Andre Morua

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Andre Morua
fr. André Maurois
AndreMaurois.JPG
Andre Morua, Filip Alekius de Laszlonun əsəri,1934
İlk adı Émile Salomon Wilhelm Herzog
Doğum tarixi 26 iyul 1885(1885-07-26)
Doğum yeri Fransa
Vəfatı 9 oktyabr 1967 (82 yaşında)
Vəfat yeri Paris
Vətəndaşlıq Fransız
Fəaliyyəti yazıçı

Andre Morua (fr. André Maurois; Émile Salomon Wilhelm Herzog adıyla anadan olmuş;26 İyul 1885 - 9 Oktyabr 1967)- Fransa yazıçısı.

Bioqrafiya[redaktə]

Andre Morua, Elböfdə dünyaya gəlibdir və Ruanın Pierr Kornell Lisesində təhsil almışdır[1],ki hər ikisidə Normandiyada yerləşir.Morua,Ernest Herzoq, bir yəhudi tekstil istehsalçısı və Alis (Levi-Rüeff) Herzoqun oğlu idi.

Andre Morua bir çox psixoloji romanların və bioqrafik hekayələrin müəllifi olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Morua fransız ordusunda kapitan kimi xidmət etmişdir. Daha sonra ABŞ köçüb gedir və Kanzas Universitetinde müəllim kimi işləyir. Bu dövrdə O bioqrafik əsərlərini yazır: Frederik Şopen(1942), general Eyzenxauer(1945), Franklin(1945)və Vaşinqton (1946). 1943-cü ildə Morua Şimali Afrikaya köçür, 1946-cı ildə isə Fransaya qayıdır. İncə zövqə, dərin psixologizmə və sözün həqiqi mənasında klassik dünyagörüşünə malik andre Morua dünya ədəbiyyatında, əsasən , avtobioqrafik roman janrının ustadı kimi tanınır.Şelli, Bayron , Balzak, Viktor Hüqo, Düma , Jorj Sand, İvan TurgenyevÇexov haqqında yazdığı kitablar Moruanın adını bu janrda yazılmış ən yaxşı əsərlər müəllifi kimi əbədiləşdirib.Fransa Müqavimət hərəkatının iştirakçısı olan görkəmli yazıçı İkinci Dünya müharibəsində fransız ordusunda kapitan kimi xidmət göstərmiş, alman qoşunları Parisi işğal edəndən sonra isə ABŞ-a mühacirətə gedərək Kanzas universitetində çalışmışdır.Həmin dövrdə o , topladığı zəngin sənədli materiallar əsasında Friderik Şopen, Eyzenhauer, Franklin və Vaşinqton haqında bir-birindən maraqlı müxtəlif səpkili işlərinin qələmə almaqla bioqrafik janrda yazdığı əsərlərin səbəblər ucbatından Amerikada məskunlaşmağa məcbur qalmış mühacir fransızların həyatından bəhs edən və bu kitabda yer alan “Love in Exile” və “Qızıl plun qarğışı” adlı mühacirət mövzusunda yazdığı hekayələr də kifayət qədər oxunur.Andre Morua təkcə fransız ədəbiyyatında deyil, tərcümə olunduğu, demək olar ki, bütün xalqların dillərində maraqla qarşılanmasının əsas səbəbi – ilk növbədə, onun müasirliyindədir. Bu da, heç şübhəsiz , yazıçının böyük həyat təcrübəsindən, eyni zamanda elmi tədqiqatçılara məxsus zəngin mütaliəsindən irəli gələn bir amildir.Andre Morua 9 oktyabr 1967-ci ildə vəfat etmişdir.

Yaradıcılığı[redaktə]

Andre Moruanın “Yad qadına məktublar” əsəri onun tayı-bərabəri olmayan ən yaxşı sənət incisi sayılır. Bioqrafik romanlardan fərqli olaraq , bu “açıq” məktubları yazıçının “bəşər övladına səmimi ürək sözləri” , yaxud “gələcək nəsillərə tövsiyələri” kimi dəyərləndirmək, janrını isə esselərdən ibarət povest kimi səciyələndirmək mümknüdür. Əbəttə, əsərin adı, yaxud hansı janra məxsus olması ikincidərəcəli məsələ kimi o qədər də önəmli deyil. Əsas olan odur ki, burada müxtəlif bizim bilmədiyimiz, lakin bilməyə borclu olduğumuz incə mətləblərdən söz açır və müxtəlif mövzularla bağlı düşüncə və münasibətinin böyük ustalıqla qələmə alaraq hər birimiə təklif və təqdim edir. Bəli, Morua tanımadığı cavan, gözəl və naməlum qadına-təsəvvüründə yaratdığı xəyali syurtə üz tutaraq ona müxtəlif mövzularda məktublar yazır,dəyərli tövsiyyələr verir, onun fikir və düşüncələrinin bölüşür. Əslində, həmin xəyali varlıq elə bizin: bəli, Moruanın üz tutduğu naməlum obyekt bizlərdən hər birimizik və qiymətli fikirləri, faydalı məsləhətəri ilə , əslində ,bizim hər birimiə səslənir..Morua tədqiqtçılarını xeyli müddət məşğul etmiş bir sual da var: “Yad qadın” adlandırılan o gənc , o gözəl xanım dünyada və müəllifin şəxsi həyatında həqiqətənmi mövcud idi? Lakin yazıçının bu “naməlum” gözələ ünvanladığı məktubları oxuyarkən sualın dəqiq cavcabına elə bir ehtiyac qalmır-çünki Moruanın yad qadına xitabən yazdığı həmin məktublar əslində , dərin mühakimə qabiliyyətinə malik bir yazıçının dünyanın qadınlı-kişili bütün “doğma” adamlarına ünvanlamış olduğu ürək sözləridir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Lycée Pierre Corneille de Rouen - History

Mənbə[redaktə]

  • Andre Morua. "Seçilmiş əsərləri". səhifə 7-9, Bakı "Şərq-Qərb" nəşriyyatı