İmereti

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İmereti
gürc. იმერეთის მხარე
Zestaponi. View from Shorapani fortress (Photo A. Muhranoff).jpg

42°10′ şm. e. 42°59′ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Kutaisi
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılma tarixi 1995
Sahəsi
  • 6.516 km²
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikator
ISO kodu GE-IM
Rəsmi sayt
İmereti xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İmereti diyarı (gürc. იმერეთის მხარე), Qərbi Gürcüstanda tarixi bölgə və Gürcüstanın doqquz ən böyük inzibati vahidindən (mxaresindən) biridir. Tarixi Azərbaycan mənbələrində Başaçıq adıyla tanınırdı.[2][3] Ölkənin inzibati mərkəzi Kutaisi (Qutayıs) şəhəridir.

İnzibati-ərazi bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

İmereti ölkəsi on iki bələdiyyəyə bölünür:

  • Kutaisi şəhəri
  • Bağdati bələdiyyəsi
  • Çiatura bələdiyyəsi
  • Xaraqauli bələdiyyəsi (Sovet vaxtında Orconikidze adıyla tanınırdı)
  • Xoni bələdiyyəsi
  • Saçxere bələdiyyəsi
  • Samtredia bələdiyyəsi
  • Tercola bələdiyyəsi
  • Tkibuli bələdiyyəsi
  • Tsxaltubo bələdiyyəsi
  • Vani bələdiyyəsi
  • Zestafoni bələdiyyəsi

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Rioni çayının hövzəsində yerləşən İmereti əsasən aqrar bölgədir. Burada çoxlu sayda ağ tutüzüm yetişdirilir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Bir qrup imeretili (1898-ci il)

Qədimdə İmereti laz Eqrisi (yunanca Lazika kimi tanınan) dövlətinin tərkibində olmuşdur. Eqrisi hökmdarı 524-cü ildə məsihiliyi dövlətin rəsmi dini elan etmişdir. Dini birlik dövləti getdikcə Gürcüstanla yaxınlaşdıraraq nəticədə X əsrin sonunda Eqrisinin Gürcüstan çarlığına qatılmağına səbəb olmuşdur. Teymurləngin ölkəyə basqını gürcü feodalların birliyinə ağır zədə vurmuşdur. Daxili münaqişə nəticəsində İmereti XV əsrdə Gürcüstandan ayrılaraq özünü paytaxtı Qutayısda olan müstəqil çarlıq elan etmişdir. Lakin çox keçmədən çarlıq bütün Cənubi Qafqaz kimi bölgəyə tamah salmış OsmanlılarSəfəvilər arasında müharibəyə səbəb olmuşdur. 1555-ci il sazişinə əsasən İmereti Türkiyədən asılı elan edilmiş və ona böyük miqdarda xərac vermək məcburiyyətində qalmışdır. XVIII əsrdə İmereti çarı I Solomon II Yekaterinaya müraciət edib rus qoşunlarının köməyi ilə İmereti qalalarını türklədən azad etmişdir. Rus hakimiyyəti İmeretini Kiçik Qaynarca sülh müqaviləsinə əsasən 1774-cü ildə Türkiyəyə xərac vermək məcburiyyətindən qurtarmışdır. Nəhayət 1811-ci ildə İmereti çarlığı rəsmi olaraq Rusiya imperiyasının tərkibinə girmişdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Ölkənin təxminən yeddi yüz minlik əhalisi demək olar ki, tamamilə (98,5% və ya 689.490 nəf.) etnik gürcülərdən ibarətdir. Yerdə qalan təqribən on min nəfər ruslardan (0,7%), ermənilərdən (0,2%), osetinlərdən (0,1%) və dövlət qayıdış proqramı çərçivəsində təzəlikcə bura köçmüş Axısqa türklərindən ibarətdir.[4]

İmeretililər gürcü xalqının subetnik qrupu hesab edilirlər. Onlar gürcü dilinin xüsusi İmereti ləhcəsində danışırlar. Keçmişdə məişətlərində yerli özünəməxsus elementlər müşahidə olunurdu.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]