Antistatiklər

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Antistatiklərpolimer materiallarda (kimyəvi liflər, plastik kütlə, rezin və s.) və yanacaqlarda sürtünmə nəticəsində baş verən statik elektriklənməni azaldan maddələr. Antistatiklər materialın tərkibinə əlavə edilir (bəzən kütləcə 50%-ə qədər) və ya məmulatların səthinə, durulaşdırılmış məhlullar, aerozollar şəklində çəkilir.[1] Dielektriklərin xüsusi həcmi və xüsusi səthi elektrik keçiriciliklərinin qiyməti müvafiq olaraq 10–5 Sm.m–1 və 10–1Sm-dən az olduqda elektrik yükünün toplanması baş verir. Dielektriklərin səthində və ya həcmində elektrostatik yüklərin sıxlığı çox olduqda qığılcımlı boşalmalar baş verə bilər. Bunun nəticəsində texnoloji proseslərin pozulması, radiotelefon, kompyuter və ya onların ayrı-ayrı elementlərinin sıradan çıxması, yanğın və partlayışların meydana gəlməsi, foto və kinolentlərin keyfiyyətinin aşagı düşməsi və s. baş verə bilər. Antistatiklərin əsas funksiyası, materialların elektrik keçiriciliyini yüklərin sızmasını təmin edən səviyyəyə qədər artırmaqdır. Antistatiklərin təsirinin səmərəliliyi (onlar əlavə edildikdən sonra) başlıca olaraq xüsusi həcmi və xüsusi səthi elektrik keçiriciliyinin artması (elektrik müqavimətinin azalması), həmçinin sürtünmənin elektrik potensialının və toplanmış elektrostatik yükün azalmasının yarımdövrü ilə qiymətləndirilir.

Antistatiklərkimi yüksəkdispersli elektrik keçirən doldurucular – texniki karbon, metallar (gümüş, qurğuşun və s.), qalay (II) oksid, kalsium, litiummaqneziumun xloridləri, aminlər və onların törəmələrindən; nazik təbəqə əmələ gətirən polimerlərdən (məs., polivinil xlorid, polivinilflüorid); stearin turşusunun duzları, oktadesilamin, alkil fosfatlar və s. əsasında səthi aktiv maddələrdən və s.; tərkibində duda, natriumun sulfatları, halogenidləri, nitratı və s. olan elektrik keçirici örtüklər və ya laklardan; elektrik keçirici örtüklü poliamid və ya poliefir liflər və ya elektrikkeçirici saplardan; maye karbohidrogenlər və yanacaqlar üçün antistatik aşqarlardan (məs., xrom, mis və kobaltın oleatları) istifadə olunur. Bundan başqa elektrostatik yükləri kənar etmək və ya onların toplanmasının qarşısını almaq üçün, həmçinin antistatik texniki vasitələr – müəyyən rütubəti təmin edən iqlim qurğuları, ildırım ötürücüləri, o cümlədən metal rezervuarların və boru kəmərlərinin yerlə müxtəlif birləşdiriciləri, qeyri-metal rezervuarlar və boru kəmərləri üçün neytrallaşdırıcı taxmalar və s. tətbiq edilir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Milli Ensiklopediyası  : [25 cilddə] / baş red. M. K. Kərimov. — Bakı: “Azərbaycan Milli Ensiklopediyası” Elmi Mərkəzi. — ISBN 978-9952-441-00-0.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Богданов К. Ю. Физик в гостях у биолога. — М.: МЦНМО, 2015. С. 223—224. — ISBN 978-5-4439-0625-6