Ağbaş siyənək

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
?Ağbaş siyənək
Elmi təsnifat
Aləmi:Heyvanlar
Yarımaləm:Eumetazoylar
Bölmə:İkitərəflisimmetriyalılar
Yarımbölmə:Sonağızlılar
Tip:Xordalılar
Yarımtip:Onurğalılar
Sinifüstü:Balıqlar
Sinif:Sümüklü balıqlar
Yarımsinif:Şüaüzgəcli balıqlar
Dəstə:Siyənəkkimilər
Fəsilə:Siyənəklər
Cins:Alosa
Növ:Alosa braschnikowi
yarımnöv: Ağbaş siyənək
Elmi adı
Alosa braschnikowi grimmi
Sinonimlər
Fishbase[1] :
* Alosa braschnikowii (Borodin, 1904) * Alosa braschnikowii agrachanica (Mikhailovsky, 1941) * Alosa braschnikowii autumnalis (Berg, 1915) * Alosa braschnikowii grimmi (Borodin, 1904) * Alosa braschnikowii nirchi (Morozov, 1928) * Alosa braschnikowii orientalis (Mikhailovsky, 1941) * Alosa braschnikowii sarensis (Mikhailovsky, 1941) * Alosa brashnikovi (Borodin, 1904) * Alosa brashnikowiii kisselewitschi (Bulgakov, 1926) * Caspialosa brashnikovi (Borodin, 1904) * Caspialosa brashnikovi agrachanica Mikhailovsky, 1941 * Caspialosa brashnikovi autumnalis Berg, 1915 * Caspialosa brashnikovi derzhavini Tarasevich, 1946 * Caspialosa brashnikovi kenderlensis Budamshin, 1938 * Caspialosa brashnikovi orientalis Mikhailovsky, 1941 * Caspialosa brashnikovi sarensis Mikhailovsky, 1941 * Caspialosa caspia nigra Kisselevitz, 1923 * Caspialosa kisselevitschi Bulgakov 1926 * Caspialosa kisselevitshi Bulgakov, 1926 * Caspialosa nirchi Morozov, 1928 * Clupea caspiopontica braschnikowi Borodin, 1904 * Clupea caspiopontica grimmi Borodin, 1904 * Clupeonella leucocephala Berg, 1913
Wikispecies-logo.svg
Vikinövlərdə
sistematika
Commons-logo.svg
Şəkil
axtarışı


Ağbaş siyənək (lat. Alosa hrashnikovi grimmi) — siyənək cinsinin nümayəndəsidir.

Yayılması[redaktə | əsas redaktə]

Astrabad körfəzindən Qaraboğazgöl körfəzinə qədər yayılmışdır. Xəzər dənizinin cənubi - şərqində yaşayır.

Morfoloji əlamətləri[redaktə | əsas redaktə]

Böyük ağzı, alt çənəsində qabarlı qalınlaşma vardır. Qəlsəmə dişcikləri yoğun, kobud, əyri, küt, çox vaxt ucu qalınlaşmış və ya haçalanmışdır. Alt çənəsi adətən yüngülcə irəli çıxır, üst çənə göz ortasının şaqulisinə çatır. Balığa bu adın verilməsi onun başının ağ-süd rəngində olması ilə əlaqədardır. Başqa siyənəklərdən bəzi morfoloji əlamətlərinə görə də fərqlənir. Uzunluğu 25-29 sm, kütləsi orta hesabla 300 q olur. Lakin ovda bəzən ağırlığı 700 q olan balıqlara da təsadüf olunur.

Yaşayış yeri və həyat tərzi[redaktə | əsas redaktə]

Ağbaş siyənəklər yırtıcı həyat tərzi keçirir. Onlar kilkə, xullar, aterina və yengədə qidalanırlar. Qida miqrasiyası edir.Ağbaş siyənək areal daxilində geniş ərazidə yerini dəyişərək Cənubi Xəzərdən kənara miqrasiya etmir, yalnız tək-tək fərdlər qidalanmaq üçün Orta Xəzərə - Qaraboğazqol ərazisinə miqrasiya edərək Manqışlaq yarımadası sahillərinədək çatırlar. Bu balıqlar əsasən Xəzərin yem və oksigenlə zəngin olan sahələrində toplanır.

Çoxalması[redaktə | əsas redaktə]

Cinsi yetişkənliyə erkək balıqlar 2-3, dişilər isə 3-4 yaşında çatır. Hər bir dişi balığın verdiyi kürülərin sayı 199,3 min ədədə qədər olur. Cənubi Xəzərin şərq sahillərində - Türkmən körfəzi ilə Krasnovodsk (Türkmənbaşı) körfəzləri arasındakı geniş ərazidə kürü tökürlər. Aprel ayından başlayaraq iyunun axırınadək bu ərazilərdə cinsi vəziləri yetkinlik mərhələsində olan balıqlara təsadüf olunur. Kürüləmə suyun temperaturu 15-23°, duzluluğu 12,6-13,3 % olduqda baş verir.

Təsərrüfat əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan sularında vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.Selektiv ov aləti olmadığından ağbaş siyənəyin ovu məhduddur.Hazırda ağbaş siyənəyin illik ovu 0,45 min tonadək olur.Başqa siyənəklər kimi onun da ovunu artırmaq mümkündür. Lakin yuxarıda göstərilən səbəb üzündən (qurma torlara nərə balıqlarının körpələri düşdüyündən) ağbaş siyənəyin ovunu artırmaq xeyli çətinlik törədir.[2]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycanın heyvanlar aləmi. Onurğalılar, III cild. Bakı: Elm, 2004, s. 80.
  2. Əbdürrəhmanov Y.Ə. Azərbaycan faunası (Balıqlar), VII, cild, Bakı, Elm, 1966, 224 s.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Книга:Пятиязычный словарь названий животных. Рыбы|страницы=577
  2. Əsgerov F.S., Zaytsev Y.Y., Qasımov R.Y., Quliyev Z.«Biomüxtəliflik: Xəzərin əsrarəngiz balıqları» “Bəşər-XXI” nəşriyyatı, Bakı, 2003,  səh51.