İrakli Qamrekeli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İrakli Qamrekeli
gürc. ირაკლი გამრეკელი
Doğum tarixi 17 may 1894(1894-05-17) və ya 1894[1][2]
Doğum yeri
Vəfat tarixi 10 may 1943(1943-05-10)[3] və ya 1943[1][2]
Vəfat yeri
Vətəndaşlığı
Fəaliyyəti dəb dizayneri, incəsənət xadimi
Mükafatları "Şərəf nişanı" ordeni
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar
İrakli Qamrekelinin set dizaynı.

İrakli Qamrekeli (gürc. ირაკლი გამრეკელი; 17 may 1894 və ya 1894[1][2], Qori, Tiflis quberniyası[3]10 may 1943[3] və ya 1943[1][2], Tbilisi[3]) — gürcü quruluşçu rəssamı və gürcü avanqard səhnə dizaynının yaradıcılarından biri.[4]

Qəmrəkeli Qoridə anadan olub. Onun istedadı Oskar Uayldın "Salome" əsəri üçün Qamrekelinin illüstrasiyalarına heyran olan aparıcı gürcü teatr rejissoru Kote Marcanişvilinin əsərlərindən ibarət sərgi zamanı aşkar edilib. 1922-ci ildən 1943-cü ilə qədər Qamrekeli Rustaveli Teatrında əvvəlcə Marcanişvilinin, daha sonra isə Sandro Axmetelinin rəhbərliyi altında işləmiş və burada Uilyam Şekspirin Hamlet (1925), Sandro Şanşiaşvilinin Anzor (1928), Fridrix Şiller Quldurlar (1933) və Şekspirin Otello (1937) da daxil olmaqla 50 tamaşanın dizaynını hazırlamışdır.

Mücərrəd həndəsi konstruksiyaları və geniş, lakin seyrək bəzədilmiş ölçüləri ilə diqqət çəkən Qəmrəkelinin mənzərəli dizaynları Rustaveli Teatrına xas olan monumental və qəhrəmanlıq üslubunu müəyyən etməyə kömək etdi. Daha sonrakı karyerasını 1930–1940-cı illərdə Qəmrekeli Opera və Balet Teatrında və də Tbilisi Qriboyedov adına Rus Dram Teatrında davam etdirib. O, həmçinin Tbilisidəki Gürcüstanın dövlət kinostudiyası ilə əməkdaşlıq edib: 1929-cu ildə o, həmkarı rəssam Valerian Sidamon-Eristavi ilə Kote Mikaberidzenin təməlini qoyan “Mənim nənəm” ekspressionist filmi üzərində işləyir, lakin film onilliklər ərzində Sovet senzurası tərəfindən qadağan edilmişdi. Qamrekeli həm də “ Arsena” (1937) və Giorgi Saakadze (1942–1943) filmlərinin bədii rəhbəri olub. Səhnə dizaynı ilə yanaşı, Qəmrəkeli 1924-cü ildə mənsub olduğu eyniadlı gürcü avanqard rəssamlar qrupunun ilk və yeganə nəşri – H2SO4-ün tərtibatını hazırlamaq üçün də seçildi.[5][6][7]

O, Gürcüstanın əməkdar artisti adına və “Şərəf nişanı” ordeninə layiq görülüb. 1943-cü ildə Tbilisidə vəfat etmiş və Didube panteonunda dəfn edilmişdir.

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 3 4 http://www.moma.org//collection/artists/12650.
  2. 1 2 3 4 Irakli Gamrekeli // MAK (польск.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Гамрекели Ираклий Ильич // Большая советская энциклопедия (rus.): [в 30 т.]. / под ред. А. М. Прохорова 3-е изд. Москва: Советская энциклопедия, 1969.
  4. "Irakli Gamrekeli". Modernism in Georgia. Chubinashvili National Research Centre for Georgian Art History and Heritage Preservation.
  5. Senelick, Laurence (2007). Historical dictionary of Russian theater. Scarecrow Press. p. 132. ISBN 978-0-8108-5792-6.
  6. Shavgulidze, Ketevan (April 10, 2010). "Avant-Garde" of Georgian Theater (PDF). Modernism in Georgia: Redrawing the Boundaries. Harriman Institute. Retrieved 4 January 2014.
  7. Gougoushvili, Eteri (2013-09-13). "Theatre of Georgia". In Rubin, Don; Nagy, Peter; Rouyer, Philippe (eds.). World Encyclopedia of Contemporary Theatre. Volume 1: Europe. Routledge. p. 335. ISBN 978-1136402890.

Xarici linklər[redaktə | mənbəni redaktə et]