Samanilər sülaləsi
Bu məqalə Samanilər dövləti məqaləsinə çox yaxındır və hər ikisinin eyni başlıq altında birləşdirilməsi mümkündür.
| Satanilər sülaləsi سامانیان |
||
|---|---|---|
| Əcdadı: | Saman Xuda | |
| Titullar: | Əmir | |
| Banisi: | I Əhməd Samani | |
| Sonuncu hökmdar: | II İsmail Samani | |
| Hazırki rəhbər: | Yoxdur | |
| Əsası qoyulan il: | 875 | |
| Soyun kəsilməsi: | 999 | |
Samanilər sülaləsi (875-999) (Farsca: سامانیان Sāmāniyān), Orta Asiya və Şərqi İranda qurulmuş, adını qurucusu Saman xudadan alan bir xanədanlıqdır.
Mündəricat |
Sülalənin tarixi [redaktə]
İslam ordularının İranı ələ keçirməsinin və Səfəri ağalığının yıxılmasının ardından İranda iqtidarı ələ keçirən ilk yerli sülalədir.
Samanîlər dönəmi Tacik milletinin başlangıcı olaraq qəbul edilir. Hakimiyyətləri 102 il sürən Samanilər torpaqlarını, Xorasan, Təbəristan, Kirman, Hirkan, Rey və Mavərənnəhrə qədar yaymışdılar. Hakimiyyətlərini qəbul etdirmək üçün Sasanilərin davamıymış kimi davranmışdılar. Paytaxtları Buxara, Səmərqənd və Herat kimi şəhərlər olmuşdur.
Samanilər qədim İran mədəniyyətini canlandırmaq ilə qalmadılar və İslamiyətin yayılması üçün də böyük çaba-çalış sərf etdilər. Fars-İran mədəniyyətinin bütün təsirlərini Orta Asiyaya yaydılar. Sənətdə çanaq - çömlək düzəldilməsində irəli getdilər, və süslemli yazıları olan əsərlər verdilər. Torpaqları içindəki bir çox topluluq İslamiyətə girməyə başladı. Tarixçilərə görə Samanilerin geyrətləri ilə o dönəmde təxminən 200,000 Türk İslamiyətə girdi.[1] Türklərin İslama girişi gələcəkdə bölgəni hakimiyyəti altına alacaq olan Qəznəlilerin böyük bir sürətlə güclənməsinə ortam hazırladı. Dövlətləri 999-cu ildə Qaraxanlılar tərəfindən yıxıldı.
Samani əmirləri [redaktə]
- Saman xudat (Samanilərin atası)
- I Əhməd (819 - 864) (Əhməd Əsəd bin Saman)
- I Nəsr (864 - 892) (Nəsr bin Əhməd)
- I. İsmail (892 - 907) (İsmail bin Ahmed)
- II. Ahmed (907 - 914) (Ahmed bin İsmail)
- II. Nasr (914 - 943) (Said Nasr)
- I. Nuh (943 - 954) (Hamid Nuh)
- I. Abdül Melik (954 - 961) (Müeyyed Abdül Melik)
- I. Mansur (961 - 976) (Mansur bin Nuh)
- II. Nuh (976 - 997) (Rıza Nuh)
- II. Mansur (997 - 999) (Ebu'l-Haris Mansur)
- II. Abdül Melik (999) (Abdülmelik bin Nuh)
- II İsmail (Diriltmeye çalıştı) (İsmail el-Muntasır)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Saman xuda |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
Esad |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
Nuh |
|
Ahmed |
|
Yahya |
|
İlyas |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
I. Nasır 1.(875-892) |
|
I. İsmail 2.(892-907) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
II. Ahmed 3.(907-914) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
II. Nasır 4.(914-943) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
I. Nuh 5.(943-954) |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
I. Abdül Melik 6.(954-961) |
|
|
|
|
|
I. Mansur 7.(961-976) |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
II. Nuh 8.(976-997) |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
II. Mansur 9.(997-999) |
|
II. Abdülmelik 10.(999) |
|
İsmail el-Muntasır |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
İstinadlar [redaktə]
- ↑ Ibn Athir, Cilt 8, s.396
