Birdişicikli yemişan
| Birdişicikli yemişan | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Yarımtriba: Cins: Növ: Birdişicikli yemişan |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
|
||||||||||
| ||||||||||
Birdişicikli yemişan (lat. Crataegus monogyna) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin yemişan cinsinə aid bitki növü.
Arealı
[redaktə | vikimətni redaktə et]Rusiyanın Avropa hissəsinin mərkəzi və cənub rayonlarında, Qafqazda, Orta Asiyada yabanı halda bitir.
Botaniki xarakteristikası
[redaktə | vikimətni redaktə et]Bioloji xüsusiyyətlərinə görə iynəli yemişana bənzəyir, lakin nisbətən tez böyüməsi, çəhrayı rəngli çiçəkləri və s. xüsusiyyətləri ilə fərqlənir. Hündürlüyü 3-6 m-ə, əlverişli şəraitdə isə 8-12 m-ə çatan, simmetrik yumru çətirli, çoxillik budaqları qonur-boz rəngdə olan ağacdır. Yarpaqları yumurta və ya rombşəkilli, 3,5-sm, eni 2,5 sm-dir. Çiçəkləri 10-18 ədəd olmaqla çətir çiçək qrupuna yığılmışdır. Meyvələri yumru, uzunluğu 0,7-sm olan çəyirdəkmeyvədir, 6 yaşından meyvə verir.
Ekologiyası
[redaktə | vikimətni redaktə et]İstiyə, soyuğa və rütubətə davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
[redaktə | vikimətni redaktə et]Böyük və Kiçik Qafqazda, Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
[redaktə | vikimətni redaktə et]Dekorativ (f.stricta) piramidal çətirli; sallaq (f.pendula), çəhrayı sallaq (f.rosea pendula); al qırmızı (f.punicea); çəhrayı (f.rosea), ağ zolaqlı; ağ çoxləçəkli (f. albo-plena); qırmızı çoxləçəkli (f. rubra-plena); həmişə çiçəkləyən (f. semperflorens) və s. bağ formaları vardır. Bağ formaları tək əkinlərdə ön planda, qruplarda və sıra əkinlərində istifadə edilir.
Sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]Homotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Crataegus apiifolia Medik.
- Crataegus oxyacantha var. monogyna (Jacq.) Wahlenb.
- Crataegus oxyacantha subsp. monogyna (Jacq.) Syme
- Crataegus oxyacantha proles monogyna (Jacq.) Samp.
- Crataegus oxyacantha monogyna (Jacq.) Sanio
- Mespilus apiifolia (Medik.) B.D.Jacks.
- Mespilus monogyna (Jacq.) All.
- Mespilus oxyacantha subsp. monogyna (Jacq.) Čelak.
- Oxyacantha apiifolia (Medik.) M.Roem.
- Oxyacantha monogyna (Jacq.) M.Roem.
Heterotipik sinonimləri
[redaktə | vikimətni redaktə et]- Azarolus maroccana (Lindl.) M.Roem.
- Crataegus aegeica Pojark.
- Crataegus aguilaris Sennen
- Crataegus alemanniensis Cinovskis
- Crataegus alemanniensis f. microalemanniensis Cinovskis
- Crataegus alemanniensis var. orientobaltica (Cinovskis) Cinovskis
- Crataegus alemanniensis var. subborealis (Cinovskis) Cinovskis
- Crataegus azarella Griseb.
- Crataegus azarolus var. glabra Coss.
- Crataegus azarolus var. triloba (Poir.) Mutel
- Crataegus azarolus subsp. triloba (Poir.) Nyman
- Crataegus borealoides R.Doll
- Crataegus bracteolaris Gand.
- Crataegus brevispina Kunze
- Crataegus brevispina var. contracta (Hrabětová) Ker.-Nagy
- Crataegus brevispina var. javorkae (Pénzes) Ker.-Nagy
- Crataegus brevispina var. microphylla (Csató) Ker.-Nagy
- Crataegus brevispina f. subinermis Vicioso
- Crataegus bruantii Carrière
- Crataegus calycina var. cuneata Diap.
