Bakıya hücum (film, 1942)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bakıya hücum
alm. Anschlag auf Baku
Bakıya-hücum-1942 afişa.jpg
Janr Triller
Rejissor Frits Kirçof
Prodüser Hans Veydemann
Əsərin müəllifi Robert Barberske
Ssenari müəllifi Hans Volfqanq Hillers
Hans Veydemann
Baş rollarda Villi Frits
Rene Deltqen
Frits Kampers
Hans Zeş-Ballot
Operator Erix Kobler
İstehsalçı UFA
İlk baxış tarixi
Rəng Rəngsiz
Vaxt 91
Büdcə 3.085.000 reyxsmark
Ölkə Almaniya
Dil Alman dili
İl 1942

Bakıya hücum (alm. Anschlag auf Baku‎) — 1942-cü ildə çəkilmiş Almaniya triller filmi. Frits Kirçofun rejissorluğu, Hans Volfqanq Hillers və Hans Veydemannın ssenaristliyi ilə "UFA" tərəfindən çəkilən filmin baş rollarında Villi Frits, Rene DeltqenFrits Kampers var.

Film İkinci Dünya müharibəsi dövründə çəkilmişdi və Anqlofobiyanı təbliğ edirdi. Filmin səhnə dizayneri Otto Hunte dövrünə görə çox uğurlu hesab edilirdi və filmdəki fəaliyyətinə görə çox təriflənmişdi.[1] Filmin çəkilişləri Rumıniyada və Berlin şəhərindəki Babelsberq film studiyasında baş vermişdir.

Filmin çəkilişləri 4 noyabr 1940-cı ildə, Barbarossa əməliyyatının hazırlandığı dövrdə başlamışdır. Filmin dünya premyerası 18 avqust 1942-ci ildə baş tutdu. Filmin səhnəyə qoyulmasından 3 gün sonra isə Nasist bayrağı Elbrus dağına sancılmışdı. Filmin başqa bir premyerası isə Fransada, 11 mart 1943-cü ildə olub. Filmin çəkilişləri o dövr üçün fenomenal idi. 3.085.000 reyxsmarkdan (50.000.000 Azərbaycan manatı) daha çox başa gələn filmin qazancı gözlənilməz dərəcədə az olmuşdu.[2]

Süjet[redaktə | əsas redaktə]

Filmin əsas mövzusu Bakı və onun neft sənayesidir. Hadisələr 1919-cu ildə, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin paytaxtı olan Bakı şəhərində keçir. İlk səhnələrdə Bakıdakı maqnatlar var: Corc Kemps (Paul Vildt), Mister Yensen (Erix Ponto), Mister Hanson (Valter Yansen) və Mamulyan (Aribert Veşer). Filmin baş rolu isə Hans Romberqdir (Villi Frits). Hans Birinci Dünya müharibəsində ruslara əsir düşür və inqilabdan sonra həbsdən azad olub Bakıya işləməyə gəlir. O, burada neft maqnatı Kempsin şirkətində işləməyə başlayır və təhlükəsizlikdən məsul olur. Milyonerlərin neft mədənlərinə tez-tez hücumlar baş verir. Hans bu hadisələrdən ingilislərin məsul olduğunu bilir. O, Corc Kempsin qızı Silviya Kempsə (Lotte Koç) aşiq olur.

Filmin antaqonisti Britaniya hərbçisi Persi Forbsdur (Rene Deltqen). Onun da Silviyadan xoşu gəlir, həmçinin gizlin şəkildə neft maqnatlarının torpaqlarını ələ keçirmək istəyir. O, hətta neft buruqlarında partlayışlar da təşkil edir. Bu vaxt Romberq yaralanır. Partlayışdan sonra Persi Forbs Bakının polis rəisi Barakovla (Hans Zeş-Ballot) görüşür və ona təhlükəsizlik üçün Osmanlı ordusunun şəhərə dəvət etməsini təklif edir. Dəvəti alan Osmanlı hərbçiləri Bakı şəhərinə daxil olir. Küçələrdə Osmanlı və Azərbaycan bayraqları dalğalanır. Çox keçmədən ara yerə qarışır. Bu dəfə ingilis agentlərinin təhriki ilə ermənilərazərbaycanlılar bir-birlərini qırmağa başlayırlar. Forbs bu dəfə başqa bir təkliflə gəlir – Bakının Böyük Britaniya ordusuna verilməsi. Çox keçmədən Forbs özünü Bakının qubernatoru elan edir və bütün hakimiyyəti əlinə alır.

