Sümüklü balıqlar

Sümüklü balıqlar
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar Tip: Xordalılar Yarımtip: Onurğalılar Sinifüstü: Balıq Sinif: Sümüklü balıqlar
Latın dilində adı
Osteichthyes Huxley, 1880
Yarımsinif
Şüaüzgəcli balıqlar (Actinopterygii) Xoanlar (Sarcopterygii)
Vikinnövlərdə təsnifat Vikianbarda şəkil ÜTMX [1] NCBI {{{1}}}

Sümüklü balıqlar (lat. Osteichthyes) - skeletləri sümük quruluşda və deyildin mənşəli işçilər olan balıqları ehtiva edən sinif. Bədənləri müxtəlif şəkillərdə ola bilər. Bədən üzərindəki Marka sikloid, ktenoid və ya ganoid tipdədir. Quyruq üzgəci ümumiyyətlə homoserk quruluşdadır, ancaq müxtəlif qruplarda fərqlilik göstərə bilər. Yenə fərqli qruplarda, digər üzgəclərdə görülən strukturca dəyişikliklər, sistematik baxımdan əhəmiyyət daşıyar.

Ağızları üst və ya uc mövqelidir. Hərəkətli çənələrində müxtəlif quruluşda dişlər ol/tapılar. Bəzi qruplarda ayrıca, yeddinci qəlsəmə yayı üzərində farinks dişləri görülər. qəlsəmələrin üzəri "operkulum" adı verilən kapakçıkla örtülüdür. Mədə və bağırsaqlar arasında "pilorik kapakçıklar" ol/tapılar. Ürəkləri bir qarıncıq və bir də kulakçık olmaq üzrə, iki hissədən meydana gələr. Dəyişən bədən istilikli (poikilotherm) canlılardır. Bağlı dövran sistemi görülər. Üzmə kisələri tapılar. Bu kisə, suyun fərqli səviyyələrindəki təzyiq miqdarlarına qarşı dayanıqlılıq təmin etmədə, tənəffüsdə, səs çıxarmada və səs eşitmədə köməkçidir. Ağciyərli balıqlarda (Dipnoi) isə, ağciyər vəzifəsindədir.

Beyinlərindən 10 cüt sinir çıxar. Hər qulaqda 3 yarım dairə kanalı tapılar. İç qulaqda olan qulaq daşları tarazlığın təmin edilməsindən məsuldur və bu tağların halqalarından yağ təyini edilər. "Yanal xətt", duyğu alışından məsul olan təməl işçidir. Bəzilərində olan bığlar, zəmində qida tapmağa köməkçidir.

Böyrəkləri mezonefroz (inkişaf etmiş böyrək tipi) tipdədir. Kloakları yoxdur. Cüt halda gonadlar ol/tapılar. Döllənmə bədən xaricində reallaşar və artıma tipi ümumiyyətlə ovipar (yumurtasını bədən xaricinə buraxaraq çoxalan)dır.

Dənizlərdə və şirin sularda, bir çox fərqli mühitdə dağılam göstərərlər. Şirin sularda yaşayanlarda, bədəndəki su itkisini önləmək məqsədiylə müxtəlif adaptasyonlar inkişaf etmişdir. Bədənə su girişini önləmək üçün, bədən səthi mukusla örtülmüşdür, gözdə yağımsı quruluşda bir göz qapağı ol/tapılar. Böyrəklər və əzələ sistemi daha inkişaf etmişdir.

Təsnifatı

• Şüaüzgəcli balıqlar (Actinopterygii) yarımsinfi
• Xoanlar (Sarcopterygii) yarımsinfi