- Crataegus chlorocarpa Gand.
- Crataegus cuneata Halácsy
- Crataegus curvisepala subsp. colorata Hrabětová
- Crataegus curvisepaloides R.Doll
- Crataegus debeauxii Gand. & Debeaux
- Crataegus destefani Lojac.
- Crataegus dissecta Borkh.
- Crataegus diversifolia (Pers.) M.Roem.
- Crataegus elegans (Poir.) Mutel
- Crataegus fissa (Poir.) Bosc ex DC.
- Crataegus floribunda Gand.
- Crataegus hirsuta Schur
- Crataegus inermis Sennen
- Crataegus insengae (Tineo) Bertol.
- Crataegus integerrima R.Doll
- Crataegus jaquinii A.Kern.
- Crataegus jaquinii var. cylindrocarpa Murr
- Crataegus javorkae (Pénzes) Ker.-Nagy
- Crataegus krima R.Doll
- Crataegus krumbholzii R.Doll
- Crataegus laciniata var. decussata (Wallr.) Diap.
- Crataegus laciniata var. lasiocarpa (Lange) Lange
- Crataegus lamprophylla Gand.
- Crataegus lasiocarpa Lange
- Crataegus leiomonogyna Klokov
- Crataegus lipskyi Klokov
- Crataegus maroccana Pers.
- Crataegus maura L.f.
- Crataegus maura var. diversifolia Pers.
- Crataegus maura var. maroccana Pers.
- Crataegus maura var. tarraconensis Sennen
- Crataegus monogyna subsp. acerifolia Sennen
- Crataegus monogyna var. acutiloba J.Kern.
- Crataegus monogyna subsp. acutiloba (J.Kern.) Baranec
- Crataegus monogyna subsp. aegeica (Pojark.) Franco
- Crataegus monogyna subsp. aguilaris (Sennen) Sennen
- Crataegus monogyna f. albanthera Snarskis
- Crataegus monogyna var. arborescens Kuntze ex Pénzes
- Crataegus monogyna f. aristata-serrata Ker.-Nagy
- Crataegus monogyna var. aurea Loudon
- Crataegus monogyna var. azarella (Griseb.) Koehne
- Crataegus monogyna subsp. azarella (Griseb.) Franco
- Crataegus monogyna f. azarella (Griseb.) Buia
- Crataegus monogyna var. bicolor Rehder
- Crataegus monogyna f. biflora (Weston) Rehder
- Crataegus monogyna var. biserrata Borbás
- Crataegus monogyna subsp. brevispina (Kunze) Franco
- Crataegus monogyna var. brevispina (Kunze) Dippel
- Crataegus monogyna var. coccinea Rehder
- Crataegus monogyna var. compacta Späth
- Crataegus monogyna var. contracta Hrabětová
- Crataegus monogyna var. coriacea Podp.
- Crataegus monogyna var. csatoi Pénzes
- Crataegus monogyna var. decussata (Wallr.) Pénzes
- Crataegus monogyna f. decussata (Wallr.) Hegi
- Crataegus monogyna var. denudata Schumach.
- Crataegus monogyna f. denudata (Schumach.) Beck
- Crataegus monogyna f. dissecta (Borkh.) Buia
- Crataegus monogyna var. dissecta (Borkh.) Gost.-Jak.
- Crataegus monogyna var. elegans (Poir.) Pers.
- Crataegus monogyna var. eriocarpa (Asch. & Graebn.) Gams
- Crataegus monogyna fastigiata (K.Koch) Dippel
- Crataegus monogyna var. ferox (Carrière) C.K.Schneid.
- Crataegus monogyna f. ferox (Carrière) Poletiko
- Crataegus monogyna filicifolia Van Houtte
- Crataegus monogyna f. fissa (Poir.) Hegi
- Crataegus monogyna var. flabellata Lange
- Crataegus monogyna f. flexuosa (Loudon) Dippel
- Crataegus monogyna var. foucaudii Briq.
