Başmaq dimdikli leylək

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Başmaq dimdikli leylək

Başmaq dimdikli leylək[1] (lat. Balaeniceps rex) leyləyə oxşayan çox böyük bir quş növüdür. Adını çox böyük və başmağa bənzəyən dimdiyinə görə bu ad verilib . Forma etibarı ilə leyləyə oxşasa da və daha əvvəldən leyləkkimilər (Ciconiiformes) fəsiləsindəki quşlarla qohumluq əlaqəsi güclü deyil. Bəzi alimlər onları pelikanlara (Pelecaniformes) aid edir. Yetkin quşlar ümumi olaraq boz tüklərə sahib olsalar da ,cavan ikən tükləri gözəl qəhvəyi çalara sahib olur. Afrikanın tropik şərq bölgəsində, Sudandan Zambiya'ya qədər böyük bataqlıqlarda yaşayırlar,Boyları 110 140 sm olsa da bəzi fərdlər 152 sm. ə qədər çata bilirlər. Quyruqdan dimdiyə olan uzunluğu 100 ,140 sm arasındadır, 2 açıq qanad arasındakı məsafə 230 ilə 260 sm-dir. Kütləsi 4 -7 kq arasında dəyişir ,belə ki erkəkləri 5,6 kq ilə 4.9 kq olan dişilərdən canlıdır.Şəkildən göründüyü kimi Növün özünə xas xüsusiyyəti saman sarısı rəngində olan və üzərində boz izlər olan çox böyük və qabarıq dimdiyidir . Sizə maraqlı gələn dimdiyinin uzunluğu 18,8 sm ilə 24 sm. arasındadır.Yeni yumurtadan çıxan başmaq dimdiklilərin dimdikləri kiçik ölçüdə olur və gümüşü boz rəngə çalır. Balalar 23 günlük olanda dimdik nəzərə çarpır və 43 günlük olduqlarında əsl ölçülərinə çatır. Dimmdiklərin kəskin kənarları tutduqları ovun başını qoparmağa və ov ilə birlikdə daxil olan bitkilərdən qurtulmağa uyğunlaşıb,Əsl Bataqlıq ovçularıdır,Hərəkət edən və yeyə bildiyi hər cür canlını ağına-bozuna baxmadan yeyir... Tünd rəngli qıçları olduqca uzundur və uzunluğu 21,7 ilə 25,5 sm. arasında dəyişir.Ölçüsünə baxmayaraq uçmağı da bacarır.Belə ki, Dəqiqədə 150 qanad çırpma sürəti ilə əksər quşlardan geri qalsa da uçur. Təxminən yeddi saniyə davam edən bu uçmağa məcbur edilmiş uçuşu ilə 100–500 m kimi yerini dəyişib təhlükədən qaça bilir.Yavaş hərəkətləri və uzun müddət "heykəl kimi" tərpənmədən ayaq üstə dayanması diqqət çəkici xüsusiyyətlərindəndir.Erkək və dişi quş birlikdə təxminən 3 m. səviyyəsində bir sahəni təmizlədikdən sonra üzən bir platformaya yuva qururlar. Ümumiyyətlə suya basdırılmış olan bu paltform 3 m. dərinliyində ola bilər. Yuvanın özü isə 1 - 1,7 m arasındadır. Həm yuva həm də üzən platforma su bitkilərindən valideynlər tərəfindən qayğı ilə tikilir. Sudanda yuvalar yetkin bir insanın ağırlığına dözür. Yuva qurulduqdan sonra , dişi Bir ya da ki üç ədəd ağ yumurta yumurtlayır. Bu yumurtaların uzunluğu 80–90 mm eni 56–61 mm və təxminən 164 g ağırlığındadır. Kürt yatmaq müddəti təxminən 30 gün çəkir . Həm erkək həm də dişi kürtə yatır və balaları bəsləyib qoruyur.Yeni İnsanlarda olmayan Gender bərabərliyi onlarda bərqərar olub. Balaların qayğısı 105 gün çəkilir və gənc quşlar 112-ci gündə yuvadan köçə bilərlər . Ancaq uçmağa başladıqdan sonra bir ay da valideynlər tərəfindən bəslənirlər. Yetkinliyə 3 yaşlarında çatırlar.Bala quşlar yemək istədikdə insan hıçkırığına oxşuyan səslər çıxararırlar.Hazırda 5000-8000 kimi yox sayılacaq qədər sayları ilə, Ornitoloqların rəyinə görə Afrikada ən çox sevilən 5 quş növündən biri olduğu bildirilir. Hətta qədim Misirdəki daş kitabələrdə belə Şəkli var.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]