İsmayıl Vəlibəyli

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İsmayıl Vəliyev
İsmayıl Ömər oğlu Vəliyev
İsmayıl Vəlibəyli.jpg
İlk adı İsmayıl Vəliyev
Təxəllüsü İsmayıl Vəlibəyli
Doğum tarixi 18 mart 1951(1951-03-18)
Doğum yeri Qərbi Azərbaycan, Allaverdi rayonu, Böyük Ayrım k.
Vəfat tarixi 9 dekabr 2017(2017-12-09)
Vəfat yeri Bakı
Vətəndaşlığı Azərbaycan AzərbaycanSSRİ SSRİ
Milliyyəti azərbaycanlı
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsi
Fəaliyyəti şair, publisist
Mükafatları "Qızıl Qələm" mükafatı

İsmayıl Vəlibəyli (azərb. İsmayıl Ömər oğlu Vəliyev‎; d.18 mart 1951, Qərbi Azərbaycan, Allaverdi rayonu, Böyük Ayrım k. - ö.9 dekabr 2017, Bakı) — tənqidçi, ədəbiyyatşünas, şair, tərcüməçi, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1979), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı (1995), filologiya elmləri doktoru (2001), professor (2001).[1]

Həyat və fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1951-ci ilin martın 18-də Qərbi Azərbaycanın Allaverdi rayonunun Böyük Ayrım kəndində anadan olub. Bakıda 8 saylı texniki məktəbi əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra 1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsil alıb. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında korrektor, redaktor vəzifələrində çalışmış, 1978-ci ildə "Yazıçı" nəşriyyatının yaranması ilə əlaqədar həmin nəşriyyata keçmiş, orada ədəbiyyatşünaslıq və publisistika redaksiyasında redaktor, sonra isə incəsənət, klassik ədəbiyyat və folklor redaksiyasının müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1980-1984-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyat, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti İşləri Komitəsində nəşriyyatlar idarəsinin rəisi olmuşdur. 1986-1987-ci illər Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsində təbliğat və təşviqat şöbəsində təlimatçı, 1987-1989-cu illərdə təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdirinin mətbuat məsələləri müavini, 1989-1991-ci illərdə Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında Baş redaktorun birinci müavini, 1991-1992-ci illərdə Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında Baş redaktor, Azərbaycan-Türkiyə birgə müəssisəsi "Göytürk" nəşriyyat, poliqrafiya və ticarət şirkətinin baş direktoru və baş redaktoru vəzifələrini icra etmişdir. 1983-cü ildə "Ədəbi portret: onun funksiyası və tipologiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 2001-ci ildə isə "Ədəbiyyatda insan konsepsiyası: tarixi təşəkkülü və inkişaf mərhələləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1985-ci ildə Dövlət Dil komissiyasının Toponimiya Komissiyasının üzvü olmuş, 1989-cu ildə Azərbaycan Qaçqınlar Cəmiyyətinin yaradıcılarından biri və sədrin birinci müavini olmuşdur. Vəfat edənədək Bakı Dövlət Universitetində Kitabxanaçılıq-İnformasiya fakültəsində Kitabşünaslıq və nəşriyyat işi kafedrasında professor vəzifəsində çalışıb. 2017-ci il dekabrın 9-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir. [2]

Yaradıcılığı[redaktə | əsas redaktə]

Bədii yaradıcılığa 1965-ci ildə "Azərbaycan pioneri" qəzetində dərc etdirdiyi sənədli hekayə ilə başlamışdır. Dövri məbuatda şeir, hekayə, oçerq, ədəbi-tənqidi və publisist məqalələrlə çıxış edən İ.Vəlibəyli eyni zamanda Azərbaycan teleradiosunda "Ata yurdu", "Bulaq" folklor verilişi, "Zəka" və "İdrak" elmi-kütləvi proqramlarının təşkilatçısı, müəllifi və aparıcısı olmuşdur. Onun rəhbərliyi, redaktəsi və ön sözü ilə "Dünya xalqları", "Dünya dövlətləri" adlı irihəcmli ensiklopedik məlumat kitabları kitabları nəşr olunmuş, "Politologiya ensiklopedik sözlüyü" çapa hazırlanmışdı. 32 kitabın, 400-dən çox elmi-kütləvi və publisistik məqalənin, məruzə və çıxışın müəllifi, 9 kitabın tərcüməçisidir. Əsərləri xarici dillərə də tərcümə olunan şair 1991-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyi katibliyinin üzvü seçilmişdir. Habelə bir çox qəzet və jurnal redaksiya heyətlərinin üzvü olmuş publisist hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Xarici Ölkələr Ədəbiyyatı və Ədəbi Əlaqələr şöbəsində baş elmi işçidir. [3]