- Crataegus monogyna f. genuina Posp.
- Crataegus monogyna var. glabra Peterm.
- Crataegus monogyna f. glabra Cuatrec.
- Crataegus monogyna subvar. glaucophylla Briq.
- Crataegus monogyna f. globosa Baen.
- Crataegus monogyna var. gregoriana Sennen
- Crataegus monogyna var. gumperi Voss
- Crataegus monogyna var. halacsyi Hayek
- Crataegus monogyna f. hirsuta (Schur) Hegi
- Crataegus monogyna var. hirsuta Boiss.
- Crataegus monogyna var. horrida (K.Koch) Dippel
- Crataegus monogyna var. incisifolia Druce
- Crataegus monogyna subsp. inermis (Sennen) Sennen
- Crataegus monogyna var. inermis-compacta Späth
- Crataegus monogyna f. insengae (Tineo) Hayek
- Crataegus monogyna subsp. insengae (Tineo) Lange
- Crataegus monogyna var. insengae (Tineo) Cout.
- Crataegus monogyna var. insularis Briq.
- Crataegus monogyna var. javorkae Pénzes
- Crataegus monogyna f. karpatii Pénzes
- Crataegus monogyna var. laciniata K.Koch
- Crataegus monogyna laciniata (Neilr.) Beck
- Crataegus monogyna var. lanigera Beck
- Crataegus monogyna var. lasiocarpa (Lange) K.I.Chr.
- Crataegus monogyna subsp. latiloba Hrabětová
- Crataegus monogyna var. latimonogyna Pénzes
- Crataegus monogyna subsp. leiomonogyna (Klokov) Franco
- Crataegus monogyna f. liocarpa K.Malý
- Crataegus monogyna subvar. lucidula Briq.
- Crataegus monogyna f. macrocarpa Szafer
- Crataegus monogyna var. mandyi Pénzes
- Crataegus monogyna var. maritima Corill.
- Crataegus monogyna subsp. maritima Corill.
- Crataegus monogyna var. maura (L.f.) Laguna
- Crataegus monogyna f. microcarpa Kobendza
- Crataegus monogyna var. microphylla Foucaud & E.Simon
- Crataegus monogyna var. microphylla Diap.
- Crataegus monogyna var. microphylla Csató
- Crataegus monogyna f. microphylla Chenevard ex Gams
- Crataegus monogyna f. nordica (Franco) P.D.Sell
- Crataegus monogyna subsp. nordica Franco
- Crataegus monogyna var. nordica (Franco) P.D.Sell
- Crataegus monogyna var. odemisii Dönmez & Özderin
- Crataegus monogyna var. oliveriana (Bosc) K.Koch
- Crataegus monogyna var. orthocalyx Borbás
- Crataegus monogyna var. pectinata (Dum.Cours.) Cinovskis
- Crataegus monogyna f. pendula (Lodd. ex Loudon) Dippel
- Crataegus monogyna var. pendula-rosea Rehder
- Crataegus monogyna var. pilifera Merino
- Crataegus monogyna f. pilifera Merino
- Crataegus monogyna var. pinnatifida (Hartm.) Hartm.
- Crataegus monogyna f. pinnatifida Merino
- Crataegus monogyna subsp. plesivecensis Hrabětová
- Crataegus monogyna var. plesivecensis (Hrabětová) Baranec
- Crataegus monogyna var. poloniensis (Cinovskis) Cinovskis
- Crataegus monogyna var. polonskiana Lonacz.
- Crataegus monogyna subsp. polyacantha (Jan ex Guss.) Nyman
- Crataegus monogyna var. polyacantha (Jan ex Guss.) Săvul. & Rayss
- Crataegus monogyna f. polyacantha (Jan ex Guss.) Gand.
