Aktaş gölü

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Aktaş
gürc. ხოზაფინის ტბა, türk. Aktaş Gölü
Aktaş gölü 41°12′54″N 43°13′16″E / 41.21500°N 43.22111°E / 41.21500; 43.22111Koordinatlar: 41°12′54″N 43°13′16″E / 41.21500°N 43.22111°E / 41.21500; 43.22111
Aktaş gölü
41°12′54″N 43°13′16″E / 41.21500°N 43.22111°E / 41.21500; 43.22111Koordinatlar: 41°12′54″N 43°13′16″E / 41.21500°N 43.22111°E / 41.21500; 43.22111
Ölkələr Flag of Georgia.svg Gürcüstan
Flag of Turkey.svg Türkiyə



Regionlar Samtsxe-Cavaxeti, Ərdəhan ili
Dəniz səviyyəsi 1798,4 m
Sahəsi 26,6[1] km2
Həcmi 19,3 km3
Sahil uzunluğu 25.000 m
Dərin yeri 10[2] m
Duzluluğu 0,88
Aktaş gölü (Gürcüstan)
Aktaş gölü
Commons-logo.svg Aktaş Commonsda

Xozapini gölü (gürc. ხოზაფინის ტბა) və ya Aktaş gölü (türk. Aktaş Gölü) — Kiçik Qafqazdakı Cavaxet yaylasında yerləşən tektonik mənşəli sərhəd gölüdür. GürcüstanTürkiyə sərhədində yerləşən göl təxminən ölkələri iki bərabər hissəyə bölərək şimal-qərbdən cənub-şərqə keçir. Şimal-şərq hissəsi Gürcüstanın, cənub-qərb hissəsi isə Türkiyənin payına düşür. Gölün 53%-i Gürcüstanın payına düşür.[3]

Adı[redaktə | əsas redaktə]

Gölün rast gəlinən digər adları bunlardır: Xozapini (gürc. ხოზაფინის ტბა), Karçaxistba, Karçaxi[4] (gürc. კარწახის ტბა), Karçask[4], Аktaş (türk. Aktaş Gölü)[3], Xozapin (türk. Hozapin Gölü)[3], Karsak (türk. Karsak Gölü)[3], Azap (türk. Azap Gölü[3]).

Yerləşdiyi yer[redaktə | əsas redaktə]

Aktaş gölü Gürcüstanın Axalkalaki bələdiyyəsində yerləşən Karçaxi rayonu ilə Türkiyənin Çıldır rayonunun Kenarbel ilçəsi arasında yerləşmişdir. Bənd vasitəsilə həmin ərazidən ayrılmışdır.

Göldən şimalda Murakvals dağı, daha cənubda isə —Qektapin dağ silsiləsi yerləşmişdir.

Hidroqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Göl dəniz səviyyəsindən 1799 metr hündürlükdə yerləşmişdir. Gölün ümumi sahəsi 26,6 km²-dir. Sahəsinə görə Gürcüstan göllərinin arasında ikinci yeri tutur.[5][6]

Göldə 12 ada mövcuddur. Adaların hamısı gölün cənub-qərb yarısında yerləşmişdir və Türkiyə ərazisinə aiddirlər.

Su rejimi[redaktə | əsas redaktə]

Çökmə mənşəli sular və qrunt suları gölün əsas qida mənbəyidir. Suyun maksimal səviyyəsi iyunda, minimal səviyyəsi isə fevralda müşahidə olunur.

Flora[redaktə | əsas redaktə]

Gölün yaxınlığında Gürcüstan üçün ən əhəmiyyətli subalp meşələrindən biri yerləşmişdir. Həmçinin gölün ətrafında üvəz kolhid (lat. Sorbus colchica) bitir. Göl ərazisində İndua, itburnununmoruq kollarının kolluqları yayılmışdır.

Göldə və ona yaxın olan ərazilərdə 2004-cü ildə Gürcüstanda bitən kol bitkisi olan kolşəkilli daziforanın (lat. Dasiphora fruticosa) bitdiyi ərazi aşkar edilmişdir.

Gölün adaları bitki cəhətdən kasaddır. Sahillərdə qamış və qamışın kiçik kollarına rast gəlinir.

Fauna[redaktə | əsas redaktə]

Göl quşların bəzi növlərinin böyük qruplar şəklində yaşamasının əhəmiyyətli yeridir. Göl ərazisində qıvrımlələk qutan (lat. Pelecanus crispus), çəhrayı qutan (lat. Pelecanus onocrotalus), erməni qağayısı (lat. Pelecanus onocrotalus) və Gürcüstandakı ən böyük yapalaq olan adi yapalaq (lat. Bubo bubo) geniş yayılmışdır. Göldə quşların nümayəndələrinin 59 növünə rast gəlinir. 20 növdən çoxu suda üzənlərə aiddir.[7]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Данные оценки получены с помощью инструмента измерения расстояний и площади по спутниковым снимкам на сайте картографического сервиса Карты Google
  2. "Aktaş Gölü". Атлас озёр Турции. kesfetmekicinbak.com. http://www.kesfetmekicinbak.com/atlaskitap/kitapdetay.aspx?kitapid=168&parentid=130.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 "Aktaş Gölü – ARDAHAN". Водно-болотные угодья Турции — turkiyesulakalanlari.com. http://www.turkiyesulakalanlari.com/aktas-golu-ardahan.
  4. 4,0 4,1 Биоразнообразие Охраняемых Территорий Джавахетии — Агентство охраняемых территорий Грузии
  5. Hlavinek, Petr (2008). Dangerous pollutants (xenobiotics) in urban waters cycle. Springer, 37. ISBN 978-1-4020-6800-3. 6 October 2011 tarixində istifadə olunub.
  6. Prokhorov, Aleksandr Mikhaĭlovich (1982). Great Soviet encyclopedia. Macmillan, 195. 6 October 2011 tarixində istifadə olunub.
  7. (2000) Important bird areas in Europe: priority sites for conservation. Birdlife International, 255. ISBN 978-0-946888-35-1. 6 October 2011 tarixində istifadə olunub.