Bilək-əldarağı oynaqları

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Bilək-əldarağı oynağı
Gray336.png
Əl sümükləri
Latınca articulationes carpometacarpeae
Sümükləri Əldarağı sümükləri, bilək sümükləri
Qrey subyekt 88 330
Dorlands
/ Elsevier
    
[1]

Bilək-əldarağı oynaqları (lat. articulationes carpometacarpeae) — ikinci sıra bilək sümükləri ilə beş daraq sümükləri əsaslarının birləşməsindən əmələ gəlmiş oynaqdır. Ancaq bunlardan baş barmağın bilək-əldarağı oynağı ayrıdır. Qalan dörd bilək-əldarağı oynaqlarının kapsulu və boşluğu ümumidir. Oynaqda iştirak edən sümüklərin oynaq səthləri qeyri-müntəzəm şəkildə olurlar, ancaq deşinci daraq sümüyünün əsası və qarmaqlı sümüyün distal səthi yəhərə bənzəyir. Oynaq kapsulu gərginləşmiş (V daraq sümüyü nahiyəsində azaddır) və lat. ligamenta caropometacarpea palmaria, dorsalia et interossea; ligamentametacarpea palmaria vasitəs ilə mıhkəmlənmişdir. Oynaq boşluğu biləkarası oynaqlarla daraq sümükləri əsasları arasında əmələgələn əldarağı oynaqlar — lat. articulationes intermetacarpae ilə birləşir. Bunlar yastı oynaqlardır. Bəzən başlı sümük ilə qarmaqlı sümükdən bir sümüarası bağ başlayaraq III, IV daraq sümükləri əsaslarına bağlanır. Bu halda həmin bağ boşluğu iki hissəyə azırır. II—V bilək-əldarağı oynaqları şəkil və vəzifə cəhətcə yastı oynaqlardan hesab olunur. Axırıncı V oynaq yəhərəbənzər oyanağa oxşayır.

Baş barmaq bilək-əldarağı oynağı[redaktə | əsas redaktə]

Baş barmaq bilək-əldarağı oynağı — lat. articulatio carpametacarpea pollicis trapesiyaşəkilli sümüyün I daraq sümüyü ilə birləşməsindən əmələ gəlir. Bunların oynaq səthləri yəhərəbənzəyir. Oynaq kapsulu çox genişdir və oynaq boşluğu möstəqildir. Formaca bu oynaq yəhərəbənzər oynaqlardandır və ancaq insanlara xasdır. Bunun iki: frontal və sagital oxları vardır. Frontal oxu ovuc səthinə paralel olmayıb, onunla 45°-lik bucaq əmələ gətirir. Sagital oxun başına hərəkət etdikdə bağ barmaq gah çeçələ barmağa yaxınlaşır (adduksiya), gah uzaqlaır (abduktion). Frontal oxun başına hərləndıkdə baş barmaq çeçələ barmağın qarşısında durur (lat. oppositio) və ya əksinə olur. Bu hərəkətlərdən başqa mühiti hərlənmə də (lat. circumductio) mümkündür.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Prof. K.Ə. Balakişiyev, İnsanın Normal Anatomiyası, I cild, "MAARİF" Nəşriyyatı, Bakı - 1971