Barakov bir müddət sonra öz səhvini başa düşür və Romberqin köməyini istəyir. Romberq yerli əhalini təşkilatlandırır və onlar birlikdə ingilisləri Bakıdan qovurlar. Hans Romberqin yeganə xəyalı isə Almaniyaya qayıtmaqdır.

Rollarda[redaktə | əsas redaktə]

Aktyor Rol
Villi Frits Hans Romberq Hans Romberq
Rene Deltqen Persi Forbs Persi Forbs
Frits Kampers Matias Ertl Matias Ertl
Hans Zeş-Ballot Barakov Barakov
Paul Vildt Corc Kemps Corc Kemps
Lotte Koç Silviya Kemps Silviya Kemps
Erix Ponto Yensen Yensen
Aribert Veşer Mamulyan Mamulyan
Valter Yansen Hanson Hanson
İoahim Brennek Əli Baba Əli Baba
İosif Kamper Zolak Zolak
Vilhelm Köniq Zatul Zatul
Heynrix Marlov Lord Seymur Lord Seymur
Hellmut Helziq Riçard Tuinninq Riçard Tuinninq
Piter Elşots Britaniya leytenantı
Nikolay Kolin Rus ofisiant
Aruz Vartan DTK cəsusu
Aktyor Rol
Villi Martens Yansenin vəkili
Brosi Alekin Osmanlı zabiti
Ancelo Ferrari Osmanlı zabiti Osmanlı zabiti
Herbert Gernot Osman bəy Osman bəy
Erik Radolf Forbsun xidmətçisi
Fred Göbel Britaniya agenti
Artur Reynhardt Britaniya agenti
Niko Turof Britaniya agenti
Kurt İller Britaniya agenti
Kart Yüstel Britaniya agenti
Günter Balye Yansenin katibi
Herbert Şolz Sui-qəsdçi
Verner Völger Sui-qəsdçi
Piter Buss Sahibkar
Yulius Hermann Sahibkar
Erix Valter Qreqor Qreqor
Lula Şaxnovski Rəqqas

İstehsal[redaktə | əsas redaktə]

Filmin çəkilişləri 4 noyabr 1940-cı ildə, Barbarossa əməliyyatının hazırlandığı dövrdə başlamışdır. Rejissor Kirçof Bakıya müəyyən qədər oxşayan bir şəhər lazım idi. Almaniyada belə bir ərazi yox idi. Buna görə də həmin səhnələr üçün Rumıniyanın MoreniBeykoy şəhərləri seçildi. Digər səhnələr isə PolşaAlmaniyada çəkilirdi. Filmdəki əsgərlər Rumıniya krallığının öz ordusundan çəkiliş üçün ayırdılığı 900 nəfər əsl əsgər idi. Filmin inandırılıcığı üçün həqiqətən neft buruqları partladıldı və yanğınlar törədildi – ətraf kəndlərin camaatı isə partlayış səslərindən təəccüblənirdilər.[3]

Filmdəki bütün aktyorlar avropalı idi. Filmin musiqisi ilə məşhur Avstriya bəstəkarı, Berlin filarmoniyasının konduktoru Aloiz Melixar məşğul olub.

Qəbul[redaktə | əsas redaktə]

"Film-Kurier" jurnalında film haqda “Alman və müttəfiq qoşunlar Qafqazın neft yataqlarına daha dərindən daxil olanda, əlbəttə ki, "Bakıya hücum" adlı film başdan sona qədər xüsusi maraq doğurur” yazılmışdır.[4] Avstriya yazıçısı Key Veniqer filmi “qəhvəyi rəngli propaqanda istehsalı” adlandırmışdır.[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Heyk 2001, səh. 53.
  2. İ. Klaus, Ülrix (2001). Deutsche Tonfilme 12. Jahrgang 1942/43, 20.
  3. Cavid Ağa. "“BAKIYA HÜCUM” – NASİST PROPAQANDA FİLMİ". Varyox.az (23 noyabr 2018). 23 noyabr 2018 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 noyabr 2018.
  4. (sentyabr 1942) "Film-Kurier" (XXI).
  5. Veniqer, Key (2001). Filmlərin böyük şəxsiyyət lüğəti. Die Schauspieler, Regisseure, Kameraleute, Produzenten, Komponisten, Drehbuchautoren, Filmarchitekten, Ausstatter, Kostümbildner, Cutter, Tontechniker, Maskenbildner und Special Effects Designer des 20. Jahrhunderts.. Berlin: Schwarzkopf & Schwarzkopf, 393. ISBN 3-89602-340-3

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Heyk, Sabrin (2001). Popular Cinema of the Third Reich. University of Texas Press.
  • Eltin, Riçard A. (2002). Art, Culture, and Media Under the Third Reich. University of Chicago Press.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]