Ələmdar Əlbəndov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ələmdar Əlbəndov
Ələmdar Əlbəndov.jpg
Doğum tarixi 8 yanvar 1940 (1940-01-08) (79 yaş)
Doğum yeri Kəlbəcər rayonu, Zar kəndi Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR
Vətəndaşlıq Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti Azərbaycanlı
Elm sahəsi Kimya
İş yeri Azərbaycan Texnologiya Universiteti (Gəncə)
Elmi dərəcəsi kimya üzrə fəlsəfə doktoru
Elmi adı professor
Atası Aslan
Mükafatları SSRİ Təhsil ‎Nazirliyinin “Ali təhsildə əla xidmətlərinə görə” döş nişanı, respublika Təhsil Nazirliyinin ‎‎“Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanı və fəxri fərmanlar

Ələmdar Aslan oğlu ƏlbəndovAzərbaycan Texnologiya Universiteti, kimya mühəhdisliyi kafedrasının müdiri, professor

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Ələmdar Əlbəndov 08 yanvar 1940-cı ildə Kəlbəcər rayonunun ‎Zar kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. ‎

Ələmdar Əlbəndov 1958-ci ildə Kəlbəcər orta məktəbini bütün fənlərdən əla qiymətlərlə başa ‎vuraraq Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət ‎Pedaqoji Universitetinin) kimya-biologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1963-cü ildə həmin institutu “Lenin təqaüdü” ilə bitirmişdir. Tələbəlik illərində fakültənin “Kimya-biologiya bülleteni”nin və “İti gözlər” satirik divar ‎qəzetinin redaktoru, institut komsomol bürosunun üzvü kimi müxtəlif ictimai vəzifələrdə fəaliyyət göstərməklə yanaşı, görkəmli alim prof. Allahverdi Verdizadənin rəhbərliyi ilə “Sirkoniumun mikroperyodatometrik ‎təyini” mövzusunda elmi iş aparmışdır. Apardığı tədqiqatın nəticələri “Azərbaycan kimya jurnalında” dərc olunmuşdur. Tələbəlik illərində təhsildə, ictimai və elmi-tədqiqat işlərində qazandığı müvəffəqiyyətlər barəsində institutun “Gənc müəlim”, ”Azərbaycan gəncləri” qazetlərində və “Uçitelskaya qazeta”da məqalələr dərc olunmuşdur. ‎1963-cü ildə institutu bitirən Ələmdar Əlbəndovun təyinatını Kəlbəcərə verirlər. ‎Tələbəlik illərində Ələmdar Əlbəndovun təhsil sahəsində əldə etdiyi uğurları, eləcə də istedad və qabilliyyətini rəhbər tutaraq pedaqoji stajının olmamasına baxmayaraq rayon maarif şöbəsi yüksəik etimad göstərərək onu öz doğma kəndində orta məktəbə direktor təyin edir.‎ Ələmdar Əlbəndov 01 janvar 1965-cü il tarixdən etibarən Azərbaycan SSR EA-nın “Qeyri-üzvi ‎və Fiziki kimya İnstitutu”nun əyani aspiranturasına qəbul olunur. ‎1968-ci ildə “Platinin Reyneke duzu ilə sürətli və dəqiq ‎təyini” mövzusunda dissertasiya işi müdafiə edərək kimya elmləri namizədi ‎alimlik dərəcəsi adını alır. O, platinin dəqiq və sürətli təyininin yeni qravimetrik, ‎potensiometrik və fotometrik metodlarını işləyib hazırlayır və bu metodlar təbii ‎obyektlərdə, müxtəlif ərintilərdə, anod şlamında platinin miqdari təyininə tətbiq ‎edilərək yüksək qiymətləndirilir. SSRİ-nin görkəmli alimləri: Latviya SSR EA-nın ‎Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunun kristallokimya laboratoriyasının müdiri ‎akademik A.F.İevınşa və həmin institutun daxili komoleks birləşmələr ‎laboratoriyasının müdiri prof. Y.A.Bankovski, Rostov Dövlət Universitetinin ‎‎analitik kimya kafedrasının müdiri, əməkdar elm xadimi, prof. P.N.Kovalenko ‎və başqaları Ələmdar Əlbəndovun dissertasiya işini yüksək qiymətləndirmişlər. ‎ Ələmdar Əlbəndov 1974-cü ildən dosent, 2010-cu ildən isə Azərbaycan Texnologiya Universitetinin professorudur. O, həmçinin Beynəlxalq Ekologiya və Həyat fəaliyyətinin ‎Təhlükəsizliyi Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (akademiki), Nyu-York Elmlər Akademiyasının isə üzvüdür. ‎1970-ci ildən etibarən Ələmdar müəllim fəaliyyətini ali təhsillə bağlayır. O, ‎əvvəlcə müsabiqə yolu ilə Neft və Kimya İnstitutunun Analitik kimya kafedrasına ‎dosent vəzifəsinə seçilir. 