- Crataegus monogyna var. praecox (Dum.Cours.) Dippel
- Crataegus monogyna f. praecox (Dum.Cours.) Hegi
- Crataegus monogyna var. praecox A.Henry
- Crataegus monogyna var. pyramidalis Rehder
- Crataegus monogyna f. rotundicarpa Snarskis
- Crataegus monogyna f. schizophylla Beck
- Crataegus monogyna var. segobricensis Pau
- Crataegus monogyna f. semperflorens (André) C.K.Schneid.
- Crataegus monogyna var. semperflorens (André) Rehder
- Crataegus monogyna var. semperflorens Dippel
- Crataegus monogyna var. sericea Dzekov
- Crataegus monogyna var. spathulifolia Ker.-Nagy
- Crataegus monogyna var. splendens (Wender. ex K.Koch) Dippel
- Crataegus monogyna var. stricta (Loudon) Rehder
- Crataegus monogyna f. stricta (Loudon) G.Nicholson
- Crataegus monogyna f. stricta (Loudon) Zabel
- Crataegus monogyna f. subintegra Soó
- Crataegus monogyna f. subpinnatifida Soó
- Crataegus monogyna f. szaferi Gost.-Jak.
- Crataegus monogyna subsp. tauscheri Gand. ex Pénzes
- Crataegus monogyna var. tauscheri (Gand. ex Pénzes) Soó
- Crataegus monogyna subsp. transalpina (A.Kern. ex Hayek) Pénzes
- Crataegus monogyna f. trifida (Wallr.) Beck
- Crataegus monogyna var. triloba (Poir.) Batt.
- Crataegus monogyna var. trilobata (Nyár. ex Buia) Gost.-Jak.
- Crataegus monogyna f. trilobata Nyár. ex Buia
- Crataegus monogyna var. typica Beck
- Crataegus monogyna f. variegata Dippel
- Crataegus monogyna var. villosa Peterm.
- Crataegus monogyna f. villosa (Peterm.) Beck
- Crataegus monogyna var. vineticola Hrabětová ex Ker.-Nagy
- Crataegus oligacantha Gand.
- Crataegus oliveriana Bosc
- Crataegus orientobaltica Cinovskis
- Crataegus orientobaltica f. glabra Cinovskis
- Crataegus orientobaltica f. laciniata Cinovskis
- Crataegus oxyacantha Thuill.
- Crataegus oxyacantha var. acutiloba (J.Kern.) H.Lév.
- Crataegus oxyacantha var. alboplena Bean
- Crataegus oxyacantha f. alboplena (Bean) Cinovskis
- Crataegus oxyacantha var. auriculata Mérat
- Crataegus oxyacantha var. azarella (Griseb.) Sanio
- Crataegus oxyacantha var. berberifolia Lindm.
- Crataegus oxyacantha var. biflora Weston
- Crataegus oxyacantha var. brevispina (Kunze) Samp.
- Crataegus oxyacantha f. brevispina (Kunze) Knoche
- Crataegus oxyacantha f. candida Späth
- Crataegus oxyacantha var. caucasica K.Koch
- Crataegus oxyacantha var. caucasica Medw.
- Crataegus oxyacantha var. coriacea Maire
- Crataegus oxyacantha var. cossonii Ficalho & Cout.
- Crataegus oxyacantha decussata Sanio
- Crataegus oxyacantha var. discolor H.Lév.
- Crataegus oxyacantha var. elegans (Poir.) Noulet
- Crataegus oxyacantha eriocarpa Dippel
- Crataegus oxyacantha fastigiata Dippel
- Crataegus oxyacantha var. ferox Carrière
- Crataegus oxyacantha var. filicifolia Van Houtte
- Crataegus oxyacantha var. flexuosa Loudon
- Crataegus oxyacantha var. flexuosa Lavallée
- Crataegus oxyacantha glabra Sanio
- Crataegus oxyacantha var. gumpperi-bicolor Van Houtte
- Crataegus oxyacantha var. hirsuta Boiss.
