Əhəd Yaqubov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Əhəd Yaqubov
Əhəd Yaqubov.jpg
Doğum tarixi 1908(1908-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Bakı, Bakı quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfat tarixi 1979(1979-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Dəfn yeri
Vətəndaşlıq
İş yeri
Elmi dərəcəsi geologiya-mineralogiya elmləri doktoru
Mükafatları Stalin mükafatı — 1942 Stalin mükafatı — 1951
"Lenin" ordeni"Lenin" ordeni"Oktyabr İnqilabı" ordeni"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

Əhəd Ələkbər oğlu Yaqubov (1908 – 1979) — geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan EA akademiki.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Yaqubov Əhəd Ələkbər oğlu Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1934-cü ildə mühəndis-geoloq ixtisası üzrə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki ADNSU) dağ-mədən fakültəsini bitirmişdir. 1934-cü ildə SSRİ EA Azərbaycan filialında işləməyə başlamışdır. Palçıq vulkanlarının inkişaf etdiyi sahələrin stratiqrafiyası, tektonikası, neft-qazlılığı, qazların, neftlərin, lay sularının geokimyəvi xarakteristikası sahəsində tədqiqatlar aparmışdır. 1937-1941-ci illərdə SSRİ EA Azərbaycan filialının Rəyasət Heyəti sədrinin müavini işləmişdir. O, Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təsisçilərindən biri olmuşdur. 1941-ci ildə Azərbaycan KP MK neft üzrə katibi seçilmiş və həmin ildə SSRİ EA Yanar Qazıntılar İnstitutunda (Moskva ş.) "Abşeron yarımadasının qərb hissəsinin palçıq vulkanları və onların neft-qazlılıqla əlaqəsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Bu dissertasiya işi geologiya-mineralogiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Həmin işə görə o, SSRİ Dövlət Mükafatı Laureatına da layiq görülmüşdür (1942). Professor Yaqubov Ə.Ə. 25 ildən artıq Azərbaycan Sənaye İnstitutunun "Geologiya və neft-qaz yataqlarının axtarışı" kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 1944-1946-cı illərdə SSRİ-nin İran səfirliyində məsləhətçisi olmuş, sonra Azərbaycan KP MK neft sənayesi üzrə katibinin müavini və şöbə müdiri təyin edilmişdir. 1947-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, akademik-katibi seçilmişdir. 1949-1952-ci illərdə "Azərdənizneft", "Azneftkəşfiyyat" birliyinin rəisi işləmişdir. Bir sıra dəniz neft yataqlarının kəşf olunmasında və mənimsənilməsində iştirak etmiş, buna görə də o, ikinci dəfə SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür (1951). 1961-1966-cı illərdə neft və qaz ehtiyatlarının hesablanması problemi laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 1966-cı ildən SSRİ-də ilk laboratoriya olan palçıq vulkanizmi laboratoriyasına, 1972-ci ildən isə Geologiya İnstitutunun (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu) palçıq vulkanizmi sektoruna rəhbərlik etmişdir.

Elmi fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Yaqubov Ə.Ə. rəhbərliyi ilə 1971-ci ildə dünya geologiya təcrübəsində ilk dəfə olaraq "Azərbaycanın palçıq vulkanları atlası" nəşr olunmuş, 1978-ci ildə isə "Azərbaycanın neftli-qazlı vilayətlərinin palçıq vulkanları" xəritəsi tərtib edilmişdir. 200-dən çox elmi əsəri və 10 monoqrafiyası dərc olunmuşdur. Azərbaycan dilində ilk dəfə yazılan dərsliklərin, dərs vəsaitlərinin və bir sıra elmi-metodik işlərin müəllifidir. Onun əsərlərində palçıq vulkanizmi haqqında elmin gələcək inkişafı öz əksini tapmış, palçıq vulkanlarının tektonika və neft-qazlılıqla genetik əlaqəsi əsaslandırılmışdır.

O, ilk dəfə olaraq palçıq vulkanlarının rayonlaşdırılmasını aparmış və onların morfogenetik təsnifatı vermişdir. Palçıq vulkanlarının geologiyasını və geokimyasını öyrənməklə Azərbaycan depressiya zonalarında mezozoy çöküntülərinin yayılması və neft-qazlılıq perspektivliyi məsələlərini elmi əsaslandırmış və qazıma üçün perspektivli səhələri və obyektləri ayırmışdır.

50-dən çox elmlər doktoru və namizədi hazırlamışdır. İki Lenin ordeni, "Şərəf nişanı" və "Oktyabr inqilabı" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. SSRİ-nin Fəxri neftçisi olmuşdur.