1 sentyabr 1971-ci ildən etibarən Azərbaycan SSR Ali və ‎Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin göndərişi ilə 1970-ci ildən bünövrəsi qoyulmuş ‎Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Kirovabad (indiki Gəncə ) filialında əmək fəaliyyətinə başlayır. ‎Kimya fənlərinin tədrisi və onların maddi-texniki bazasının yaradılması işlərinə ‎rəhbərlik Ə.Əlbəndova həvalə olunur. O, kimya kafedrasını ‎təşkil edib ona rəhbərlik edir. Onun rəhbərliyi altinda filialda müasir kimya laboratoriyaları ‎təşkil olunur. Hazirada göstərilən filialın bazasında yaradılmış Azərbaycan Texnologiya Universitetinin (1981) kimya mühəndisliyi kafedrasının müdiri işləyən Ələmdar Əlbəndov ‎uzun müddət kimya, qeyri-üzvi və analitik kimya kafedralarına rəhbərlik etməklə tədrisinin kefiyyətcə yenidən qurulmasında və fənlərin maddi-texniki bazasının müasir laboratoriyalarla təchiz olunmasında böyük xidmətlər göstərmışdir. O, həmkarlar təşkilatının sədri, fakültə partiya komitəsinin katibi, institut elmi şurasının və partiya bürosunun üzvü, müsabiqə komissiyasının sədri, universitet elmi şurasının üzvü, universitet elmi şura nəzdində yaradılmış “Elm və tədris” komissiyasının sədri kimi müxtəlif ictimasi vəzifələrdə çalışmaqla universitetin ictimai-siyasi həyatında, kadr hazırlığında və təhsildə aparılan islahatların həyata keçirilməsində yüksək rol oynamışdır. Ələmdar Əlbəndov respublikanın müvafiq ali məktəblərində müəllim və tələbələr ‎tərəfindən geniş istifadə olunan Respublika Təhsil Nazirliyinin təsdiq etdiyi və ‎‎“Elm” nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuş iri həcmli üç fundamental dərsliyin (“Analitik kimya”, “Ümumi kimya”, “Ümumi və qeyri-üzvi kimya” ) müəllifidir. ‎ Ə.Əlbəndovun “Analitik kimya” kitabı respublikada analitik kimya kursu üzrə ‎nəşr olunan ilk dərslikdir. Onun kimyanın ən ‎fundamental nəzəri hissələri üzrə yazdığı “Atomun quruluşu və kimyəvi rabitə”, ‎‎“Kimyəvi termodinamika və kinetikanın əsasları”, “Ümumi və qeyri-üzvi kimya ‎praktikumu” və s. dərs vəsaitləri kimyanın tədrisində tələbələr tərəfindən geniş ‎istifadə olunan əsas tədris vəsaitlərindəndir. ‎ O, həmçinin bir çox metodik göstərişlərin, fənn proqramlarının və elmi-kütləvi əsərlərin də ‎müəllifidir. ‎ Ələmdar Əlbəndov təhsillə yanaşı, elm sahəsində də böyük uğurlar əldə etmişdir. ‎O, Azərbaycan SSR EA-nın redaksiya-nəşriyyat şurasının qərarı ilə nəşr olunmuş ‎‎“Tiokarbamidmetalreynekeatların nəcib və əlvan metalların analitik kimyasına ‎tətbiqi” adlı monoqrafiyanın, 140-dan çox elmi əsərin müəllifidir. ‎ Ə.Əlbəndovun 53 illik elmi-pedaqoji fəaliyyətinin 47 ili Azərbaycan Texnologiya ‎Universiteti ilə bağlıdır. Təhsilin maddi-texniki bazasının təşkilində, təhsildə ‎aparılan islahatların həyata keçirilməsində, yüksək ixtisaslı kadr hazırlığında ‎böyük xidmətləri vardır. Ali təhsil sistemində səmərəli xidmətlərinə görə Ə.Əlbəndov SSRİ Təhsil ‎Nazirliyinin “Ali təhsildə əla xidmətlərinə görə”, Respublika Təhsil Nazirliyinin ‎‎“Qabaqcıl təhsil işçisi” döş nişanları və fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur. ‎ Ələmdar Əlbəndov ailəlidir. İki oğlu, dörd nəvəsi vardır.

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Dərslikləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Analitik kimya. Bakı, “Elm”, 2008.- 628 s.‎
  2. Ümumi kimya. Bakı “Elm”, 2011. - 616 s.‎
  3. Ümumi və qeyri-üzvi kimya. Bakı, “Elm”, 661s.

Dərs vəsaitləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Ümumi və qeyri-üzvi kimya ‎praktikumu. Gəncə, 2004
  2. Atomun quruluşu və kimyəvi rabitə. Kirovabad, 1987
  3. Kimyəvi termodinamika və kinetikanın əsasları. Kirovabad, 1988
  4. Atmosfer və ekokogiya. Gəncə, 1977
  5. Ətraf mühit və ekoloji vəziyyət. Gəncə, 2007

Monoqrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

  1. Тиомочевинметаллорейнекеатные комплексы в аналитической химии благородных металлов. Баку, «Елм», 1985

Elmi məqalələri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Опроделение циркония микропериодатным методом. Азерб. хим. жур., №4, 1963
  2. Гравиметрическое определение платины через ее тетратиомочевинный комплекс посредством солъю Рейнеке. Азерб. хим. жур., №4, 1964
  3. Изучение условий оброзования окращенного соединения селена. Ученые записки АГУ, серия хим.наук, №1, 1967
  4. Ускоренное и точное определение платины солъю Рейнеке. Азерб. хим. жур., №1, 1968
  5. Фотоколориметрическое определение платины в виде двойного комплексного соединения. ДАН Азерб.ССР, №8, 1968
  6. Експрес метод фотонефелометрического определения фтора треххлористым церием в присутствии сулъфат ионов. ДАН Азерб.ССР, №5, 1970
  7. Рейнекеатный метод опредедение платины и палладия в сплавах и щламах. Тр.ИНФХ АН Азерб.ССР, Баку, 1971
  8. Изучение условий оброзования и экстрагирования комплексов Mо(VI) о- и п-нитробензолазопирокатехином. Азерб. хим. жур., №5-6, 1974
  9. ИК-спектроскопическое изучение двухядерных разнолигандных тиомочевиннометалрейнекеатных комплексов. Азерб. хим. жур., №2, 1975
  10. Физ.-хим. исследование взаимодействие F- –ионов с ионами Ce(III) в прсутствии сулъфат ионов. Азерб. хим. жур., №1, 1978
  11. Определение Pt и Pd; Pt и Cu; Pt и Au солъю Рейнеке при совместном их присутствии. Азерб. хим. жур., №2, 1982
  12. Синтез некоторых металзамещанных 2,2-диметокси-1,3,2-диоксигермананов. Азерб. хим. жур., №4, 1983
  13. Экстраксионно-фотометрическое определение Та-а с азозамещенными сафранинов. Азерб. хим. жур., №6, 1985
  14. Экстраксионно-фотометрическое определение V(V) с динитробензолазопирокатехином. Азерб. хим. жур., №3, 1987
  15. Ağ çaxırda Fe(III)-ün təyini. H.Ə.Əliyevin doğum gününə həsr olunmuş Respublika elmi-praktiki konfransın materialları. Gəncə, ATU, 2009
  16. Qida məhsullarında Pd(II)-nin fotometrik təyini. “Üzvi reagentlərin analitik kimyaya tətbiqi” Respublika elmi konfransınımn. materialları. Bakı, 2009
  17. Reyneke duzunun platinin analitik kimyasına tətbiqi. “Üzvi reagentlərin analitik kimyaya tətbiqi Respublika elmi konf. materialları. Bakı, 2009
  18. Qənnadi istehsalında reduksiyaedici şəkərlərin təyini. “Üzvi reagentlər analitik kimyada” II Respublika elmi konfransının materialları. Bakı. 2014
  19. Qurğuşunun yeyinti məhsullarının külündə təyini. “Üzvi reagentlər analitik kimyada” II Respublika elmi konfransının materialları. Bakı. 2014
  20. Reyneke duzunun platinin vəsfi təinuini tətbiqi. “Davamlı inkişaf vətexnoloji innovasiyalar” Benəlxalq elmi-prak. konf.marerrialları II his., Gəncə, 2014 və s.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]