İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu
| İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu | |
|---|---|
| سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | |
 | |
 | |
| Ölkə | |
| Daxildir | İran Silahlı Qüvvələri |
| Tərkibi | |
| Döyüşlər | |
| sepahnews.com | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu və ya qısaca SEPAH (fars. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی Sepāh-e Pāsdārān-e Enghelāb-e Eslāmi) — İran İslam Respublikasının silahlı qüvvələrinin ən böyük qoşunu.
Tarixi
[redaktə | vikimətni redaktə et]İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu İslam inqilabının ilk günlərində, 1979-cu ildə dini lider Ayətullah Xomeyni tərəfindən yaradılmışdır. İran Konstitusiyasına uyğun olaraq, daxili sabitliyin təmin edilməsi, inqilabın qorunması və "azğınlığın" qarşısının alınması kimi vəzifələri həyata keçirir.[1][2]
İnqilab keşikçilərinin quru, hava və dəniz qoşunlarında ümumilikdə 125,000 şəxsi heyət xidmət edir. İnqilab keşikçilərinin dəniz qoşunları Fars körfəzində hərəkətə nəzarəti təmin etmək vəzifəsi verilmiş ilk qoşundur.
İnqilab keşikçiləri geniş iqtisadi fəaliyyətə malikdir və İran Milli Neft Şirkəti və İmam Rza Fondundan sonra ölkənin ən varlı təşkilatlarından biridir. Xalq arasında və xüsusilə İran diasporunda bu quruma mənsub şəxslər üçün farsca "keşikçi" mənasını verən "Pasdaran" ifadəsi işlədilir.
İdeologiyayönümlü hərbi qurum olan İnqilab keşikçiləri İran cəmiyyətinin, demək olar ki, bütün sahələrində geniş rol oynayır. Prezident Mahmud Əhmədinejadın dövründə onun sosial, siyasi, hərbi və iqtisadi təsiri daha da artmış, 2009-cu il prezident seçkiləri və sonrakı iğtişaşların yatırılması zamanı bu rol xüsusilə aydın şəkildə özünü göstərmişdir.[3][4][5]
İnqilab keşikçilərinin media orqanı "Sepah News"dur.[6]
2019-cu ildə ABŞ[7], Səudiyyə Ərəbistanı[8], Bəhreyn[9], 2022-ci ildə Kanada[10], 2025-ci ildə Paraqvay[11], Avstraliya[12], Ekvador[13] və Argentina[14], 2026-cı ildə Avropa İttifaqı[15] və Ukrayna[16] tərəfindən terror təşkilatı kimi tanınmışdır.
Quruluşu
[redaktə | vikimətni redaktə et]Bəsic
[redaktə | vikimətni redaktə et]1979-cu ildə Ayətullah Xomeyninin əmri ilə yaradılmış paramilitar könüllü milis təşkilatıdır. Bu qurum birbaşa ali dini liderə tabedir. Hazırda rəsmi dini mərasimlərin təşkili, sosial xidmətlərin göstərilməsi, ictimai asayişin qorunması və müxalif toplaşmaların qarşısının alınması kimi fəaliyyətlər də daxil olmaqla daxili təhlükəsizlik qüvvələrinə dəstək verən struktur kimi fəaliyyət göstərir.
Qüds qüvvələri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Şah dövrünün müvafiq hərbi strukturlarının varisi kimi təqdim edilən elit Qüds Qüvvələrinin 2000– 000 nəfərlik şəxsi heyətdən ibarət olduğu ehtimal olunur. Bu qurum, əsasən, ölkə xaricində fəaliyyət göstərir.[17]
Aerokosmik Qüvvələr
[redaktə | vikimətni redaktə et]İnqilab Keşikçiləri Korpusu hava qüvvələridir və daha çox strateji raket qoşunu kimi tanınır. Gələcəkdə İran İslam Respublikasının Hava Qüvvələri ilə birləşdirilməsi ehtimal olunur.