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

  • "Ömrün yaşıl yarpaqları" (1978);
  • "Ədəbi portret və xarakter" (1981);
  • "Mənim odum, ocağım" (şeirlər və poemalar) (1983);
  • "Literaturnıy portret. eqo funksiya i tipoloqiya" (1986);
  • "Baxtıma düşən dünya" (1990);
  • "Dünya susur, tarix susmur" (1994);
  • "Qaçqınlıq" (1996);
  • "Qızılqaz əfsanəsi" (1996);
  • "Pişik balasının oyunları" (1996);
  • "Sarı buğda" (1996);
  • "Zalım pələng və nəğməli quş" (1996);
  • "Zalım padşahla oğlu" (1996);
  • "Qara gündəlik. 1990-cı il yanvar hadisələri" (1997);
  • "Azərbaycan soraq kitabı" (E.Ağaoğlu ilə birlikdə) (1997);
  • "Burulğanlar içində" (1997);
  • "İnsan: həyatda və sənətdə" (1998);
  • "Yerlə göyün arasında" (şeirlər) (1998);
  • "Ədəbiyyat insan konsepsiyası. Tarixi təşəkkülü, inkişaf mərhələləri" (monoqrafiya) (1999);
  • "Payız yağışları. Seçmə şeirlər" (2001);
  • "Sevgi dünyam" (şeirlər) (2001);
  • "Günəşin rəngləri" (şeirlər) (2001);
  • "Ədəbi-bədii və uşaq kitablarının redaktəsi" (Ali məktəb tələbələri üçün dərlik) (2002);
  • "Redaktənin əsasları" (Ali məktəb tələbələri üçün dərslik) (2002);
  • "Redaksiya nəşriyyat işinin əsasları" (jurnalistlər, nəşriyyat redaktorları və kitabşünaslar üçün vəsait) (2004);
  • "Redaktənin əsasları. Mətnin redaktor təhlili" (mühazirə mətnləri) (2003);
  • "Heydər Əliyev və türk dünyası" (2003);
  • "Uzaq dağların adamı" (2002);
  • "Redaktənin əsasları" (2005);
  • "Radaktənin əsasları" (Nəzəriyyə və təcrübə) (2009).

Tərcümələri[redaktə | əsas redaktə]

Ruscadan[redaktə | əsas redaktə]

  • Boris Aprilov. "Tülkübalanın sərgüzəştləri" (povest) (1984);
  • Bilqamıs dastanı (1985);
  • Bilqamıs dastanı. Təkrar nəşr (1999);

Türkməncədən[redaktə | əsas redaktə]

  • Məhtimqulu. "Qəm seli" (şeirlər) (1984);

Türkcədən[redaktə | əsas redaktə]

  • Qaracaoğlan. "Aramızda qarlı dağlar dayanıb." (1991);
  • Ə.Kamal Bəlviranlı. "İslam prinsipləri" (1993);
  • Semyon Lovkov. "Yolda gözlənilməz hadisələr" (1984);
  • Saltıkov-Şedrin. "Nağıllar" (1988);
  • Ana kitablar. Avestadan parçalar (1996).

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Teymur Əhmədov. Azərbaycan yazıçıları (XX-XXI yüzillikdə) ensiklopedik məlumat kitabı. Bakı: "Nurlar", 2011.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Azərbaycan yazıçıları". 9 Jul 2016 – 25 Nov 2017 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-21.
  2. "Professor İsmayıl Vəliyev vəfat etdi". 10 Dec 2017 – 2 Jan 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-21.
  3. "Yazıçı-publisist, filologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın baş elmi işçisi İsmayıl Vəliyev". 10 Dec 2017 – 29 Dec 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2019-06-21.