İohan Edel

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İohan Edel
Edel Ivan.jpg
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1863
Doğum yeri
Vəfat tarixi 14 fevral 1932(1932-02-14)
Vəfat yeri
Təhsili
  • Moskva Rəsm, Heykəltəraşlıq və Memarlıq Məktəbi[d]
İşləri və nailiyyətləri
İşlədiyi şəhərlər Bakı
Əsas tikililəri Qrifonlu ev,
Mitrofanovun evi
İsa bəy Hacınskinin evi
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İohan Edel və ya İvan Edel — alman əsilli rusiyalı memar, dövlət müşaviri. İsa bəy Hacınskinin evi, Mitrofanovun evi, Qrifonlu ev kimi bakıdakı bir çox tarixi binaların memarı.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İlk dövrləri[redaktə | əsas redaktə]

İohan Edel 1863-cü ildə Çerniqov quberniyasının, Borznensk uyezdində yerləşən alman koloniyası Bilovaçda, sonradan Bakı mayakında işləyəcək alman zadəgan nəslindən olan Vilhelm Edelin ailəsində anadan olub. Pravoslav kilsəsində vəftiz olunduqdan sonra İohan Vasilyeviç adını alır dünyada isə İvan Vasilyeviç kimi tanınır.

Moskva Rəsm, Heykəltəraşlıq və Memarlıq Məktəbində təhsil aldığı müddətdə o, lüteran dua evinin məktəbin və pastoratın layihəsini hazırlayır. 1886-cı ildə isə Bakıdakı lüteran cəmiyyəti üçün yeni layihə hazırlayır. Lakin bu layihəyə əsasən yalnız məktəb və Evangelik lüteran kilsəsi tikilir. A. Savrasovdan dərs alan o məktəbi qızıl medalla bitirir. Bu medalı o, "Hamamda" rəsminə görə alır.

Əmisi və atası Bakıda işlədiklərinə görə tezliklə o da, 1880-ci illərin əvvəlində Bakıya gəlir.

Yaradıcılıq dövrü[redaktə | əsas redaktə]

1888-ci ildə Edel Marinski Qadın Gimnaziyasında rəsm dərsi keçməyə başlayır. Bakıya gəlişindən sonra ilk sifarişi şəhər sakini Rəsul Hacıağa Cəfərovdan tarixi məhəllələrdə, Çadrovaya küçəsində iki mərtəbəli daş evin layihəsinin hazırlanmasına alır. Layihəyə 20 avqust 1888-ci ildə baxılmış, avqustun 22-də isə Dumada təsdiq edilmişdir.

1892-ci ildə (bəzi mənbələrə görə 1890-cı ildə) Edelin layihəsi ilə Bakı neft sənayeçisi Musa Nağıyev üçün Birja küçəsində (indiki Üzeyir Hacıbəyov) 2 ev tikilir. İtalyan üslubunda layihələndirilən bu evlərin birinin birinci mərtəbəsində Bakı İctimai Məclisinin Qış klubu yerləşirdi. Elə həmin ildə Edelin layihəsi ilə Praçeçnaya küçəsində (indiki Qoqol küçəsi) 3 mərtəbəli mülki bina inşa olunur.

1891-ci ildə Edel Qız qalasının yanında yerləşən Müqəddəs Varfolomey kilsəsini layihələndirməyə başlayır. Qübbəsində güzgülü xaç olan rus üslubunda olan bu kilsə 14 sentyabr 1892-ci ildə tikilib təqdis olundu. 1930-cu ildə bu kilsə bağlanır və dağıdılana qədər boş qalır.

Edel yaradıcılıq dövrü ərzində yaşayış binalarından başqa 1886-1887-ci illərdə qala divarlarının yanında taxta dükanları, və 1898-1899-cu illərdə isə gəmilərin yan alması üçün taxta körpü tikmişdir.

Ömrünün son illəri[redaktə | əsas redaktə]

1905-ci ildə Edelə dövlət müşaviri kimi çalışqan və faydalı fəaliyyətinə görə 1250 rubl maaş kəsilir. Bu dövrdən etibarən Edel tikinti işlərinə az vaxt ayırır o daha çox Bakı Texniki Məktəbində dərs deməklə məşğul olur. 1907-ci ildə Bakı Şəhər Dumasına seçkilərə qatılır lakin yetərli səs yığa bilmir. 1908-ci ildə Bakı Real Məktəbinin valideyn komitəsinə seçilir.

14 fevral 1932-ci ildə dünyasını dəyişir. Ölümü haqqında xəbəri həyat yoldaşı, övladları və nəvələri "Bakinskiy raboçiy" qəzetində elan etmişdilər.

Şəxsi həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]