Şəmsi Əhməd Paşa

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Şəmsi Əhməd Paşa
شمس احمد باشا
Semsi Pasa - Incipit Page with Illuminated Titlepiece - Walters W66529B - Full Page.jpg
Osmanlı sədrəzəmi
11 oktyabr 1579 — 28 aprel 1580
Sələfi Sokullu Mehmed Paşa
Xələfi Lələ Qara Mustafa Paşa
Şəxsi məlumatlar
Doğum tarixi 1492
Doğum yeri Albaniya
Vəfat tarixi 28 aprel 1580
Vəfat yeri
Dəfn yeri
  • Ədirnəqapı Şəhidliyi[d]
Həyat yoldaşı Ayşə Hümaşah Sultan
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şəmsi Əhməd Paşa (d. 1492 - ö. 28 aprel 1580) - III Murad səltənətində 11 oktyabr 1579 - 28 aprel 1580 tarixlərində sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Sicil-i Osmani`yə görə əslən albandır[1]I Süleyman dönəminin vəzirlərindən olan Dəftərdar İsgəndər Çələbinin kölələrindəndir. Ağasının edamından sona Əndəruna alınmış və ilk təhsilini burada bitirmişdir. Yenə Sicil-i Osmani`yə görə, I Süleyman dönəmində qapıcıbaşı olaraq saraydan ayrılmış, 1558 tarixində yeniçəri ağası, 1563/64 tarixində Anadolu bəylərbəyi və sonra da Rumeli bəylərbəyi olaraq təyin edilmişdir.[1] II Səlim dönəmində vəzifəsi yüksəldilmiş, ovçubaşı, bölük ağası, mütəfərrik və sipahi ağası olaraq vəzifələndirildi.[2]

1553 tarixli İran Səfərinə sipahi ağası olaraq qatıldı. Şahzadə Mustafanın üsyan başlatdığını və özünü sultan elan etdiyi xəbərini İstanbula gətirən çavuşbaşıyla birlikdə paytaxta gəlmiş, bu üsyana qarşı yürüşə şəxsən sultanın getməli olduğunu tövsiyə etmişdir. I Süleyman dönəmində 1551 tarixində Şam və daha sonra Sivas hakimi, 1554 tarixində isə Sivas bəylərbəyi olaraq təyin olundu. Sonra yenidən Rumeli bəylərbəyliyinə qaytarıldı. Bu vəzifədə ikən 1565 tarixli Zigetvar səfərinə qatıldı. Rumeli ordusu və 2000 yeniçəri ilə birlikdə Bobofça qalasını ələ keçirdi.[2] Səfər sonrasında I Süleymanın Mihrimah Sultandan doğulan nəvəsi Ayşə Hümaşah Sultanla evlənmişdir.[3]

Şəmsi Paşa məscidi

II Səlimin taxta çıxmasıyla vəzirlik rütbəsi aldı və qübbəaltı vəziri olaraq divana girdi. 1568-ci ilin fevralında Ədirnəyə gələn Səfəvi elçisi Şahqulu xan, onu qarşılayan dəbdəbəli mərasimə təəcüblənmiş, mərasimi toya bənzətmiş, hazır-cavablığı ilə tanına Şəmsi Əhməd Paşa da cavab olaraq "Bəli, Çaldırandan Taclı bəyimi gəlin gətirmişik" demişdir.[4] 1576-cı ildə ikinci vəzir ikən padşahın qızı Gövhərxan Sultanla evlənən Piyalə Paşa ikinci vəzirliyə alınmış və Şəmsi Əhməd Paşa üçüncü vəzirliyə düşürülmüşdür. Bu səbəblə Sədrəzəm Sokullu Mehmed Paşa ilə mübahisə edən Əhməd Paşa vəzifəsindən alındı. Burada sədrəzəmin əsas məqsədi isə Piyalə Paşaya sədarət yolunun açılması idi. Ancaq Piyalə Paşa 1578 tarixində vəfat etmişdir.[5]

Bir müddət vəzifəsiz qalan Şəmsi Əhməd Paşa divandakı tərəfdarlarının köməyilə yenidən vəzifəsinə geri alındı. 11 oktyabr 1579 tarixində Sədrəzəm Sokulu Mehmed Paşanın sui qəsd nəticəsində öldürülməsi nəticəsində Şəmsi Əhməd Paşa sədarətə alındı. Bu qısa sədarət dönəmində III Muradsaray dövlət işlərinə qarışmağa başlamış, bu vəziyyət Şəmsi Əhməd Paşanı narahat etmişdir. 28 aprel 1580 tarixində keçirdiyi böyrək çatışmazlığı nəticəsində vəfat etmişdir. Sicil-i Osmani`yə görə Ədirnəqapı məzarlığına dəfn olunmuşdur.[3]

I İbrahim dönəmində sədarətə gələn Civanqapıçıbaşı Sultanzadə Səmiz Mehmed Paşanın babasıdır.[3]

Həmçinin baxın[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), Sicill-i Osmani, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.I s.210 [1]
  2. 2,0 2,1 Uluçam, Müjdat "Şemsi Ahmed Paşa (Kızılahmetli)" (1999) Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi, Ç.2 ş.583, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.
  3. 3,0 3,1 3,2 Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar), Ankara: Türk Tarih Kurumu say.348
  4. Erhan Afyoncu, Muhteşem Süleyman, Yeditepe Yayınevi,İstanbul 2011, s. 221
  5. Peçevi İbrahim Efendi (1283 / ) baskısı, "Peçevi Tarihi" C.1 say.140-141