Basklar ölkəsi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Koordinatlar: 42°50′ şm. e. 2°41′ q. u. (G)

Basklar ölkəsi
Flag of Spain.svg İspaniya
Flag of the Basque Country.svg
Bayraq
Escudo del Pais Vasco.svg
Gerb
Əsas məlumatlar
orijinal ad isp. Comunidad Autónoma del País Vasco
bask. Euskal Autonomia Erkidegoa
rəsmi dil İspancabaskca
yerli dil baskca
ölkə Flag of Spain.svg İspaniya
paytaxt Vitoriya-Qasteys
ərazi 7,234 km²
əhali 2,155,546
əhali sıxlığı 59.7
idarəetmə üsulu Ali muxtariyyət
Baş nazir Juan Jose Ibarretxe
Siyasi partiya rəhbəri Patxi Lopez
pul vahidi Avro
telefon kodu +34 94
rəsmi sayt http://www.euskadi.net euskadi.net
Xəritə
Localización del País Vasco.svg
Xəritə 2
Basque country map.png

Basklar ölkəsi (isp. Comunidad Autónoma del País Vasco) — İspaniyada yerləşən muxtar ərazi. Basklar ölkəsi İspaniyanın şimalında və Fransanın cənub-qərbində yerləşir. Əraziyə muxtariyyət statusu 25 iyul 1979-cu ildə İspaniya tərəfindən verilmişdir. Basklar bir çox məsələlərdə İspaniyaya tabe deyillər. Ərazini basklara məxsus Ertzaintza adlı polis təşkilatı qoruyur. Bundan başqa, turizm, maliyyə, vergilərdən əldə olunan gəlirlərin böyük bir qismi İspaniyanın deyil Bask Muxtariyyətinin büdcəsinə gedir.

İspaniya nın şimalında avtonom bölgədir. Sahəsi 7,234 km ² əhalisi isə 2,125,000 nəfərdir. Muxtar Ölkənin paytaxtı Vitoria - Gasteiz şəhəridir. Bölgəyə muxtariyyət 25 İyul 1979 tarixində verilmişdir. Region öz içində təhlükəsizliyini Ertzaintza deyilən polis təşkilatı ilə təmin etməkdədir.

Hökumət[redaktə]

Bölgədəki qanunlar Muxtar ölkəni üç ildən ibarət olan bir federasiya olaraq idarə edir. Bu sistem 1200 -ci ildən bəri bölgədə fasilələrlə istifadə edilən Foral Sistemi ' dir . Franco nun 1978 ci ildə tərtip etdiyi Konstitusiyası bölgəyə tarixi bir haqq olaraq geniş səlahiyyətlərlə bir muxtariyyət statusu vermişdir. Bask Parlamenti və hökuməti Vitoria - Gasteiz də yerləşir.Parlamentdə 25 nümayəndə təmsil olunur və bu nümayəndələrin səsləriylə Regionun Baş naziri ( Lehendakari) seçilir. 1937 -ci ildən bəri baş nazirlər Bask Milliyyətçi Partiyası 'ndən seçilmektedir.Bask Ölkəsi öz polis təşkilatına( Ertzaintza ) və öz radio / tv sine ( Euskal Irrati Telebista ) malikdir və digər güclər Gernika Aktı ilə zəmanət altındadır.

Gündəlik həyat[redaktə]

Aparılan son araşdırmalar zamanı məlum olmuşdur ki, baskların 28.2% muxtariyyətin sərhədlərindən kənarda dünyaya gəlir.[1]

Dillər[redaktə]

Baskİspan bölgədə rəsmi dillərdir. 1984 cü ildə edilən bir dil ilə əlaqədar siyahıya almada xalqın23% inin Bask dilini anladığı ,21% inin danışa bildiyi , 13% inin oxuya bildiyi və 10% inin isə yaza bildiyi ortaya çıxarılmışdır.

Torpaq Anlaşılmazlıqları[redaktə]

Bölgədəki Bask millətçiləri Navarra torpaqlarının tarixi Bask Ölkəsinin olduğunu və paytaxtlarında Pamplona ya daşıması iddiasındadırlar . Bask Hökuməti , Navarra nın simvolu olan Laura Bat gerbini illərdir istifadə edirlər.

İqtisadiyyat[redaktə]

' Bask Ölkəsi ' adam başına 30,680 Amerikan Dollarlıq gəlirlə İspaniyanın ən zəngin bölgələrindən biridir.

