İraqın dövlət quruluşu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İraq
الجمهورية العراقية
İraq bayrağı Coat of arms of Iraq (2008).svg
(Bayraq)
Şüar:
Iraq in its region.svg
Rəsmi dil Ərəb dili, Kürd dili
Paytaxt Bağdad
Prezident Fuad Məsum
Ərazi
 - Ümumi
 - % Su
58-cı yer
435 052 km²
1.1%
Əhali
 - Ümumi
 - Əhali sıxlığı
45-ci yer
36 004 552[1]
82,7/km²
Pul vahidi İraq dinarı
Saat qurşağı UTC +3
Internet TLD .iq
Telefon kodu 964

İraqın dövlət quruluşu - 2005-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

2005-ci ildən qüvvədə olan ölkə Konstitusiyasına görə İraq parlament formasında idarəetmə üsuluna malik federativ respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1932) 3 oktyabrda qeyd olunur.

İnzibati ərazi bölgüsü[redaktə | əsas redaktə]

18 bölgədən (mühafazatdan) ibarətdir (Əl-Anbar, Əl-Bəsrə, Əl-Müthənnə, Əl-Qədisiyyə, Ən-Nəcəf, Ərbil, Əs-Süleyməniyyə, Ət-Təmim, Bəbil, Bağdad, Dahuk, Di Qar, Diyala, Kərbəla, Meysən, Ninava, Sələhəddin, Vəsit).

tumb
  1. Bağdad (بغداد)
  2. Səlahəddin (صلاح الدين)
  3. Diyalə (ديالى)
  4. Vasit (واسط)
  5. Meysan (ميسان)
  6. Bəsrə (البصرة)
  7. Ziqar (ذي قار)
  8. Müsənnə (مثنى)
  9. Qədisiyə (قادسية)
  1. Babil (بابل)
  2. Kərbəla (كربلاء)
  3. Nəcəf (النجف)
  4. Anbar (أنبار)
  5. Ninəvə (نينوى)
  6. Dohuk (دهوك)
  7. Ərbil (أربيل)
  8. Kərkük (کرکوک)
  9. Süleymaniyə (سليمانية)

Dövlət başçısı[redaktə | əsas redaktə]

Mövcud Konstitusiyaya görə İraqın müstəqilliyinin və suverenliyinin, habelə ölkədə milli birliyin qarantı olan Prezident - Nümayəndələr Məclisi (Parlament) tərəfindən 2/3 səs çoxluğu ilə, iki dəfədən artıq olmamaq şərti ilə, 4 il müddətinə seçilir.

İraq Prezidenti Nümayəndələr Məclisi tərəfindən qəbul olunan müqavilələri və qanunları ratifikasiya edir, Baş nazirin təqdimatına əsasən əfv fərmanı imzalayır, “təntənəli və fəxri” məqsədlər üçün silahlı qüvvələrinin Ali Baş Komandanı vəzifəsini həyata keçirir.

Qanunverici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

5 ildən bir seçki əsasında formalaşan Nümayəndələr Məclisidir. Qanunvericilik məsələləri ilə məşğul olan 325 üzvdən ibarət Nümayəndələr Məclisi aşağı palata sayılır [2]. Nəzərdə tutulan Yuxarı Palata (İttifaq Şurası) hələ formalaşmamışdır.

Qanunvericilik hakimiyyəti ilə yanaşı İraq Prezidentinin seçilməsi, Federal Kasasiya Məhkəməsi üzvlərinin, Baş Prokurorun, Ali Məhkəmə Şurasının təklifi ilə Məhkəmə Nəzarət Komissiyasının Prezidentinin, Ordu və qərargah rəisinin təyin və təsdiq edilməsi Parlamentin səlahiyyətlərinə aiddir.

İcraedici hakimiyyət[redaktə | əsas redaktə]

Baş nazirin başçılıq etdiyi Hökumət (Nazirlər Kabineti) iri parlament fraksiyasından formalaşaraq icra hakimiyyətini həyata keçirir.

Yeni konstitusiyaya əsasən, dövlətin daxili və xarici siyasət kursunu həyata keçirən İraq hökumətinin idarə edilməsində Baş nazirə əlavə olaraq geniş səlahiyyətlər vermişdir.

Məhkəmə hakimiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

İraqın Federal məhkəmə sistemi Ali Məhkəmə Şurası, Ali Məhkəmə, Federal Kasasiya Məhkəməsi, İctimai Prokurorluq İdarəsi, Məhkəmə Nəzarət Komissiyası, habelə digər federal və bir sıra ixtisaslaşmış yerli məhkəmələrdən ibarətdir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Герасимов О. Г. Ирак / Оформление художника Н. В. Батаева. — М.: Мысль, 1984. — 112 с. — (У карты мира). — 60 000 экз. (обл.)
  • Густерин П. В. Города Арабского Востока. — М.: Восток—Запад, 2007. — 352 с. — (Энциклопедический справочник). — 2000 экз. — ISBN 978-5-478-00729-4.

Istinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Embassies overseas of Republic of İraq: جريدة الصباح تنشر احصائية وزارة التخطيط لعدد نفوس سكان العراق لسنة
  2. Отчёт о командировке в Республику Ирак с 5 по 9 марта 2010 года члена ЦИК России Сиябшаха Магомедовича Шапиева Новости ЦИК России