Çarli Çaplinin filmoqrafiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni yaradan istifadəçi ilə əlaqə qura bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin adlarını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.

Bu məqalə sonuncu dəfə Babək Akifoğlu tərəfindən redaktə olundu. 0 saniyə əvvəl. (Yenilə)
Çarli Çaplin məşhur avara rolunda

İngilis aktyoru, komiki və rejissoru Çarli Çaplinin (1889–1977) filmlər üzərində işlədiyi dövr 1914-1967-ci illəri əhatə edir. O, kinoda çalışdığı ilk illər ərzində ifa etdiyi avara obrazı bütün dünyada bütləşdirilərək şöhrət qazandı. 1910-cu və 1920-ci illərdə onu planetin ən tanınmış siması hesab edirdilər.

Çaplin Londonda anadan olmuş və doqquz yaşından etibarən səhnəyə çıxmışdır. 1913-cü ildə Fred Karnonun komediya qrupu ilə ABŞ qastrolunda olarkən, Çaplin Mak Sennetin Keystone film company studiyası ilə müqavilə bağlayır. O, Keystone-da çalışdığı zaman ssenarilər yazmağa və baş rolda özünün çəkildiyi bir neçə film çəkməyə başlayır. 1915-ci ildə Çaplin Essanay Film Manufacturing Company, bir ildən sonra isə Mutual Film Corporation şirkətlərilə müqavilə imzalayır. 1918-ci ildə Çaplin əvvəlcə First National studiyasında, daha sonra isə Meri Pikford, Duqlas Ferbenks və Devid Uork Qriffitlə birgə yatadığı United Artists şirkətində şəxsi filmlərini ərsəyə gətirməyə başlayır. 1940-cı illərin sonu, 1950-ci illərin əvvəlində Çaplin kommunizm tərəfdarı olması ittihamı irəli sürülsə də, özü bu məsələni inkar edib. O, Britaniya vətəndaşı olaraq qalmışdı. 1952-ci ildə “Səhnə işıqları” filminin premyerasında iştirak etmək üçün İngiltərəyə gedərkən, onun ABŞ ərazisinə daxil olmaq icazəsi ləğv olunur. Buna görə də Çaplin ömrünün sonuna qədər İsveçrədə məskunlaşır. Rejissor özünün son iki filmini İngiltərədə çəkir.

Çaplin yaradıcılığı ərzində Kinematoqrafik sənətlər və elmlər Akademiyası tərəfindən üç mükafata layiq görülüb. 16 may 1929-cu ildə təşkil olunmuş ilk Akademiya Mükafatlarının təqdimetmə mərasimində o, “Sirk” (1928) filminə görə əvvəlcə Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı rejissor nominasiyasiyasında Oskar mükafatına namizəd göstərilmişdi. Lakin Akademiya bu iki namizədliyi aradan qaldırır və əvəzində Çaplin ssenari, rejissorluq, prodüserlik və aktyorluğa görə Fəxri Oskar Mükafatına layiq görülür. 1972-ci ildə onun bütün kino nailiyyətlərinə həsr olunmuş növbəti fəxri mükafatı qəbul etmək üçün təxminən iyirmi il sonra ABŞ-a qayıtmışdır. Bir il sonra isə “Səhnə işıqları” filminin musiqisi Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatına layiq görülür. Lakin “Səhnə işıqları” filmi 1972-ci ilə qədər 20 il müddətində Los-Anceles ərazisinə buraxılmır və Oskar mükafatına təqdim olunmaq üçün münasib hesab edilmirdi. Çaplin 1940-cı ildə “Böyük diktator” filmi ilə Ən yaxşı aktyor və Ən yaxşı orijinal ssenari nominasiyalarında Oskar mükafatına namizəd olub. 1942-ci ildə “Qızıl hərisliyi” filminin yeni versiyasını hazırlayır və 1925-ci ildə çəkilmiş səssiz filmə musiqi yazılışını həyata keçirir. “Qızıl hərisliyi” filmi Dram və ya komediya filmində Ən yaxşı musiqiyə görə Oskar mükafatına namizəd olub. Çaplinin bu mükafata sonuncu namizədliyi 1947-ci ildə “Müsyö Verdu” filminin ssenarisinə görə olub.

2011-ci ilin nəticələrinə görə Çaplinin baş rolu ifa etdiyi 6 film Amerika Filmlərin Milli Reyestrinə daxil edilmişdir: “İmmiqrant” (1917), “Uşaq” (1921), “Qızıl hərisliyi” (1925), “Böyük şəhərin işıqları” (1931), “Yeni zamanlar” (1936) və “Böyük diktator” (1940). Seçilən filmlər sırasında Çaplinin kiçik rolda göründüyü “Şou adamları” (1928) filmi də yer alır. Çarli Çaplin kinematoqrafdakı xidmətlərinə görə Şöhrət xiyabanında ulduza malikdir.

Rəsmi filmləri[redaktə | əsas redaktə]

Çaplin 1964-cü ildə “Mənim tərcümeyi-halım” adlı kitabında rəsmi filmoqrafiyasını çap etmişdir. Filmoqrafiya 1914-cü ildən başlayaraq, 80 kinofilmi əhatə edirdi. Daha ətraflı məlumata isə, Devid Robinsonun 1985-ci ildə çıxan və özündə 81-ci qeyd kimi rejissorun sonuncu filmi “Honqkonqlu qrafinya”nı (1967) əks etdirən “Çaplin: Həyatı və sənəti” bioqrafik kitabında rast gəlmək olar. 2010-cu ildə yeni kəşf olunan 82-ci “Oğru ovçusu” filmi də siyahıya əlavə edilir. Keystone-un erkən istehsal etdiyi işlərdən olan bu film o zamana qədər itmiş hesab edilirdi.

“Sirk” filmi (1928) də daxil olmaqla, Çaplinin bir çox filmləri səssizdir. Buna baxmayaraq, onların bəzilərinə saundtreklər əlavə olunaraq yenidən işlənib. “Böyük şəhərin işıqları” (1931) və “Yeni zamanlar” (1936) filmləri ilk buraxılışda səssiz olublar. Lakin sonradan bu ekran əsərlərinə saundtreklər, musiqi və səs effektləri, həmçinin sonuncu filmə danışıq əlavə edilmişdi. Çaplinin sonuncu beş filmi səsli çəkilmişdir. “Honqkonqlu qrafinya” filmi istisna olmaqla, onun bütün filmləri 35 mm-lik ağ-qara kinolentə çəkilmişdir.

Rejissorun filmləri haqqında məlumatlar, onların təqdimat tarixi, obrazların adı və xülasələr Devid Robinsonun kitabı ilə yanaşı, Cerald D. Makdonald, Maykl Konvey və Mark Riççinin yazdığı “Çarli Çaplinin filmləri” (1965) kitabında da yer almışdır.