Siyasi problemlər[redaktə]

İspaniyada bəzi digər ərazilərdə olduğu kimi Basklar ölkəsi də siyasi müstəqillik tələb edir. İspaniya rəsmiləri isə İspaniyanın hec vaxt parçalanmayaçağını, basklara ən yaxşı halda Ali Muxtariyyət hüququnun verilə biləcəyni bildirirdilər. Hal-hazırda Basklar ölkəsi Ali Muxtariyyətə sahibdir. Lakin ərazidə yaşayan əhalinin 65% tam müstəqil olmağın tərafdarıdır. Baskların siyasi yöndə iki tələbləri var. Bunlardan birincisi Navarranın basklarla sərhəd olan ərazilərinin onlara verilməsidir. Digər tələb isə müstəqil respublikanın qurulmasıdır. Baskların müstəqilliyi uğrunda mübarizə apardığını bildirən ETA təşkilatı 52 ildir ki, bu hədəflərin heç birinə nail olmamışdır. Baskların çox az bir qismi ETA-nın tərəfini tutur. Bunun əsas səbəbi kimi, onlar müstəqilliyə gedən yolun terrorla yox, düzgün siyasi addımlarla mümkün olacağını düşünür. Baskların siyasi təşkilatlarından ən radikalı Batasunadır. İspaniyada çoxları ETA-nı Batasunanın hərbi qanadı hesab edirlər. Batasuna açıq formada ən qısa zamanda müstəqil dövlətin yaradılmalı olduğnu bildirirdi. 2003-cü ildə İspaniya dövləti Batasunanı separatçılıq fəaliyyətinə görə bağlamışdır. Ona tabe olan digər partiya isə 2008-ci ildə qapadılıb.[2]

Siyasi Partiyalar[redaktə]

Bask Avtonom Bölgəsi içində bir çox siyasi partiya var. bunlar ;

ETA[redaktə]

Əsas məqalə: ETA

ETA — Basklar ölkəsinin müstəqilliyi uğrunda silahlı mübarizə aparan bask radikal-solçu, milliyyətçi və separatçı təşkilatdır. 1959-cu ildə Franko diktaturasına qarşı mübarizə məqsədilə yaranmışdır. 1962-ci ildə təşkil olunan bask solçu-milliyyətçilərinin qurultayında təşkilatlanma prosesini başa çatdıran ETA, özünün əsas məqsədi kimi müstəqil bask dövlətinin (Euskadi) yaradılmasını qarşıya qoymuşdur.[3][4] ETA-nın emblemi baltaya sarılmış ilandır. Bununla Bask xalqının sonsuz azadlıq arzusu ifadə edilir.[5][6][7]

1968-ci ildə silahlı mübarizəyə başlayan ETA 829 nəfərin ölümünə, minlərlə insanın yaralanmasına və onlarla insanın qaçırılmasına görə məsuliyyət daşıyır.[8][9][10][11] ETA İspaniyaFransa tərəfindən rəsmi olaraq terror təşkilatı kimi tanınmışdır.[12] Bu ölkələrdən başqa Avropa İttifaqı[13]Amerika Birləşmiş Ştatları[14] tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmışdır.

Qalereya[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. "El 28,2% de la población que vive en el País Vasco ha nacido fuera | País Vasco". elmundo.es. http://www.elmundo.es/elmundo/2009/03/11/paisvasco/1236769219.html. İstifadə tarixi: 2010-04-26. 
  2. http://www.milli.az/news/world/32374.html
  3. (İspan dili) Goiz Argi. Goiz Argi. Retrieved on 30 January 2011.
  4. (İspan dili) Goiz Argi. Goiz Argi (27 January 2002). Retrieved on 2011-01-30.
  5. Quiosco | El Mundo en ORBYT. Elmundo.es. Retrieved on 30 January 2011.
  6. ETA, una serpiente vacilante. elmundo.es. Retrieved on 30 January 2011.
  7. De patrulla por Vitoria. elmundo.es (24 March 2006). Retrieved on 30 January 2011.
  8. "Lista de víctimas mortales" (Spanish). Ministerio del Interior. http://www.mir.es/DGRIS/Terrorismo_de_ETA/ultimas_victimas/p12b-esp.htm. İstifadə tarixi: 19 September 2010. 
  9. "Datos significativos del conflicto vasco, 1968–2003" (Spanish). Eusko News. 2003. http://www.euskonews.com/0256zbk/gaia25604_01.html. İstifadə tarixi: 19 January 2011. 
  10. ETA has killed 829 people as of 19 January 2011, Spanish Ministerio del Interior
  11. Peace at Last? | People & Places | Smithsonian Magazine. Smithsonianmag.com. Retrieved on 30 January 2011.
  12. (fr.) French list of terrorist organizations, in the annex of Chapter XIV
  13. EU list of terrorist organizations|43.6 KB}} 29 May 2006
  14. Foreign Terrorist Organizations (FTOs). Web.archive.org (9 July 2008). Retrieved on 30 January 2011.

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]