Balear adaları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Blearik Adaları
Flag of Spain.svg İspaniya
Flag of the Balearic Islands.svg
Bayraq
Escudo de las Islas Baleares.svg
Gerb
Əsas məlumatlar
orijinal ad Illes Balears
Islas Baleares
yerli dil Katalonca
ölkə Flag of Spain.svg İspaniya
paytaxt Palma de Mallorca
ərazi 4.992 km²(1.927,4 m²)
əhali 1.113.114
əhali sıxlığı 219,44/km² (568,3/sq m)
idarəetmə üsulu muxtar birlik
Prezident José Ramón Bauzà
Xəritə
Baleares-rotulado.png
Xəritə 2

Balear Adaları Muxtar Birliyiİspaniyaya bağlı beş böyük və onları əhatə edən bir neçə kiçik adadan ibarət olan bir muxtar bölgə. İspan dili ilə birlikdə katalan dili də bu bölgənin rəsmi dildir. Bölgəni ən böyük adaları Malyorka, Minorka, İbitsa, KabreraFormenteradır.

Tarix[redaktə]

Tarixi mənbələrə görə, 2600 ildir ki, insanların buralarda yaşadığı bilinməkdədir. Tarixdə müxtəlif zamanlarda Balear Adaları romalıların, kartacalıların, əlcəzairlilərin və ispanların idarəsində qalmışdır. E.ə. 122-ci ildə adalar romalıların əlinə keçmiş, 466-cı ildə vandallar hakim olmuşdur. Vandallarla Şərq Roma İmperatorluğu arasında davam edən mübarizədən sonra , adalar Şərqi Roma İmperatorluğuna daxil oldu. Səkkizinci əsrdə adalar , Ərəblərin əlinə keçdi. Balear Adaları 903'te edilən müqvilədə Əməvi Dövlətinə daxil oldu. 400 ilə yaxın Müsəlmanların əlində qaldı. 1230'da Aragonların hücumuna uğrayaraq zəbt edildi. İngilislər buraları hər nə qədər əldə etməyə çalışdısa da müvəffəq ola bilmədi. 1802də edilən son bir razılaşmaqla İspaniyaya bağlı bir əyalət halına gəldi. Hələ də də İspaniyanın bir əyaləti vəziyyətindədir. Ticarət və strateji istiqamətdən Qərb Aralıq dənizinin son dərəcə əhəmiyyətli takımadalarındandır .

Fiziki quruluş[redaktə]

Malyorka yaxta limanı Balear adaları, geoloji quruluş olaraq Sierra Nevada Dağlarının davamıdır. Bu adalar əhəmiyyətli dəniz çöküntüsüyle bir-birindən ayrılıb su üzünə çıxmış qisimlərdir.

Balear adalarının əhəmiyyətliləri; Minorka , Majorca , Cabrera , [[ Ibiza ] ] və [ [ Formentera ]] 'dır. Bu adaların ətrafında kiçik adalar vardır. Ümumiyyətlə yüksəkliklərdə azdır. Yalnız Mayorka adasındakı dağların yüksəkliyi 1400 metri tapmaqdadır. Mağaralar çoxdur. Xüsusilə Ejderha Mağaralar çox məşhurdur. Bunların içində yazın konsert verilən salonları belə vardır.

İqlim və bitki örtüyü[redaktə]

Balear Adalarında Aralıq dənizi iqlimi görülər. Iqlim olduqca yumuşaktır.Kışı yağışlı , yayları isə olduqca istidir. İqlim baxımından adalar arasında fərqlilik vardır. Minorka'da qoruyucu yüksək dağlar olmadığı üçün , qışda daha soyuq və yağışlı , yaz mövsümündə digər adalardan daha çox hiss istilik vardır.Mayorka 'ya yanvar və mart aylarında iki-üç həftə qar yağar. Digər adalara nadir qar yağar. Adalarda ən çox istilik iyul və avqust aylarında olur.

Balear adalarının düzlərində az da olsa otlaq sahələr vardır. Tepe olan yerlər Əkinçilik əlverişli deyil . Minorka'nın açıq şimal sahələri bəstəboy tipi ağaclarla örtülüdür. Bağlı qalan cənub dərələri , bəzi çamlıklar və yarı tropik bitki örtüyünə malikdir. Adaların sahil seqmentlərində Aralıq dənizi tipi ağaclara rast gəlinər.

Təbii qaynaqlar[redaktə]

Adaların ən əhəmiyyətli mədən leri ; taşkömürü , mərmər , dəmir , mis , [[ qalay ] ] dır. Faydalı qazıntıların müəyyən bir qismi idarə , digər qismi ixrac edilir.

Əhali və ictimai həyat[redaktə]

Əhalinin 80%-dən çoxu Majorca 'da yaşar. Bütün Balear adalarının əhalisinin 1/3 ' ü isə başşehir Palma ' da iqamət edər. Majorca və Minorka 'da yaşayanların çoxu şəhərlilərin . İbizaFormentera 'da yaşayan xalqın 1/3' ü köylülerdir . Əhali sıxlığı bölgə bölgə dəyişər. Bəzi yerlərdə kvadrat metrə 38 adam düşər. Adalarda dərhal dərhal hər millətdən azlıqlar mövcuddur.

İdarə: Bütün adaların paytaxtı Palma'dır və İspaniyanın bir əyaləti vəziyyətindədir. Palma eyni zamanda hərbi və dini mərkəzdir. Majorca cəmiyyəti üç bölgəyə ayrılmışdır. Məhəlli idarə bölmələr vasitəsiylə həyata keçirilir. Majorca 52 , Minorka 7 , İbiza isə 6 köməkçi bölgəyə ayrılır .

İqtisadiyyat[redaktə]

Majorcaİbiza adalarında ağac Minorka'da ən keyfiyyətli portağal növləri yetişdirilir. Hububatlardan paxlalılar və heyvan yemləri , badam , əncir , zeytunşaftalı yetişdirilməsi ilə bağçılıq irəli bir səviyyədədir.

Bütün adalarda bəslənən heyvanların ən əhəmiyyətlisi qoyunkeçi dir. Məhsulların və heyvanların marketinq yeri İbiza'dır . Badam , əncir , şaftalı , portağal , balıq ixrac edilir. Toyuqçuluq kifayət qədər həyata keçirilir. İbiza'da çox köhnədən bəri dəniz duzu əldə edilir . İldə 70.000 ton işlənərək ixrac edilir.

Balear Adalarında iqlimin çox yaxşı olmasından , İngiltərə və Avropa ölkələrindən çox miqdarda turist gəlir. Xüsusilə tətillərini burada keçirirlər.

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]


Mənbə[redaktə]