Şəmsi Əsədullayevin evi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəmsi Əsədullayevin evi
House of Shamsi Asadullayev.jpg
Ölkə Azərbaycan Azərbaycan
Şəhər BakıCoat of arms of Baku.svg Bakı
Yerləşir Qoqol küçəsi 9
Memar İohan Edel
Sifarişçi Şəmsi Əsədullayev
Tikilmə tarixi 1896
KateqoriyaBina
ƏhəmiyyətiÖlkə əhəmiyyətli
Şəmsi Əsədullayevin evi (Bakı)
Locator Dot2.gif
Şəmsi Əsədullayevin evi

Şəmsi Əsədullayevin evi — Qoqol (Praçeçnaya) 9, Tolstoy (Gimnaziçeskaya) 183 və Həzi Aslanov (Karantinnaya) 84 küçələrinin kəsişməsində yerləşən üç mərtəbəli saray tipli yaşayış binası.[1] 1896-cı ildə Bakı milyonçularından Şəmsi Əsədullayevin sifarişi ilə memar İohan Edelin layihəsi əsasında inşa edilmişdir.[2] [3]

Haqqında[redaktə | əsas redaktə]

Qoqol 9 küçəsində, Gimnaziçeskaya, 183 və Karantinnaya, 84 ünvanlarının tinində ucaldılmış bina milyonçu Şəmsi Əsədullayevə məxsus saray üslubundadır. 1896-cı ildə memar İohan Edel tərəfindən inşa olunmuşdur. Bina üç küçəyə üz tutub və öz monumental fasadları və həcmi ilə tarixi mərkəzin şəhərqurma sistemində əhəmiyyətli yer tutmuşdur. Planda günbəzlə tamamlanan yanmdairəvi küncləri xüsusi qeyd olunub. Binanın belə maraqlı künc həlli arxitektor İ.Edelin yaradıcılığında rast gəlinən haldır. Binanın memarlığı klassik formalarda qurulub, həcmi plastika, mərtəbələrin dərin rustovkası fonunda pəncərə gözlərinin ritmi və iri daş kronşteynləri olan çoxsaylı balkonlarla zənginləşdirilib.[2]

Yaşayış binasının birinci mərtəbəsi xidməti kontorlar və ofislərin ixtiyarına verilmişdir. Yan bloklarda ikisıralı sistem tətbiq edilmişdir, bu blokları uzun üç-sıralı sistem birləşdirir, Bakıda bu təcrübədən nadir hallarda istifadə olunub. Binanın künc hissəsi həmişə qaranlıq olur. Memar İ.Edel künc salonu diaqonal boyunca uzadır və qismən də olsa faydalı sahəni artırır. Komfortlu mənzilləri olan, perimetr boyu ucaldılmış tikilinin həyət sahəsi kiçilir və günəş şüalarının, işığın çatmadığı ensiz dəhlizə çevrilir. Tikinti üçün ayrılmış sahələrin belə yüksək sıxlıqla tikilməsi demək olar ki, bütün Bakı binalarında müşahidə olunur. Hətta varlılar belə özləri üçün geniş həyətləri rəva bilmirdilər. Hündür kürsülü və iri yarımçevrəvi pəncərə gözləri olan əzəmətli birinci mərtəbə təsirli monumentallığa və həlli kamilliyə malikdir, ikinci mərtəbə daxili planlaşdırmasına görə daha təmtəraqlıdır, fasad ionik orderli sütunlardan ibarət kiçik portiklər şəklində təqdim olunan pəncərə gözləri və qabarıq profillənmiş kronşteynli karnizlə təmsil olunmuşdur. Memar karnizə tətbiq etdiyi bu üsulla kifayətlənməyərək dekorativ valyut kompozisiyasını da əlavə etmişdir. Uzun fasad boyu portiklərin ritmi klassik bolluğu ilə nəzərlərə bir qədər yorucu təsir göstərir. Üçüncü mərtəbə nazik haşiyələrlə profillənmiş və qabarıq yonulmuş qıfıl daşları olan iri pəncərə gözləri ilə fasadın strukturuna fəal bir şəkildə daxil olmuşdur. Pəncərə gözləri korinf orderindən olan bəzəkli pilyastrlarla tamamlanıb. Daş kapitellər fasada təbii yaraşıq verir, onların üzərindən relyefli frizi və klassik arsenaldan olan ornamental motivli baş karniz keçir.[3]

Şəkillər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Асадуллаев Ага Шамси - нефтепромышленник, один из создателей национальных инженерных кадров" (rus. ). ourbaku.com. 20 may 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 may 2020.
  2. 1 2 Şamil Fətullayev (2013). Bakı memarları XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəlində (PDF). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. səh. 107. ISBN 975 9952-32-046-6.
  3. 1 2 Şamil Fətullayev (2013). Bakının memarlıq ensiklopediyası (PDF). Bakı: Şərq-Qərb nəşriyyatı. səh. 238-244. ISBN 978-9952-32-020-6.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Şəmsi Əsədullayevin evi ilə əlaqəli mediafayllar var.