III Vlad Tsepeş

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
III Vlad Drakula (Vladislav)
Vlad Ţepeş Drăculea
III Vlad Drakula (Vladislav)
Drakulanın ölümündən sonra çəkilmiş olan ən məşhur porterti[1][2]
Bayraq
II Valaxiya hökmdarı
Bayraq
oktyabr, 1448 — dekabr, 1448
Sələfi: II Vladislav
Xələfi: II Vladislav
Bayraq
IV Valaxiya hökmdarı
Bayraq
22 avqust 1456 — 1462
Sələfi: II Vladislav
Xələfi: Radu III Frumos
Bayraq
XVI Valaxiya hökmdarı
Bayraq
noyabr 1476 — dekabr 1476
Sələfi: III Batrin
Xələfi: IV Çepelyuş
 
Milliyəti: rumın
Dini: pravoslav, Rumınya Pravoslav Kilsəsi
Təvəllüdü: noyabr və ya dekabr, 1431[1]
Siqişoara, Transilvaniya, Macar krallığı
Vəfatı: dekabr, 1476[1] (45 yaş)
Buxarest, Valaxiya
Sülalə: Basarablar sülaləsi
Atası: Vlad II Drakul
Anası: Snejna
Həyat yoldaşı: 1) Yelezaveta
2) İlona Jileqay
Uşaqları: Mixnya, Vlad

III Vlad Tsepeş (rum. Vlad Ţepeş) və ya Vlad Drakula (rum. Drăculea; noyabr/dekabr 1431, Siqişoara, Transilvaniya - dekabr 1476, Buxarest, Valaxiya) - Valaxiya voyevodası. Atası və babası kimi "Drakon" ("Əjdaha") ordeninin üzvü olmuşdur, "Drakula" ləqəbi də buradandır.

1. Drakula çörəyi bir vedrə qana batırıb yeyərdi. Drakula haqqındakı yazılardan belə məlum olur ki, əslində, Drakula, öz şikarının boğazını dişləyərək qanını içmirmiş. Amma o qanı qida məhsulu kimi gündə bir neçə dəfə qəbul edirmiş. O, işgəncə ilə öldürdüyü adamların qanını vedrəyə doldurtdurub, yediyi çörəyi vedrədəki qana batırıb qanla isladaraq, yeyərmiş.

XV əsrdə yaşamış Mişel Bexyonun əlyazmalarında deyilir ki, knyaz III Vlad (Drakula) həmişə öz iqamətgahına bir neçə nəfər qonaq dəvət edərmiş. Onlara yaxşı bir süfrə açar, sonra onları elə süfrə başındaca ucu itilənmiş payalara keçirtdirər, yuxarı dalqırtdırıb aşağıda vedrə qoyarmış. Vedrəyə tökülən isti qana çörək batırıb yeyərmiş.

2. Atasının qisasını almaq məqsədilə Drakula 100-dən çox adamı qətlə yetirmişdir. O, onları sadə yolla öldürməmişdir. Onların qarınlarını küt qılıncla kəsərək, onlar işgəncə və əzab-əziyyətli ölümə məhkum edirmiş. Onun atası 1448-ci ildə öldürülmüşdür və elə bu ildən III Vlad Valaxiyaya rəhbərlik etmişdir.

III Vlad yeniyetmə illərinin çox hissəsini türk türmələrində keçirmişdir. O, azad olduqdan sonra öyrənir ki, atasını öz xalqı macar hərbiçilərinə satıblarmış. Onu da öyrənir ki, bu işdə əsasən atasına yaxın olan zadəganlar yaxından iştirak ediblər. III Vlad onların kimlər olduqlarını adbaad bilmədiyindən, gənc knyaz kimi zadəganların hamısını evinə qonaq çağırır. Yeyib-içən zaman qəfildən əsgərlər içəri girib, zadəganların hamısını qılıncdan keçirərək, qanlarına qəltan edirlər. Beləliklə o, 500-dən çox zadəganı qətlə yetirmişdir. Sonralar o, bu taktikadan istifadə etməyib.

3. “Drakula”nın mənası – “Əjdaha oğlu”-deməkdir. III Vlad (Drakula) həqiqətən də istəyirdi ki, onu “Drakula” deyə çağırsınlar. Onun atası II Vlad “ əjdaha ordeni” gizli cəmiyyətinin üzvü olmuş və bununla həmişə fəxr etmişdir. Hətta adını dəyişib “Drakul” qoyubmuş. “Drakul” – rumın dilində “Əjdaha” deməkdir. III Vlad da sonralar həmin ordenin üzvü olmuş və “Drakula” adlandırılmışdır.Yəni- “Əjdaha oğlu”. Sonralar törətdiyi vəhşiliklərə görə xalq onu “İblisin oğlu” – deyə çağırırmış.

4. Drakulanın yumor hissi də varmış. O, əksər hallarda öz şikarını öldurməzdən əvvəl onunla zarafatlaşarmış. Amma bu zarafatlar istehzalı, acı zarafatlar olurmuş. O, adamlara işgəncələr verə-verə onlarla zarafatlaşırmış.

manyak Drakula5. Adamları payaya keçirtdirmək yeganə cəza növü idi. İlk baxışda adama elə gələ bilər ki. Drakula sadəcə bir manyak və ya dəli imiş. Amma bu heç də belə deyil. III Vlad (Drakula) Valaxiyanın knyazı idi və və törətdikləri bütün vəhşilikləri guya, qanunlar çərçivəsində edirmiş. Hamını bir-bir payaya taxdırmağı isə bir cəza növü kimi tətbiq edirmiş. Törədilən cinayət nə olur-olsun, hamısı payaya taxılmaqla cəzalandırılırdı. Amma bir dəfə necə olursa, cinayətkarı başqa cür cəzalandırır. Bir dəfə bir dəstə qaraçı onun ərazisindən oğurluq edir. Oğurluq edən qaraçı tutulur. Drakula əmr edir ki, onu bişirsinlər və digər dəstə üzvülərini də məcbur etdirir ki, onun ətindən yesinlər.

