Aşıq Alı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Aşıq Alı
Haqverdiyev Alı Mirzə oğlu
Aşıq Alı.jpg
Aşıq Alının portreti
(Rəssam:Nəcəfqulu)
İlk adı Alı
Təxəllüsləri Aşıq, Şıx
Doğum tarixi 1801(1801-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Qızılvəng, Göyçə mahalı
Vəfat tarixi 1911(1911-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Qızılvəng, Göyçə mahalı
Vəfat səbəbi qocalıq
Vətəndaşlığı Rusiya İmperiyası Rusiya İmperiyası
Milliyyəti Azərbaycanlı
Həyat yoldaşı Bəsdi Niftalı qızı
Uşaqları Məhəmməd, Abdulla, İsmayıl, Sənəm, Mələk
Atası Mirzə
Anası Mənzər (bəzi mənbə:Fatma)
Fəaliyyəti aşıqlıq
Əsərlərinin dili azərbaycanca
Janr Aşıq şeiri
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Aşıq Alı (d. 1801, Qızılvəng, Göyçə mahalı - ö. 1911, Qızılvəng, Göyçə mahalı) — XIX əsr Azərbaycan aşıq şeirinin nümayəndələrindən biri.[1]

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Aşıq Alı 1801-ci ildə Göyçə mahalının Qızılvəng kəndində dünyaya gəlib. 16-17 yaşlarından aşıqlıq etməyə başlayıb və qısa zaman içində məşhurlaşıb. Çoxlu sayda şagirdi olub. Onlardan ən tanınmışı XIX əsr Azərbaycan aşıq şerinin tanınmış nümayəndələrindən biri Aşıq Ələsgərdir. Rəvayətə görə müəllim-tələbə günlərin bir günü bir məclisdə deyişmişlər və aşıq Alı Ələsgərə məğlub olmuşdur. Bir başqa rəvayətə görə aşıq Alı sazını tələbəsinə hədiyyə etmək üçün qəsdən Ələsgərə yenilmiş, Ələsgər isə sazı götürməyib "Bir şəyird ki ustadına kəm baxar, Onun gözlərinə ağ damar, damar" demişdir. Aşıq Alı Azərbaycan aşıq şeri tarixində Aşıq Ələsgərin ustadı kimi tanınsa da, onun özü də çox azman ruhlu, coşqun təbli sənət fədaisi imiş. Ustadı Aşıq Allahverdi (Ağ Aşıq) də onu bütün şagirdlərindən daha artıq, öz oğlu kimi sevirmiş.

Aşıq Alı Türkiyə (Şərqi Anadolu) səfəri zamanı Yığval (İqbal) və Zəki kimi tanınmış saz-söz sənətkarları ilə deyişərək, onları bağlayıbmış. Qayıdarkən səfər yoldaşı, ustad Aşıq Duraxandan ayrılan Aşıq Alı Qorçu Əsədlə Quldar Baydar adlı kəndə gəlir və orada Əsmər xanımla deyişib, onu da bağlayır. Əsmər xanım Alıya "böyük nəmər" (pul və hədiyyə) verərək onunla evlənməyi təklif edir. Lakin Aşıq Alı ilqarından dönmür.

Aşıq Alının Türkiyə səfəri, bu səfər zamanı oradakı aşıqlarla deyişməsi "Aşıq Alının Türkiyə səfəri", Əsmər xanımla münasibətləri isə "Aşıq Alı və Əsmər" adlı xalq hekayələrində öz əksini tapıb.

Aşıq Alının bütün şeirləri külliyyat halında hələ də çap olunmayıb, ancaq ayrı-ayrı şeirləri işıq üzü görüb.

Alı gəraylı, qoşma, təcnis, divani, müxəmməs kimi şeir növlərində şeirlər yazmışdır. O, 1911-ci ildə elə anadan olduğu kənddə dünyasını dəyişmişdir.

Aşıq Alı-210[redaktə | əsas redaktə]

28 fevral 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm NazirliyininAzərbaycan Aşıqlar Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə Heydər Əliyev sarayında Aşıq Alının anadan olmasının 210 illiyinə həsr olunmuş "Mahalım Göyçədir, Əslim Qızılvəng" adlı yubiley konserti keçirilmişdir.

Aşıq Alının 210 illiyi
Aşıq Alının Ağstafa şəhərindəki heykəli

Əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Qızılvəngli Aşıq Alı
  • [Milli Kitabxana. Aşıq Alı əsərləri. Bakı: "Avrasiyapress", 2006.]
  • Hüseyn Arif, "Aşıq Alını axtarıram", "Elm və həyat" jurnalı, Bakı, 1968, №2, səh.12.
  • Hüseyn Arif, "Aşıq Alı", "Azərbaycan" jurnalı, Bakı, 1969, №9, səh.199-203.
  • Azərbaycan Aşıqları və El Şairləri, Bakı, 1983,287-298
  • Əli Şamilov. Aşıq Alının ustadı kimdir?, "Sovet Naxçıvanı" qəzeti, 1983, 27 aprel, sayı 98 (13533).
  • Azərbaycan Ədəbiyyatı İnciləri, Bayatı,/Qoşma, Təcnis. Bakı, 1988, 249-250, 466-468, 537-538.
  • "Telli saz ustadları", Bakı, 1964, 65-68.
  • Tərlan Göyçəli. "Göyçə aşıq məktəbi". Bakı-1998. səh.38-44.
  • Azad Ozan Kərimli, "Musiqi dünyası" jurnalı, №2, 2000-ci il. səh.81.
  • Musa Nəbioğlu. "Ozan-aşıq dünyası". Bakı: Nurlan, 2010, (şəkilli), səh.7.
  • Bədəlzadə, A. Aşıq Alı şeirinin sehri: [Aşıq Alı haqqında] //Kredo.- 2013.- 28 dekabr.- S. 2; 16.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. İsaxoğlu, İ. Haqq aşığı – Aşıq Alı: [Aşıq Alının və onun tədqiqatçısı Əli Əmirovun yaradıcılığı haqqında] //Türküstan.- 2015.- 5-11 iyul.- S.13.
  2. Saşa Əliyev, "Aşıq Alı ilə bağlı yenı səhifə açıldı", — mia.az saytı

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikimənbədə Aşıq Alı ilə əlaqəli məlumatlar var.