İstilik tutumu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Теплоёмкость
Ölçüsü L2MT −2Θ−1
Ölçü vahidi
BS C/K
SQS erq/K

Istilik tutumu (adətən latın hərfi C ilə işarə edilir) ölçülə bilən fiziki kəmiyyət olub, cismin 1 dərəcə (1°С və ya 1 К) qızması zamanı aldığı istilik miqdarıdır. Daha dəqiq tərifə görə cisimin istilik tutumu termodinamik kəmiyyət olub onun temperaturunun δT sonsuz kiçik artımı zamanı aldığı δQ istilik miqdarının bu temperatur artımına nisbətidir:

.

İstilik tutumunun Beynəlxalq vahidlər sistemində (BS) ölçü vahidi C/K kimidir ([C]=C/K). Ümumi halda verilmiş cisimin istilik tutumu bu cisimin halının termodinamik parametrlərindən (xüsusilə temperatur və həcmdən) və qızma (soyuma) prosesindən asılıdır.Adətən, sabit həcmdə gedən proseslərdə istilik tutumu () və sabit təzyiqdə gedən proseslərdə istilik tutumu () kimi kəmiyyətləri fərqləndiriirlər.

Xüsusi və molyar istilik tutumları[redaktə | əsas redaktə]

Aydındır ki, cisimin kütləsi nə qədər böyükdürsə, onu qızdırmaq üçün lazım olan istilik miqdarı da çox olmalıdır, yəni cisimin istilik tutumu onun miqdarı ilə düz mütənasibdir. Buna görə də xüsusi istilik tutumu anlayışından istifadə olunur. Cisimin istilik tutumunun onun kütləsinə nisbəti xüsusi istilik tutumu adlanır və kimi işarə edilir:

.

Burada cisimin istilik tutumu, isə onun kütləsidir. xüsusi istilik tutumunun vahidi C/(kq·K) kimidir ([]=C/(kq·K)). 1 mol maddənin istilik tutumu molyar istilik tutumu adlanır və kimi işarə edilir:

.

Burada maddə miqdarıdır və düsturu ilə tapılır. isə maddənin molyar kütləsidir. Molyar və xüsusi istilik tutumları arasında əlaqə aşağıdakı kimidir:

.

molyar istilik tutumunun vahidi C/(mol·K) kimidir ([]=C/(mol·K)).

Müxtəlif proseslər və maddənin müxtəlif halları üçün istilik tutumu[redaktə | əsas redaktə]

İstilik tutumu anlayışı həm maddənin müxtəlif aqreqat (qaz, maye və bərk cisim) halları üçün, həm də zərrəciklər ansamblı və kvazizərrəciklər (metallar fizikasında, məsələn, elektron qazı) üçün təyin olunmuşdur.