- Crataegus oxyacantha var. horrida Carrière
- Crataegus oxyacantha var. horrida (K.Koch) Regel
- Crataegus oxyacantha var. incisa Mérat
- Crataegus oxyacantha var. insengae (Tineo) Fiori
- Crataegus oxyacantha integerrimus Sanio
- Crataegus oxyacantha laciniata Neilr.
- Crataegus oxyacantha var. laciniata Regel
- Crataegus oxyacantha var. laciniata DC.
- Crataegus oxyacantha var. lagenariformis Bornm.
- Crataegus oxyacantha lambertii Jacob-Makoy
- Crataegus oxyacantha liocalyx Sanio
- Crataegus oxyacantha lobata Neilr.
- Crataegus oxyacantha var. macrocarpa Legrand
- Crataegus oxyacantha var. maura (L.f.) Batt.
- Crataegus oxyacantha subsp. maura (L.f.) Maire
- Crataegus oxyacantha f. mediterranea (Kuntze) Soó
- Crataegus oxyacantha var. miniata Maire
- Crataegus oxyacantha var. monostyla DC.
- Crataegus oxyacantha var. obovatocuneatis Ball
- Crataegus oxyacantha var. pectinata Lavallée
- Crataegus oxyacantha var. pendula Lodd. ex Loudon
- Crataegus oxyacantha var. pendula Lodd.
- Crataegus oxyacantha f. petermannii (Kuntze) Soó
- Crataegus oxyacantha f. plena (Weston) Rehder
- Crataegus oxyacantha var. plena Weston
- Crataegus oxyacantha var. praecox Lodd. ex C.F.Ludw.
- Crataegus oxyacantha var. praecox (Dum.Cours.) Loudon
- Crataegus oxyacantha var. pseudolaciniatus Sanio
- Crataegus oxyacantha pseudomonogynus Sanio
- Crataegus oxyacantha var. reginae Loudon
- Crataegus oxyacantha rigida Starcs
- Crataegus oxyacantha rosea-superba Paxton
- Crataegus oxyacantha f. rubra Schelle
- Crataegus oxyacantha var. saccardyana Maire
- Crataegus oxyacantha semperflorens André
- Crataegus oxyacantha splendens H.Jaeger
- Crataegus oxyacantha splendens (Wender.) Sanio
- Crataegus oxyacantha var. stricta Loudon
- Crataegus oxyacantha var. subintegrifolia Lej.
- Crataegus oxyacantha subsp. subtriloba Arcang.
- Crataegus oxyacantha var. sutheriana Lavallée
- Crataegus oxyacantha var. tortuosa Lavallée
- Crataegus oxyacantha trifida Sanio
- Crataegus oxyacantha var. triloba (Poir.) Regel
- Crataegus oxyacantha variegata (Dippel) Sudw.
- Crataegus oxyacantha wallrothii Sanio
- Crataegus parvifolia Lojac.
- Crataegus paucifoliata Pau
- Crataegus pectinata (Dum.Cours.) Bosc
- Crataegus petiolulata Gand.
- Crataegus poloniensis Cinovskis
- Crataegus polyacantha Jan
- Crataegus polyacantha (Jan ex Guss.) Nyman
- Crataegus praearmata Klokov
- Crataegus pulchella Gand.
- Crataegus reginae K.Koch
- Crataegus segobricensis (Pau) Willk.
- Crataegus septempartita Pojark.
- Crataegus splendens Wender.
- Crataegus subborealis Cinovskis
- Crataegus subintegriloba Pojark.
- Crataegus sublucens Gand.
- Crataegus thyrsoidea Gand.
- Crataegus transalpina A.Kern. ex Hayek
- Crataegus triloba Poir.
- Crataegus xeromorpha Pojark.
- Mespilus azarolus glabra Coss. ex Asch. & Graebn.
