1945 Berlin Qələbə Paradı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
1945 Berlin Qələbə Paradı
Paradda Sovet IS-3 tankları Şarlottenburq küçəsi boyunca hərəkət edirlər.
Paradda Sovet IS-3 tankları Şarlottenburq küçəsi boyunca hərəkət edirlər.
Tarix 7 sentyabr 1945-ci il
Yeri Berlin, Almaniya
Tanınır Unudulmuş parad
Səbəbi Nasizm üzərində qələbə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Berlin Qələbə Paradı — 7 sentyabr 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasından qısa müddət sonra məğlubiyyətə uğramış nasist Almaniyasının paytaxtı Berlində antihitler koalisiyasının iştirakı ilə keçirilmiş parad. Paradda SSRİ, ABŞ, Birləşmiş KrallıqFransa iştirak edirdi.

1945-ci ilin iyununda təşkil edilmiş Moskva Qələbə Paradının ardından SSRİ bənzər paradın müttəfiq qoşunları ilə birlikdə keçirilməsini təklif edir.[1][2] Hələ iyul ayında Berlində Britaniya parad keçirmişdi.[3][4] Sentyabr paradı Reyxstaq binasıBrandenburq qapısı yaxınlığında baş tutur.[2]

Paradda yüksək rütbəli zabitlərdən SSRİ-dən Sovet İttifaqı Marşalı Georgi Jukov, ABŞ-dan General Corc Smit Patton,[1] Birləşmiş Krallıqdan General Brayan Robertson və Fransadan General Mari-Pyer Köniq[5] iştirak edirdi. General Dvayt EyzenhaverFeldmarşal Bernard Montqomeri parada az müddət qalmış dəvəti rədd etmiş və Patton və Robertsonu nümayəndə qismində göndərmişdilər.[2][6][7] SSRİ, ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Fransadan ümumilikdə 5,000 nəfərlik qoşun heyəti iştirak edirdi ki, onların təkcə 2,000 nəfəri Sovetləri təmsil edirdi.[2] Şəxsi heyətin keçidi ilə başlanan parad zirehli texnikaların nümayişi ilə davam etdirildi.[2] Hərbi heyətə SSRİ 248-ci Piyada Diviziyası, Fransanın 2-ci Piyada Diviziyası, İngilis 131-ci Piyada Briqadası və ABŞ-ın 82-ci Hava-desant Diviziyası daxil idi; mövcud qüvvələr ilk növbədə yerli qarnizonlardan gəlirdi.[7] Zirehli kontingent isə Britaniya 7-ci Tank Diviziyası, Fransanın 1-ci Tank Diviziyası və ABŞ-ın 16-cı Mexanikləşdirilmiş Süvari Qrupu ilə təmsil olunurdu.[7] Qızıl Ordu fürsətdən istifadə edərək paradda IS-3 tankının ilk nümayişini reallaşdırır. Sovetlərin zirehli texnikası bununla yanaşı 2-ci Tank Qvardiya Ordusundan 52 tankla təmsil edilmişdi.[8]

Qərb mediyasında bu parad çox da işıqlandırılmadığına görə Rusiyada "unudulmuş parad" kimi adlandırıldı.[2][9] Qərbdə parada əhəmiyyət verilməməsi Soyuq müharibənin ilk əlamətlərindən biri hesab edilə bilər.[2] Bu dörd müttəfiq dövlətin qoşunları bir neçə ay sonra başqa bir Berlin paradında da iştirak etdilər. Həmin parad almanların təslim olmasının birinci ildönümündə — 8 may 1946-cı ildə Brandenburq qapısı önündə Şarlottenburq küçəsində keçirildi.[10][11] Parad Tirqartendə Sovet əsgərlərinin xatirəsinə ucaldılmış memorial abidənin açılış mərasimi ilə əlaqələndirilirdi.[10][11]

Sovet qoşunları 1946-cı ildə Londonda keçirilmiş və daha məşhur olan bir digər qələbə paradında isə iştirak etməmişdilər.[12]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. 1 2 Geoffrey Roberts. Stalin's General: The Life of Georgy Zhukov. Random House Digital, Inc. 2012. səh. 235. ISBN 978-0-679-64517-7. 2020-07-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-19.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 "September, 7 in history – Russiapedia". Russiapedia.rt.com. 2013-09-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  3. "WINSTON CHURCHILL IN BERLIN, JULY 1945 | Imperial War Museums". Iwm.org.uk. 1945-07-21. 2021-04-17 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  4. "VE Day & Berlin Victory Parade Commemoration Page". Desertratsorg.btinternet.co.uk. 2007-08-14 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  5. "Soviet Forces - September 7, 1945 in Berlin". Ww2incolor.com. 2020-07-08 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  6. "Forgotten Pages of Victory". Northstarcompass.org. 2022-07-13 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  7. 1 2 3 "Парады Победы 1945 года—Берлин, Москва, Берлин, Харбин - Газета - Зеркало недели. Украина". Zn.ua. 2014-12-16 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  8. Steven Zaloga. IS-2 Heavy Tank 1944-73. Osprey Publishing. 2011. səh. 18. ISBN 978-1-78096-139-2. 2013-12-31 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-19.
  9. "SSEES Film and Video Database: Tape V-1889". Ssees.ucl.ac.uk. 2016-02-03 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2012-10-09.
  10. 1 2 Willmuth Arenhövel; Rolf Bothe. Das Brandenburger Tor. Verlag W. Arenhövel. 1991. səh. 303. ISBN 978-3-922912-26-2. 2020-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-19.
  11. 1 2 Fritz Schulleri; Fritz Eschen; Abraham Pisarek. Berliner Kindheit vor 50 Jahren. Wartberg. 2002. ISBN 978-3-8313-1193-4. 2020-08-03 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-04-19.
  12. “No Soviet troops for London’s Victory Parade” "The Canberra Times", 29 May 1946. Retrieved: 23 October 2009.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]