Qrenlandiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Qrenlandiya (qrenlandca:Kalaallit Nunaat; datca:Grønland) — Sahəsi 2 166 086 km², dünyanın ən böyük adası.

Adın etimologiyası[redaktə]

Tarix[redaktə]

Danimarka artıq üç yüz ildir ki, Qrenlandiyaya nəzarət edir. 1979-cu ildə müstəmləkəyə məhdud suverenlik verilib. Danimarkanın keçmiş müstəmləkəsi 21 iyun 2009-cu ildə müstəqilliyini elan edib.

Bu addım 2008-ci ilin noyabr ayında keçirilmiş referendumun nəticələrinə əsasən atılıb. Onda adanın əhalisinin böyük əksəriyyəti geniş muxtariyyəti dəstəkləmişdi.

Yeni hüquqi qaydaya əsasən, polis və məhkəmə yerli hakimiyyətin yuridiksiyasına keçir. Qrenlandiya dili (kalaallisut) rəsmi dilə çevrilir. Ölkə vətəndaşları isə beynəlxalq hüquq tərəfindən ayrıca xalq kimi tanınacaq. Ancaq müdafiə və xarici siyasət məsələləri ilə əvvəlki kimi Kopenhagen məşğul olacaq.[1]

Fiziki-coğrafi xarakteristika[redaktə]

Əsasən soyuq iqlimlidir.

İnzibati ərazi bölgüsü[redaktə]

İqtisadiyyat[redaktə]

Tədqiqatlar zamanı aydın olub ki, 1000 il əvvəl Qrenlandiyaya nəzarət edən vikinqlər burada üzüm yetişdiriblər. Hazırda isə Qrenlandiya adası buz təbəqəsiylə örtülüdür və burada yüksək temperaturda yetişən üzüm becərmək mümkünsüzdür.[2]

Qrenlandiyada böyük neft, qaz, qızıl və almaz yataqları var. Adanın əsas əhalisi inuitlər, yəni eskimoslardır. Ada Danimarka büdcəsindən çox asıldır və oradan ildə 500 milyon avroya yaxın vəsait alır. Bu, Qrenlandiya ÜDM-nin 30 faizi qədərdir.[1]

Əhali[redaktə]

Qrenlandiya əhalisinin əsas hissəsini danlar, eskimoslar, kanadalılar təşkil edir.Ölkənin yalnız cənubunda yaşayış vardır. 1.VII.2000-ci ilin siyahıya görə,Qrenlandiyada 56 124 nəfər sakin qeyd edilib.2013-cü ildə əhalinin sayı 57 min nəfər təxmin edilir.

Dil[redaktə]

Əhalisi ingilis və ispan dillərində danışır.

Din[redaktə]

Ada əhalisinin əksəriyyətini xristian katolikləri təşkil edir. Bir qismi isə qeyri-ənənəvi dinlərə sitayiş edirlər.

Mədəniyyət[redaktə]

İdman[redaktə]

Elm[redaktə]

Təhsil[redaktə]

Səhiyyə[redaktə]

Mətbəx[redaktə]

KİV[redaktə]

Nəqliyyat[redaktə]

Siyasət[redaktə]

Ölkənin baş naziri - xanım Aleqa Hanmond (IV. 2013 ~ )

Silahlı qüvvələr[redaktə]

Şəkillər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. 1,0 1,1 Qrenlandiya müstəqilliyini elan edib
  2. Qlobal soyuqlaşma gəlir

Mənbə[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]

Məqalə ilə əlaqəli digər Vikimedia səhifələri: