Məzmuna keç

Berlin Qələbə Paradı (1945)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(1945 Berlin Qələbə Paradı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Berlin Qələbə Paradı
Paradda Sovet IS-3 tankları Şarlottenburq küçəsi boyunca hərəkət edirlər.
Paradda Sovet IS-3 tankları Şarlottenburq küçəsi boyunca hərəkət edirlər.
Tarix 7 sentyabr 1945-ci il
Yeri Berlin, Almaniya
Tanınır Unudulmuş parad
Səbəbi Nasizm üzərində qələbə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Berlin Qələbə Paradı — 7 sentyabr 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından qısa müddət sonra məğlubiyyətə uğramış nasist Almaniyasının paytaxtı Berlində antihitler koalisiyasının iştirakı ilə keçirilmiş parad. Paradda SSRİ, ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Fransa iştirak edirdi.

1945-ci ilin iyununda təşkil edilmiş Moskva Qələbə Paradının ardından SSRİ bənzər paradın müttəfiq qoşunları ilə birlikdə keçirilməsini təklif edir.[1][2] Hələ iyul ayında Berlində Britaniya parad keçirmişdi.[3][4] Sentyabr paradı Reyxstaq binası və Brandenburq qapısı yaxınlığında baş tutur.[2]

Paradda yüksək rütbəli zabitlərdən SSRİ-dən Sovet İttifaqı Marşalı Georgi Jukov, ABŞ-dən General Corc Smit Patton,[1] Birləşmiş Krallıqdan General Brayan Robertson və Fransadan General Mari-Pyer Köniq[5] iştirak edirdi. General Dvayt Eyzenhaver və Feldmarşal Bernard Montqomeri parada az müddət qalmış dəvəti rədd etmiş və Patton və Robertsonu nümayəndə qismində göndərmişdilər.[2][6][7] SSRİ, ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Fransadan ümumilikdə 5,000 nəfərlik qoşun heyəti iştirak edirdi ki, onların təkcə 2,000 nəfəri Sovetləri təmsil edirdi.[2] Şəxsi heyətin keçidi ilə başlanan parad zirehli texnikaların nümayişi ilə davam etdirildi.[2] Hərbi heyətə SSRİ 248-ci Piyada Diviziyası, Fransanın 2-ci Piyada Diviziyası, İngilis 131-ci Piyada Briqadası və ABŞ-nin 82-ci Hava-desant Diviziyası daxil idi; mövcud qüvvələr ilk növbədə yerli qarnizonlardan gəlirdi.[7] Zirehli kontingent isə Britaniya 7-ci Tank Diviziyası, Fransanın 1-ci Tank Diviziyası və ABŞ-nin 16-cı Mexanikləşdirilmiş Süvari Qrupu ilə təmsil olunurdu.[7] Qızıl Ordu fürsətdən istifadə edərək paradda IS-3 tankının ilk nümayişini reallaşdırır. Sovetlərin zirehli texnikası bununla yanaşı 2-ci Tank Qvardiya Ordusundan 52 tankla təmsil edilmişdi.[8]

Qərb mediyasında bu parad çox da işıqlandırılmadığına görə Rusiyada "unudulmuş parad" kimi adlandırıldı.[2][9] Qərbdə parada əhəmiyyət verilməməsi Soyuq müharibənin ilk əlamətlərindən biri hesab edilə bilər.[2] Bu dörd müttəfiq dövlətin qoşunları bir neçə ay sonra başqa bir Berlin paradında da iştirak etdilər. Həmin parad almanların təslim olmasının birinci ildönümündə — 8 may 1946-cı ildə Brandenburq qapısı önündə Şarlottenburq küçəsində keçirildi.[10][11] Parad Tirqartendə Sovet əsgərlərinin xatirəsinə ucaldılmış memorial abidənin açılış mərasimi ilə əlaqələndirilirdi.[10][11]

Sovet qoşunları 1946-cı ildə Londonda keçirilmiş və daha məşhur olan bir digər qələbə paradında isə iştirak etməmişdilər.[12]

Həmçinin bax

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. 1 2 Geoffrey Roberts. Stalin's General: The Life of Georgy Zhukov. Random House Digital, Inc. 2012. səh. 235. ISBN 978-0-679-64517-7. 17 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2020.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "September, 7 in history – Russiapedia". Russiapedia.rt.com. 8 sentyabr 2013 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  3. ↑ "WINSTON CHURCHILL IN BERLIN, JULY 1945 | Imperial War Museums". Iwm.org.uk. 21 iyul 1945. 17 aprel 2021 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  4. ↑ "VE Day & Berlin Victory Parade Commemoration Page". Desertratsorg.btinternet.co.uk. 14 avqust 2007 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  5. ↑ "Soviet Forces - September 7, 1945 in Berlin". Ww2incolor.com. 8 iyul 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  6. ↑ "Forgotten Pages of Victory". Northstarcompass.org. 13 iyul 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  7. 1 2 3 "Парады Победы 1945 года—Берлин, Москва, Берлин, Харбин - Газета - Зеркало недели. Украина". Zn.ua. 16 dekabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  8. ↑ Steven Zaloga. IS-2 Heavy Tank 1944-73. Osprey Publishing. 2011. səh. 18. ISBN 978-1-78096-139-2. 31 dekabr 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2020.
  9. ↑ "SSEES Film and Video Database: Tape V-1889". Ssees.ucl.ac.uk. 3 fevral 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 oktyabr 2012.
  10. 1 2 Willmuth Arenhövel; Rolf Bothe. Das Brandenburger Tor. Verlag W. Arenhövel. 1991. səh. 303. ISBN 978-3-922912-26-2. 3 avqust 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2020.
  11. 1 2 Fritz Schulleri; Fritz Eschen; Abraham Pisarek. Berliner Kindheit vor 50 Jahren. Wartberg. 2002. ISBN 978-3-8313-1193-4. 3 avqust 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 aprel 2020.
  12. ↑ “No Soviet troops for London’s Victory Parade” "The Canberra Times", 29 May 1946. Retrieved: 23 October 2009.

Xarici keçidlər

[redaktə | vikimətni redaktə et]
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Berlin_Qələbə_Paradı_(1945)&oldid=8874929"