İrəməl dağı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

İrəməl
başq. Ирәмәл
54°32′00″ şm. e. 58°50′20″ ş. u. (T)
Ölkə Flag of Bashkortostan.svg Başqırdıstan
Zirvə hündürlüyü1582 m
İrəməl dağı (Başqırdıstan)
Montanya.svg
Commons-logo.svg İrəməl Vikianbarda

İrəməl dağı (başq. Ирәмәл) — Cənubi Uralda hündürlüyünə görə ikinci ən böyük dağ. Zirvə Başqırdıstan Respublikası Uçalı rayonunun şimal-qərbində, Belores rayonun şimal-şərqində yerləşir[1]. Başqırdıstanın şərqində, Cənubi Ural dağlarının ən hündür zirvəsi olan Yamantau dağı Böyük İrəməldən 53 km şimal-qərbdə yerləşir.

Dağ öz növbəsində iki zirvəli bir massivdir:

  • Böyük İremel Qaban adlı platoyabənzər zirvə, hündürlüyü 1582,3 m[2];
  • Kiçik İremel, hündürlüyü 1449,4 metr.

Zirvələr öz növbəsində eni 1 km, hündürlüyü 1200—1250 metr olan sahə ilə ayrılırlar.

Uzunluğu şimal-şərqdən cənub qərbə 12 km, şimal-qərbdən cənub-şərqə 8 km təşkil edir.

Dağın yaxınlığından Tıqın, Sinyak, Böyük Avnyar, Karaqayka və Tyulyuk çayları axır. Bu çaylar öz növbəsində Ağidel çayının qollarıdır. Bu çay öz başlanğıcını Avalyak silsiləsindən götürür.

Başqırdıstan Respublikası Hökumətinin qərarı ilə İrəməl dağı və Avalyak silsiləsi təbiət parkı elan edilmişdir[3].

Etimalogiya[redaktə | əsas redaktə]

Zirvənin adı olduqca qədimdir. Onun başqırd və monqol dillərinin qarışığından əmələ gəlməsi ehtimal edilir.

Başqrırd dilində səslənmə baxımında bu sözə yaxın olan sözlər vardır. Məsələn:eremelek, ereme — «bartaqlaşmış çay hövzəsi, sıx kolluqlarla və meşə ilə örtülmüş», irem — «çayın düz sahəsi». Bu deyilən sözlər ola bilsin İremel çayı ilə əlaqədardır.

Ola bilsin ki, başqırd və monqol sözlərinin birləşməsindən belə əmələ gəlsin: ir — «kişi», «bahadır» və əməl — «yəhər», yəni «bahadırın yəhəri». Elə kənardan baxanda da İrəməl dağı nəhəng yəhəri xatırladır[4].

Panorama[redaktə | əsas redaktə]

Böyük İrəməl üzərində yağış buludları.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]