Dəniz Qüvvələri
[redaktə | vikimətni redaktə et]İnqilab Keşikçiləri Donanması 20 000 nəfərlik şəxsi heyətə və 1 500 döyüş gəmisinə malikdir.[18] İran İslam Respublikasının Donanmasından ayrı fəaliyyət göstərir.[19]
Baş komandanları
[redaktə | vikimətni redaktə et]Cavad Mənsuri[fars.] SEPAH-ın ilk qeyri-rəsmi komandanı hesab olunur[20] və onun erkən formalaşma mərhələsində müvəqqəti rəhbər kimi fəaliyyət göstərmişdir.[21] Abbas Ağazamani[fars.] isə vəzifəyə İran Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı tərəfindən təyin edildiyi üçün qurumun ilk rəsmi əməliyyat komandanı sayılır.[20]
| № | Şəkil | Komandan | Başlanğıc | Son |
|---|---|---|---|---|
| – |  | Cavad Mənsuri (icra edən) | mart 1979 | may 1979 |
| – |  | Mustafa Çəmran (1932–1981) (icra edən) | yay 1979 | yay 1979 |
| – | .jpg) | Əkbər Haşimi Rəfsəncani (1934–2017) (icra edən) | avqust 1979 | avqust 1979 |
| – | .jpg) | Həsən Ləhuti (icra edən) | oktyabr 1979 | noyabr 1979 |
| – |  | Polkovnik-leytenant Fereydun Kian (icra edən) | noyabr 1979 | noyabr 1979 |
| – |  | Əli Xamenei (1939–2026) | 24 noyabr 1979 | 24 fevral 1980 |
| – |  | Abbas Düzdüzani (1942–2018) (icra edən) | 1980 | 1980 |
| 1 | .jpg) | Abbas Ağazamani | 2 iyun 1980 | 27 iyun 1980 |
| 2 |  | Mürtəza Rezayi | 22 iyul 1980 | 20 sentyabr 1981 |
| 3 |  | General-mayor Möhsün Rezayi (1954–) | 20 sentyabr 1981 | 19 sentyabr 1997 |
| 4 |  | General-mayor Yəhya Rəhim Səfəvi (1952–) | 19 sentyabr 1997 | 10 sentyabr 2007 |
| 5 | .jpg) | General-mayor Məhəmməd Əli Cəfəri (1957–) | 10 sentyabr 2007 | 21 aprel 2019 |
| 6 |  | General-mayor Hüseyn Səlami (1960–2025) | 21 aprel 2019 | 13 iyun 2025 |
| – |  | Briqada generalı Əhməd Vahidi (1958–) (icra edən) | 13 iyun 2025 | 13 iyun 2025 |
| 7 | .jpg) | General-mayor Məhəmməd Pakpur (1961–2026) | 13 iyun 2025 | 28 fevral 2026 |
| 8 | | Briqada generalı Əhməd Vahidi (1958–) | 1 mart 2026 | Vəzifədədir |
İstinadlar
[redaktə | vikimətni redaktə et] | Bu məqalədəki istinadlar müvafiq istinad şablonları ilə göstərilməlidir. |
- ↑ Morris M Mottale. "The birth of a new class - Focus". Al Jazeera English. 7 iyun 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 oktyabr 2013.
- ↑ Lalevee, Thierry (September 11, 1984).
- ↑ "Arrests at new Iranian protests". BBC News. 21 iyul 2009. 22 iyul 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 iyul 2009. (#invalid_param_val)
- ↑ "Crisis as Opportunity for the IRGC". Stratfor. 27 iyul 2009. 5 avqust 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 avqust 2009.
- ↑ Abdo, Geneive. "The Rise of the Iranian Dictatorship". Foreign Policy (magazine). 7 oktyabr 2009. 11 oktyabr 2009 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 oktyabr 2009. (#invalid_param_val)
- ↑ Picture imperfect Arxivləşdirilib 2015-03-22 at the Wayback Machine 9 March 2013 The Economist
- ↑ Brice, Makini. "U.S. officially designates Iran's Revolutionary Guards a terrorist group". Reuters (ingilis). 15 aprel 2019. 16 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 aprel 2019.
- ↑ "Saudi, Bahrain add Iran's Revolutionary Guards to terrorism lists". Reuters (ingilis). 23 oktyabr 2018. 8 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2019.
- ↑ Ballhaus, Rebecca. "U.S. Designates Iran's Islamic Revolutionary Guard Corps as a Terror Organization". The Wall Street Journal. 8 aprel 2019. 8 aprel 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 8 aprel 2019.
- ↑ Yousif, Nadine. "Canada lists Iran's Revolutionary Guards as a terrorist group". BBC News. 19 iyun 2024. 21 iyun 2024 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 iyun 2024.
- ↑ "Paraguay hits Iran's IRGC with terrorist designation; expands designations for Hamas, Hezbollah". United Press International. 25 aprel 2025. 9 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 31 yanvar 2026.
- ↑ "Australia expels Iranian ambassador after ASIO says it directed antisemitic attacks". ABC News (ingilis). 26 avqust 2025. 26 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 26 avqust 2025.
- ↑ "Ecuador Labels IRGC as "Terrorist Organization"". WANA (ingilis). 16 sentyabr 2025. 8 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 sentyabr 2025.
- ↑ "Argentina designates Iran's IRGC Quds Force as terrorist group". Iran International (ingilis). 17 yanvar 2026. 20 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 27 yanvar 2026.
- ↑ "EU designates Iran Guards as terrorist organisation: Kallas". LBCIV7 (ingilis). İstifadə tarixi: 31 yanvar 2026.
- ↑ Berman, Lazar. "Ukraine to list Iran's IRGC as terror group, following EU lead, says Sa'ar". The Times of Israel (ingilis). 2 fevral 2026. ISSN 0040-7909. 25 aprel 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2 fevral 2026.
- ↑ "Q+A-Iran's Revolutionary Guards weave powerful web". Reuters. 23 iyul 2009. 26 iyul 2009 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 iyul 2009.
- ↑ Abrahamian, Ervand, s. 175–176
- ↑ "The Consequences of a Strike on Iran: The Iranian Revolutionary Guard Corps Navy" Arxivləşdirilib 2012-02-03 at the Wayback Machine Global Bearings, 15 December 2011.
- 1 2 Steven O'Hern. Iran's Revolutionary Guard: The Threat That Grows While America Sleeps. Potomac Books, Inc. 2012. 18, 22–23. ISBN 978-1597977012.
- ↑ Nikola B. Schahgaldian, Gina Barkhordarian, The Iranian Military Under the Islamic Republic (PDF), RAND, mart 1987, səh. 118, ISBN 978-0-8330-0777-3, 3 fevral 2017 tarixində arxivləşdirilib (PDF), İstifadə tarixi: 15 yanvar 2017