsan nəsli[redaktə]

Yunan mifologiyasına görə çox-çox qədim zamanlarda, yer üzündə ancaq ölməz tanrılar yaşayırmış. Tanrılar insanları və digər məxluqları yaradıb yer üzünə səpələmək qərarına gəlirlər. Rəvayətə görə Prometey insanları torpaqdan yapmış, Afina isə onlara nəfəs vermişdir.[5]. Tanrı Zevs titan İapetin oğlanları olan Prometeyə və Epimeteyə yaradılmış insanlara və məxluqlara gözəllik və qüvvə payalamağı tapşırır. Bölgü apararkən Epimetey bütün yaraşıq və quvvəni heyvanlara paylayır. Paylarına heç nə düşməyən insanlar isə köməksiz qalırlar.

Odun oğurlanması[redaktə]

Prometey insanların dostu olduğundan bu ədalətsizliyi aradan qaldırmaq məqsədilə Afinadan müdrikliyi, Hefestin emalatxanasından isə odu oğurlayaraq insanlara verir. Odun köməyi ilə insanlar qızınmış və yaşayıb-törəyə bilmişlər. Prometeyin bu hərəkəti tanrı Zevsin hiddətinə səbəb olur. O, Prometeyi cəzalandırmaq məqsədilə onu Qafqaz dağlarının zirvəsində zəncirləməyi tapşırır. Burada qartal onun qaraciyərini didib yeyərmiş. Hər dəfə onun didilmiş qaraciyərinin yerini yenisi tutarmış. Beləliklə, Prometey otuz il ərzində əzab çəkərək qaraciyərini qartala yedirtmişdir.

Başqa bir rəvayətə görə, Zevsin hiddətinə digər bir hadisə səbəb olmuşdur. Belə ki, qurbanvermə mərasimində Prometey öküzün ət və içalatını dərisinə bükür, sümüklərini isə yağ və piyin içində gizlədir. Seçim zamanı Zevsin payına sümüklər, insanların payına isə ət və içalat düşür. Bundan hiddətlənən Zevs onu cəzalandırır. Beləliklə ənənəyə görə insanlar qurban kəsilmiş heyvanın ətini özləri yeyir sümük və piyini isə yandırrırlar.

İstinadlar[redaktə]

  1. Мифы народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.2. С.337-340, Любкер Ф. Реальный словарь классических древностей. М., 2001. В 3 т. Т.3. С.155-157
  2. Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека I 2, 3 далее
  3. По Евфориону, сын Геры и титана Евримедонта
  4. Эсхил. Прикованный Прометей 560
  5. Гесиод, подложный фр.382 М.-У.; Лукиан. Прометей 13

Mənbələr[redaktə]

  • Софиа Сули, Греческая Мифология, Издателство Михалис Тубис А.О., ISBN 960-540-118-5
  • Panaghiotis Christou, Katharini Papastamatis, Griechische Mythologie, ISBN 978-88-476-2283-8
  • Греческая Мифология, Катерина Серви, EKDOTİKE ATHENON, Афины 2007 ISBN 960-213-378-3, ISBN 978-960-213-378-1
  • Менелаос Стефанидис, Яннис Стефанидис, ГРЕЧЕСКАЯ МИФОЛОГИЯ, БОГИ ОЛИМПА, Издательство "СИГМА", 2009, Lekanidi St.30, GR-173 43 Athens, Greece ISBN 978-960-425-078-3