- Mespilus brevispina (Kunze) E.H.L.Krause
- Mespilus caucasica (K.Koch) K.Koch
- Mespilus constantinopolitana Poir.
- Mespilus crataegus Borkh.
- Mespilus diversifolia (Pers.) Poir.
- Mespilus elegans Poir.
- Mespilus fastigiata K.Koch
- Mespilus fissa Poir.
- Mespilus insengae Tineo
- Mespilus maroccana (Pers.) Poir.
- Mespilus maura (L.f.) Poir.
- Mespilus maura var. diversifolia (Pers.) Poir.
- Mespilus maura var. maroccana (Pers.) Poir.
- Mespilus monogyna proles azarella (Griseb.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. azarella (Griseb.) K.Koch
- Mespilus monogyna proles brevispina (Kunze) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. brevispina (Kunze) Wenz.
- Mespilus monogyna var. cuneata Wallr.
- Mespilus monogyna var. decussata Wallr.
- Mespilus monogyna dissecta K.Koch
- Mespilus monogyna var. elegans (Poir.) K.Koch
- Mespilus monogyna var. eriocarpa Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna subvar. filicifolia (Van Houtte) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. fissa (Poir.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. genuina (Posp.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. glastonburiensis Gray
- Mespilus monogyna var. hirsuta (Schur) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna f. horrida (K.Koch) K.Koch
- Mespilus monogyna var. horrida K.Koch
- Mespilus monogyna proles insengae (Tineo) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna subvar. laciniata (K.Koch) Schinz & Thell.
- Mespilus monogyna f. laciniata K.Koch
- Mespilus monogyna var. maura (L.f.) Wenz.
- Mespilus monogyna pectinata (Dum.Cours.) K.Koch
- Mespilus monogyna var. pectinata (Dum.Cours.) Wenz.
- Mespilus monogyna var. pinnatifida Hartm.
- Mespilus monogyna proles polyacantha (Jan ex Guss.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. praecox (Dum.Cours.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna pteridifolia K.Koch
- Mespilus monogyna quercifolia K.Koch
- Mespilus monogyna var. semperflorens (André) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna proles splendens (Wender.) Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. splendens Wender. ex K.Koch
- Mespilus monogyna f. stricta (K.Koch) K.Koch
- Mespilus monogyna var. stricta K.Koch
- Mespilus monogyna var. trifida Wallr.
- Mespilus monogyna proles typica Asch. & Graebn.
- Mespilus monogyna var. wallrothii (Sanio) Asch. & Graebn.
- Mespilus oliveriana Poir.
- Mespilus oxyacantha var. aciphylla Wimm. & Grab.
- Mespilus oxyacantha var. apiifolia Mutel
- Mespilus oxyacantha lusus aurea Asch. & Graebn.
- Mespilus oxyacantha var. elegans (Poir.) Mérat
- Mespilus oxyacantha var. incisa Mérat
- Mespilus oxyacantha intermedia Wenz.
- Mespilus oxyacantha subvar. intermedia (Wenz.) Asch. & Graebn.
- Mespilus oxyacantha var. laciniata Desv.
- Mespilus oxyacantha f. mediterranea Kuntze
- Mespilus oxyacantha var. monogyna Schmalh.
- Mespilus oxyacantha var. monostyla (DC.) Cambess.
- Mespilus oxyacantha var. moriphylla Wimm. & Grab.
- Mespilus oxyacantha f. petermannii Kuntze
- Mespilus oxyacantha var. praecox Dum.Cours.
- Mespilus oxyacantha var. triloba (Poir.) Wenz.
- Mespilus pectinata Dum.Cours.
- Mespilus polyacantha Jan ex Guss.
- Mespilus triloba (Poir.) Poir.
- Oxyacantha azarella (Griseb.) M.Roem.
- Oxyacantha elegans (Poir.) M.Roem.
- Oxyacantha monogyna var. cuneata (Wallr.) M.Roem.
- Oxyacantha monogyna var. trifida (Wallr.) M.Roem.