Fazil Hüsnü Dağlarca
| Fazil Hüsnü Dağlarca | |
| türk. Fazıl Hüsnü Dağlarca | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 26 avqust 1914-cü il |
|---|---|
| Doğum yeri: | İstanbul |
| Vəfatı: | 15 oktyabr 2008-ci il (94 yaşında) |
| Vəfat yeri: | İstanbul |
| Peşəsi: | Şair |
Fazil Hüsnü Dağlarca (türk. Fazıl Hüsnü Dağlarca; 1914-2008) – Türk şairi
Mündəricat |
[redaktə] Həyatı
1914-cü ildə İstanbulda anadan olub. Atası – Hasan Hüsnü bəy hərbçi, polkovnik-leytenant olduğundan tez-tez yer dəyişirdi. Ona görə Fazil Hüsnü də orta təhsilini Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində – Konyada, Kayseridə, Adanada və Kozanda alıb.
1935-ci ildə hərbi məktəbi bitirərək atasının yoluyla gedir, zabit kimi Şərqi və Orta Anadolunu, Trakyanın bir sıra bölgələrini dolaşır. 15 il orduda qulluq edəndən sonra yüzbaşı rütbəsində istefaya çıxır. 1960-cı ildən İstanbulun Aksaray səmtində kitab evi açır, "Türkcə" adlı curnal buraxır.
O vaxtlar yeni yazdığı şeirləri kitab mağazasının vitrininə yapışdırar, oxucular Dağlarcanın şeirini elə ilk əldən – əlyazısında oxuyardı. Bu şeirlər sonra yığılıb kitab olardı.
F.H.Dağlarca qədər məhsuldar ikinci bir şair tarmaq bəlkə də çətindir. Vaxtilə Əziz Nesin öz dostu haqda belə demişdi: "Dağlarca gündə 10 şer yazır, ondan heç olmasa 5-i yaxşı çıxır".
Sağlığında 100-ə yaxın kitabı çar olunub. Dağlarca bu 100 kitablıq şerləri ilə özünəqədərki poeziyanın həm üslub, həm obraz, həm də dil yönündən axarını dəyişib öz bildiyi səmtə çəkmək istəyib. Çox zaman istəyinə nail olan şair XX əsr türk poeziyasında özünəməxsus bir yer tutub, şeyrləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunub.
Yedditəpə, Türk Dil Qurumu və Pittsburq Universitetinin Şeir Ödüllərini alıb, 1974-cü ildə Yuqoslaviyanın ən böyük "Struda" (Qızıl çələng) şeir mükafatına layiq görülüb.
F.A.Daglarca 2008-ci ilin 15 oktyabrında, 94 yaşında vəfat edib.
[redaktə] Yaradıcılığı
Varlıq
Bir dərd bulduq özümüzə
Daldan düşən yarpaq üçün.
Allahımız qıyar bizə
Bir ovucluq torpaq üçün.
Rüzgar – göydə bir gəzinti;
Üşüyürük axşam vaxtı.
Nə qızmar bədənlər getdi
Torpağı isitmək üçün.
Daş yerə düşər
Quşlar və buludlar sevdasında
Göylərə doğru heyranlıqla atar cocüğüm
Daş yerə düşər.
Allahın masmavi səmasında,
Evlər, minarələr yüksəlir səssizlik kimi,
Daş yerə düşər.
Bəlkə də sərvlər arasında
Məzarım başına daş qoyacaqlar
Daş yerə düşər.
Dörd qanadlı quş – gecə sözü.
Dörd gözünü açar
Qaranlıq
Dörd qanadımın
Düşünü[1] görmək üçün.
Tanrıyla mən
O, işinin ozanı,
Mən
Tanrısıyam işimin.
- * *
İsa,
Beləcə gəldin-keçdin
Və ayrılmadın heç
Göy qatının yuxusuz gecəsindən.
Daşda, taxtada, divarda, rəsmdə
Söylədin ninnisini
Bilinməyənin, – səssiz.
Daddırdın
Göyə gedərək
Göyün mavisində
Sonsizlugu.
Var oldun ölkə-ölkə, söz-söz.
