Artemia

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Artemiya
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Arthropoda
Yarımtip: Xərçəngkimilər
Sinif: Qəlsəməayaqlılar
Dəstə: Qəlsəməayaqlı
Fəsilə: Artemiidae
Cins: Artemia
Elmi adı
Artemia Leach, 1819

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
axtar

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}

Artemiyalar (lat. Artemia) — cins Xərçəngkimilər sinfinə, Qəlsəməayaqlı (Branchiopoda) dəstəsinə və müstəqil Artemiidae fəsiləsinə daxildir. Planktonlar olub əsasən dayaz dəniz və duzlu göl sularında yaşayırlar. Fitoplanktonlarla qidalanırlar. Ən geniş yayılmış növü Artemia salina adlanır.

Çoxalması və həyat mərhələləri[redaktə | əsas redaktə]

Təbiətdə iki fərd vastəsi ilə çoxalsalarda bəzən ancaq dişilərdən ibarət koloniyalara belə rast gəlinir.[1][2] Erkəklərdə dişini saxlamaq məqsədi ilə güçlü ətraflar mövcuddur[3]

Artemiyalara daxil olan növlərin iki variantı vardır. Onlar ya diri doğur ya da yumurta qoyaraq çoxalır. Bu strategiya əsasən onların yaşayış mühiti və genetik xüsusiyyətləri ilə əlaqədardır.[4]. Yumurta qoyarkən mayalanmış yumurta dişinin böyüründə olan kisəciyə düşür oradan isə suya atılır.[5]. Embrion xüsusi örtüklə qorunduğundan isti və soyuğa davamlı olur.

Əhəmiyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Artemia cinsinə daxil olan canlılar vətəgələrdə balıqlar üçün yem kimi isti edilir. Üstəlik köçəri su quşlarının əsas qidalarındandır.

Növləri və arealı[redaktə | əsas redaktə]

Bu cinsə daxil olan canlılar ilk dəfə 1755-ci ildə İngiltərənin cənubunda qeydə alınmış və təsvir edilmişdir.

  • Artemia franciscana Kellogg, 1906 — Şimali Amerika, Karib dənizi, Avstraliya, Okeaniya;
  • Artemia monica Verrill, 1869 — Şimali Amerika;
  • Artemia parthenogenetica Barigozzi, 1974 — Avropa, Asiya, Afrika, Avstraliya;
  • Artemia persimilis Piccinelli et Prosdocimi, 1968 — Argentina;
  • Artemia salina (Linnaeus, 1758) — Avropa, Şimali Afrika
  • Artemia sinica Yaneng, 1989 — Mərkəzi Asiya, Çin;
  • Artemia tibetiana Zhang et Sorgeloos, 1998 — Tibet, Çin;
  • Artemia urmiana Gunther, 1900 — İran (Urmiya gölü).

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Naser A. O. H., Abatzopoulos T. J., Kappas I., van Stappen G., Razavi Rouhani S. M., Sorgeloos P. (2007). Coexistence of sexual and parthenogenetic Artemia populations in lake urmia and neighbouring lagoons. International review of hydrobiology, vol. 92, num. 1, pp. 48-60.
  2. Campos-Ramos R.,Maeda-Martínez A. M., Obregón-Barboza H., Murugan G., Guerrero-Tortolero D. A., Monsalvo-Spencer P. (2003). Mixture of parthenogenetic and zygogenetic brine shrimp Artemia (Branchiopoda: Anostraca) in commercial cyst lots from Great Salt Lake, UT, USA. Journal of experimental marine biology and ecology, vol. 296, is. 2, pp. 243—251.
  3. Большой энциклопедический словарь «Биология». Под ред. Гилярова М. С., М.: Большая Российская энциклопедия, 1998. ISBN 5-85270-252-8
  4. Gajardo G. M., Beardmore J. A. (1989). Ability to switch reproductive mode in Artemia is related to maternal heterozygosity. Marine ecology progress series, vol. 55, pp. 191—195. Текст  (ing.)
  5. Догель В. А. Зоология беспозвоночных. 7-е изд., перераб. и доп. М.: Высшая школа, 1981. 606 с.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]