6. Drakula knyaz olduğu əyalətdə kasıb və xəstələrlə necə rəftar edirmiş? Knyaz olduğu Valaxiyanın paytaxtı Tırqovişte şəhərində səliqə-səhman, qayda-qanun yaratmaq məqsədilə Drakula şəhərin bütün xəstə, kasıb və avara adamlarını öz evlərindən birinə qonaq çağırır. Qonaqlar yeyib-içib qurtardıqdan sonra Drakula evi tərk edir və əmr edir ki, evin qapı və pəncərələrini mıxlayıb evi yandırsınlar. Evin içindəki qonaqlar da evlə bərabər yanıb külə dönür. Hələ bu harasıdır, deyilənlərə görə, elə olurdu ki, heç bir səbəb olmadan Drakula bir kəndi əhalisi ilə bərabər yandıraraq külə döndərirdi.

7. Drakula camaata qızıl kuzələr “hədiyyə” edirdi. Yüzlərlə, minlərlə qətllərdən məlum olurdu ki, Drakula öz xalqını özü istədiyi kimi idarə edirmiş. Bir dəfə xalqın ondan nə dərəcədə qorxduğunu yoxlamaq üçün şəhərin mərkəzi meydanına qızıldan düzəldilmiş kuzələr qoydurur və deyir ki, kim istəyirsə bu kuzələrdən içki içmək üçün istifadə edə bilər. 60.000 əhalidən heç kəs kuzələrə yaxınlaşmağa belə cürət etmir.

8. Türk qəsbkarlarının acığına Drakula bütün su quyularını zəhərləyibmiş. XV əsrdə Valaxiya tez-tez türklər tərəfindən hücumlara məruz qalırdı. “Küncə sıxılmış” halda qalmağı sevməyən Drakula ordusunu gətirir ki, türkləri torpaqlarından qovub çıxarsın. Döyüşdə Drakulanın ordusu məğlub olur və geri çəkilməyə məcbur olur. Bu zaman Drakula əmr edir ki, bütün kəndləri əhalisi ilə birlikdə yandırsınlar və bütün su quyularını zəhərləsinlər. İrəliləyən türklərin əlinə heç nə keçməsin deyə.

9. Drakula bütünlükdə 100.000 nəfəri qətlə yetirmişdir. Tarixçilərin araşdırmalarına görə, Drakula yaşadığı müddət ərzində 100.000-dək adamı qətlə yetirmişdir. Nəhayət ki, türklər paytaxt Tırqoviştə çatanda dəhşətli bir mənzərənin şahidi olurlar. 20.000 türk əsgərinin payaya keçirilmiş cəsədlərindən ibarət meşə ilə rastlaşırlar.

10. Drakulanın cəsədi yoxa çıxmışdır. Türklərlə döyüş zamanı III Vlad (Drakula) həlak olur. Onun vəhşiliklərindən cana doymuş əsgərlər onun ölüsünün başını bədənindən ayıraraq, türklərə verirlər və özləri də türklər tərəfə keçirlər. Türk əsgərləri isə Drakulanın kəsilmiş başını türk sultanına təhvil verirlər. Türk sultanı Drakulanın başını nizəyə keçirir və sarayının divarından asılmağını əmr edir.

Deyilənlərə görə, Drakulanın cəsədi Buxarest yaxınlığındakı monastr qəbirstanlığında basdırılmışdır. Digər bir məlumat isə bunun əksini söyləyir. Bu məlumata görə, başı kəsildikdən sonra Drakulanın başsız cəsədi yoxa çıxmış, tapılmamışdır. Başqa bir məlumata əsasən isə, Drakulanın cəsədi torpağa tapşırılmış, amma sonradan onun qəbri yoxa çıxmışdır. Bu versiya-yəni, qəbrin yoxa çıxması daha inandırıcıdır. Çünki Drakulanı dəfn edəndə, bütün cəh-cəlalları ilə birgə basdırmışdılar. Yəqin ki, sonradan soyğunçu quldurlar tərəfindən qəbir qarət olunaraq məhv edilmişdir.

Maraqlı faktlar[redaktə]

  • Vlad Tsepeşin ən sevimli aləti paya olub.
  • Bir dəfə yanına Vlad Tsepeşin türk elçiləri ( başqa məlumatlara görə italyan elçiləri )onun hüzuruna gəlirlər.Lakin Tsepeş onların sözlərinə qulaq asmır və sonda onların papaqlarını başlarına mıxlatdırır.
  • Vlad Tsepeşin şərəfinə Rumıniya ölkəsi öz hücum təyyarəsinin adını ,, AH01-BO DRACULA " adlandırmışdır.


İstinadlar[redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 (1989) Dracula, prince of many faces: his life and his times. Little, Brown and Company. ISBN 0-316-28655-9.
  2. (1989) {{{title}}}, 74–75.