Bığır (Göyçay)

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bığır
Быгыр с горы..jpg
40°36′24″ şm. e. 47°51′08″ ş. u.
Ölkə  Azərbaycan
Rayon Göyçay rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi 5985 (2008) nəfər
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ2314[1]
Bığır xəritədə

Bığır kəndiAzərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Göyçay rayonunun mərkəzi hissəsində, rayon mərkəzindən cənub-şərqdə, Yuxarı Şirvan kanalının sol sahilində, Şirvan düzündə, CırqurdQaraman kəndlərin yaxınlığında yerləşir. Bığır İnzibati Ərazi Vahidinin mərkəzidir.

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Əhalisi 5985 (2008) nəfərdir. Göyçay rayonunda əhalinin sayına görə Bığır ən böyük kənddir. Bığırda müqəddəs övliyalar, qədim qəbiristanlıq vardır. Deyilənə görə, keçmişdə kəndin adına Bığır Murtaz da deyirlərmiş.

Milli tərkibi[redaktə | mənbəni redaktə et]

1933-cü ilin məlumatlarına görə Bığır kəndində 452 təsərüffatda 2200 nəfər əhali yaşayırdı (1,198 kişi, 1,022 qadın). Əhalinin 98,3% -i Azərbaycan türklərindən ibarət idi.[2].

Toponimikası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Bığır toponimi 1917 və 1933-cü illərdə Buğur variantında qeydə alınmışdır. Tədqiqatçılara görə, Şamaxı rayonundakı Niyaldağın ətəyində yerləşən Buğurt qalası 1537-ci ildə dağıldıqdan sonra əhalinin bir hissəsi köçüb indiki yerdə məskunlaşmışdır. Azərbaycan dilində və dialektlərində “bığır” “üçyaşar erkək dəvə”, “buğur” kök, qüvvətli, güclü”; “birlik” mənalarında işlənir. Qədim türk dillərində “buqor, buxur, bokur” sözləri “dağ çıxıntısı”, “dağlıq”, “əyri” və ya “qozbel” mənasındadır. Bəzi tədqiqtçılara görə “bığır, buğur” – qullə, qala deməkdir.

Belə fikir də var ki, Bığır (Göyçay r-nu) və Buğur (İsmayıllı r-nu) adları eyni mənanı verir. Bığır toponimindəki buğur, bığır, buğır, buğra sözü ikihürgüclü dəvənin adıdır. Göyçay rayonunnan Bığır kənd adı gətirilmə addır. Çinin Sintszyan rayonunda Bığır adlı şəhər, çay, vadi və s. də var.

Bığır sözünü “dəvə”, “dəvə yatan yer”, “buğa”, “dağ dibi” və s. kimi yozanlar da var.[3]

Göyçay SES[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gnome-searchtool.svg Əsas məqalə: Göyçay SES

Şirvan kanalının kəndin ərazisindən keçən hissəsində 2010-cu ilin fevralında ölkə Prezidenti tərəfindən Göyçay SES-nin təməli qoyulmuş və 6 oktyabr 2015-ci ildə həmin SES-in açılışı olmuşdur.[4]

İqtisadiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

Göyçay narı yalnız Azərbaycanda deyil, başqa ölkələrdə də tanınır. Ən yaxşısı əlverişli iqlimi və becərilməsi üçün münbit torpaq olduğundan Bığır kəndindəki narlardır. Parlaq, zəngin, şirin və turş bir dadı var, meyvələri böyük ölçüdə, parlaq tünd qırmızı rəngdədir. Ona görə də onun vətəni, Göyçayın xaricində olan Bığır kəndi haqqında da bilirlər.

1963-cü ildə burada nar yetişdirmək üçün bir sovxoz quruldu. 1990-cı ilin məlumatlarına görə buradakı nar bağlarının sahəsi 677 hektara çatmışdır[5].

Din[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənddə Bığır kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir[6].

Qalereya[redaktə | mənbəni redaktə et]

Həmçinin bax[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Azərpoçt. "İndekslər" (az.). www.azerpost.az. 2016-04-19 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-04-19.
  2. Bığır
  3. Bığır (Göyçay) // Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti. I cild. Bakı: "Şərq-Qərb". 2007. səh. 35. ISBN 978-9952-34-155-3.
  4. İlham Əliyev “Göyçay” Su Elektrik Stansiyasının açılışında iştirak edib. president.az, 06.10.2015  (az.)
  5. Bığır
    ISBN 5885500126
  6. MÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2011-ci ildə qeydiyyatdan keçənlər. scwra.gov.az  (az.)

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]