Çuğundur bağacığı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Çuğundur bağacığı
}} Çuğundur bağacığı
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:İlkağızlılar
Ranqsız:Ecdysozoa
Tip:Buğumayaqlılar
növ: Çuğundur bağacığı
Elmi adı
Polymerus cognatus Fieb.
Commons-logo.svg
Şəklin VikiAnbarda
axtarışı
BEABS  7140

Çuğundur bağacığı-(lat. Polymerus cognatus) buğumayaqlılar tipinin yarımsərtqanadlılar dəstəsinin ot bağacıqları fəsiləsinə aid olan növ

Xarici quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Çuğundur bağacığı çox da iri olmayan həşəratdır. Alabəzək rənglidir. Yetkin fərdlərin uzunluğu 3-5 mm-dir. Rəngləri tutqun sarımtıldır. Qanadüstlüyünün nəhayəti qırmızı qəhvəyidir. Yumurtası ovalvarı olmaqla, təzə qoyulan zaman parlaq sarımtıl, sonralar isə narıncı-sarımtıl olur. Sürfəsinin gözləri qırmızı olub, özü yaşıl rəngdədir və qarıncığın kürəyə yaxın hissəsində qara rəngli ləkə vardır. Uzunluğu 3,3 mm-dir. Çuğundur bağacığı müxtəlif bitkilərlə qidalanır. [1]

Həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Yumurtası qışlayır. Yumurtasını bir sıra bitkilərin, o cümlədən yonca, unluca, müxtəlif yovşan növlərinin və s. gövdələri və yarpaq saplaqları daxilinə qoyur. Yazda qışlamış yumurtalardan sürfələr çıxmağa başlayır. Sürfələr müxtəlif çoxillik paxlalı bitkilərlə qidalanır. İnkişafı təxminən bir ay çəkir. Bu müddət ərzində 5 dəfə qabıq dəyişir. Yetkin bağacıqlar müxtəlif istiqamətlərə uçaraq kənd təsərrüfatı bitkilərini, o cümlədən yeni çuğundur sahələrini yoluxdurur. Yeni sahələrdə zərərverici sürətlə qidalanır bir azdan sonra dişi fərdlər gövdələrə, yarpaq damarlarına və saplaqlara yumurta qoyur. Yumurtalar bir-birindən azacıq aralı, topa halında qoyulur. Bu sürfələrin inkişafı kimi gedir. Çuğundur bağacığı ildə 2-4 nəsil verir. Çuğundur bağacığının yetkinləri və sürfələri qidalanarkən bitki hüceyrələrinə fermentlər buraxır və nəticədə bitki soluxur. Onun yarpaqları bükülür, əksər hallarda isə cücərtilər tamamilə məhv olaraq sıradan çıxır.[2]

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Cənubi Avropa, Şimali Afrika, Türkiyə, Monqolustan, Çin, keçmiş SSRİnin cənubu, Latviya, Qafqaz, Ural, SibirUzaq Şərqdə (Amur vilayəti, Xabarovsk diyarıPrimorsk diyarı), Orta AsiyaQazaxıstanda yayılıb.[3]. Azərbaycanda çuğundur əkilən sahələrdə yayılıb.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov. Kənd təsərrüfatı entomologiyası. Bakı: 1986, səh 201
  • C.A.Hidayətov. Azərbaycanda Kənd təsərrüfatı bitkilərinə zərər verən Yarımsərtqanadlılar (Taxtabitilər),-42 səh.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov. Kənd təsərrüfatı entomologiyası. Bakı: 1986, səh 201
  2. S.R.Məmmədova, B.B.Xəlilov. Kənd təsərrüfatı entomologiyası. Bakı: 1986, səh 201
  3. Polymerus (Poeciloscytus) cognatus Fieb. - Свекловичный клоп, серый (коричневый) свекловичный клоп, бурый свекловичный клопик