Və sən kimsəni yaratmadın,
Səni yaratdılar.
Və bu zavallı insanlar
Nədən sevər səni
Belə
Çox,
Bilirmisən?
Asılı qalıb elə hey
Alırsan agrısını hamının çarmıxda.
Oyanar-oyanmaz o
İşıqmı, çiçəkmi, otmu, sumu
Nə qədər erkən qalxsam
Biri var
Məndən erkən qalxmış
[redaktə] Əsərləri
Bir zamanlar Sözcü dergisinde 1960 ve Vatan dergisine 1961-1962 yazdığı, özdeyiş niteliğinde kısa düzyazıları bir yana bırakılırsa, yalnız şiirle uğraşan ve şiirlerini Türkiye’nin hemen bütün edebiyat dergilerine yaymış olan Dağlarca’nın kitapları.
- Havaya Çizilen Dünya (1935)
- Çocuk ve Allah (1940)
- Daha (1943)
- Çakırın Destanı (1945)
- Taşdevri (1945)
- Üç Şehitler Destanı (1949)
- Toprak Ana (1950)
- Aç Yazı (1951)
- İstiklâl Savaşı-Samsun'dan Ankara'ya (1951)
- İstiklâl Savaşı-İnönüler (1951)
- Sivaslı Karınca (1951)
- İstanbul- Fetih Destanı (1953)
- Anıtkabir (1953)
- Asu (1955)
- Delice Böcek (1957)
- Batı Acısı (1958)
- Hoo'lar (1960)
- Özgürlük Alanı (1960)
- Cezayir Türküsü (1961)
- Aylam (1962)
- Türk Olmak (1963)
- Yedi Memetler (1964)
- Çanakkale Destanı (1965)
- Dışardan Gazel (1965)
- Kazmalama (1965)
- Yeryağ (1965)
- Vietnam Savaşımız (1966)
- Açıl Susam Açıl (1967)
- Kubilay Destanı (1968)
- Haydi (1968)
- 19 Mayıs Destanı (1969)
- Hiroşima (1970)
- Malazgirt Ululaması (1971)
- Kuş Ayak (1971)
- Haliç (1972)
- Kınalı Kuzu Ağıdı (1972)
- Bağımsızlık Savaşı-Sakarya Kıyıları (1973)
- Bağımsızlık Savaşı-30 Ağustos (1973)
- Bağımsızlık Savaşı-İzmir Yollarında (1973)
- Gazi Mustafa Kemal Atatürk (1973)
- Arka Üstü (1974)
- Yeryüzü Çocukları (1974)
- Yanık Çocuklar Koçaklaması (1976)
- Horoz (1977)
- Hollandalı Dörtlükler (1977)
- Balinayla Mandalina (1977)
- Yazıları Seven ayı (1978)
- Göz Masalı (1979)
- Yaramaz Sözcükler (1979)
- Çukurova Koçaklaması (1979)
- Şeker Yiyen Resimler (1980)
- Cinoğlan (1981)
- Hin ile Hincik (1981)
- Güneş Doğduran (1981)
- Çıplak (1981)
- Yunus Emre'de Olmak (1981)
- Nötron Bombası (1981)
- Koşan Ayılar Ülkesi (1982)
- Dişiboy (1985)
- İlk Yapıtla 50 Yıl Sonrakiler (1985)
- Takma Yaşamalar Çağı (1986)
- Uzaklarla Giyinmek (1990)
- Dildeki Bilgisayar (1992)
[redaktə] Mükafatları
- 1946 Cumhuriyet Halk Partisi Şiir Yarışması Üçüncülük
- 1956 Yeditepe Şiir Armağanı
- 19?? Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü
- 19?? Türkiye Milli Talebe Federasyonu Turhan Emeksiz Armağanı
- 19?? International Poetry Forum Yaşayan En İyi Türk Şairi (A.B.D.)
- 19?? Arkın Çocuk Edebiyatı Üstün Onur Ödülü
- 19?? Struga 13. (XIII) Şiir Festivali Altın Çelenk Ödülü (Yugoslavya)
- 19?? Milliyet Sanat Dergisi Yılın Sanatçısı
- 1977 Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü
