Baykal

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Baykal
bur. Байгал нуурru, rus. о́зеро Байка́л
Olxon adası Koordinatlar: Koordinatlar: 53°13′00″ şm. e. 107°45′00″ ş. u. (G) (Y)53.216667, 107.7553°13′00″ şm. e. 107°45′00″ ş. u. (G) (Y) (T)
Olxon adası
KoordinatlarKoordinatlar: 53°13′00″ şm. e. 107°45′00″ ş. u. (G) (Y)53°13′00″ şm. e. 107°45′00″ ş. u. (G) (Y) (T)
Ölkə Flag of Russia.svg Rusiya
Region Rusiya Buryatiya
Vilayət İrkutsk vilayəti
Yerləşməsi Şərqi Sibirin cənubu
Adalar Uşkan, Olxon, Yarki
Dəniz səviyyəsi 457 m
Uzunluğu 636.000 m
Eni 79.500 m
Sahəsi 31 722 m²
Həcmi 23 615,390 m³
Sahil uzunluğu 2.000 m
Dərin yeri 1.642 m
Orta dərinliyi 744,4 m
Su tutumu 570 000 km²
Tökülən çaylar Selenqa, Yuxarı Anqara, Barquzin
Axan çaylar Anqara
Şəffaflığı 40—60 m
Temperature up.svg
20  °C
Temperature down.svg
−50  °C
Yanvarda orta t. -20  °C
İyulda orta t. 15  °C
İllik yağıntı 450  mm
UNESCO logo green.svg
1996
Welterbe.svg
№754, vii, viii, ix, x
Crystal licq.png
Baykal qoruğu
Herpétologie test.png
Sibir nərəsi, lota lota, siqi, Baykal suitisi
Baykal (Rusiya)
MarkeRingBlau.svg
Baykal (İrkutsk vilayəti)
MarkeRingBlau.svg
Baykal

Baykal
Commons-logo.svg Baykal Commonsda


Baykal (bur. Байгал нуурru rus. о́зеро Байка́л) — Rusiya Federasiyasında göl.

Baykal gölü 6000 km-dən artıq məsafədə uzanan çökəkliyi tutur. Gölün eni 25 km-dən 80 km-ə qədərdir. Dünyanın ən dərin gölü hesab olunan Baykalın dərinliyi 1620 metrdir. Bu göl Avrasiyanın ən böyük şirin su anbarıdır.[1] Geniş yayılmış fərziyyələrə əsasən qədim türk dilindən tərcümədə "Bai-kul" yəni, Bəy göl anlamını verir.

Yumru buz kütlələri[redaktə]

Baykal gölü üzərində hər qış yaranan böyük yumru buz kütlələrinin necə meydana gəldiyi elm insanlarını tam 128 ildir məşğul edirdi. Ancaq yeddi illik bir çalışma gerçəyi ortaya çıxardı.Yumru buzları ilk dəfə 1882-ci ildə bir Rus alimi gördü. Yumru buz kütlələrinin necə meydana gəldiyini araşdırmağa başlayan Rus alim, o dövrkü məlumatla bir nəticəyə çata bilmədi və bu vəziyyəti "sirrli bir hadisə" olaraq xarakterizə etdi.[2]

Bu hadisədən 121 il sonra 2003-cü ildə Baykal Gölünün peyk fotoşəkillərində eyni yumru buz kütlələrinə rast gəlindi. Kilometrlərcə yumru buz kütlələri meydana gəlmişdi.

Rus alimləri, buzun necə meydana gəldiyini anlamaq üçün bir daha qolları çirmələdi. Bu dəfə işlər 7 il davam etdi. Uzun sürən işlərdən sonra buz kütlələrinin yumru şəkildə meydana gəlməsinə gölün altında olan təbii qaz qaynaqlarının səbəb olduğu ortaya çıxdı.

Qış aylarında suyla qarışan qaz isti buxar meydana gətirir və bu da yumru dalğalara səbəb olur. Bu yumru dalğalar yuxarıya doğru çıxdığında yaxşıca soyuyaraq buz kütləsinə çevrilir.

İstinadlar[redaktə]

  1. Avrasiya
  2. 128 illik sirr aşkar oldu