Məzmuna keç

Birdişicikli yemişan

Vikipediya, azad ensiklopediya
Birdişicikli yemişan
Elmi təsnifat
Beynəlxalq elmi adı

Birdişicikli yemişan (lat. Crataegus monogyna) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin yemişan cinsinə aid bitki növü.

Rusiyanın Avropa hissəsinin mərkəzi və cənub rayonlarında, Qafqazda, Orta Asiyada yabanı halda bitir.

Botaniki xarakteristikası

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Bioloji xüsusiyyətlərinə görə iynəli yemişana bənzəyir, lakin nisbətən tez böyüməsi, çəhrayı rəngli çiçəkləri və s. xüsusiyyətləri ilə fərqlənir. Hündürlüyü 3-6 m-ə, əlverişli şəraitdə isə 8-12 m-ə çatan, simmetrik yumru çətirli, çoxillik budaqları qonur-boz rəngdə olan ağacdır. Yarpaqları yumurta və ya rombşəkilli, 3,5-sm, eni 2,5 sm-dir. Çiçəkləri 10-18 ədəd olmaqla çətir çiçək qrupuna yığılmışdır. Meyvələri yumru, uzunluğu 0,7-sm olan çəyirdəkmeyvədir, 6 yaşından meyvə verir.

İstiyə, soyuğa və rütubətə davamlıdır.

Azərbaycanda yayılması

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Böyük və Kiçik Qafqazda, Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.

Dekorativ (f.stricta) piramidal çətirli; sallaq (f.pendula), çəhrayı sallaq (f.rosea pendula); al qırmızı (f.punicea); çəhrayı (f.rosea), ağ zolaqlı; ağ çoxləçəkli (f. albo-plena); qırmızı çoxləçəkli (f. rubra-plena); həmişə çiçəkləyən (f. semperflorens) və s. bağ formaları vardır. Bağ formaları tək əkinlərdə ön planda, qruplarda və sıra əkinlərində istifadə edilir.

Homotipik sinonimləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Crataegus apiifolia Medik.
  • Crataegus oxyacantha var. monogyna (Jacq.) Wahlenb.
  • Crataegus oxyacantha subsp. monogyna (Jacq.) Syme
  • Crataegus oxyacantha proles monogyna (Jacq.) Samp.
  • Crataegus oxyacantha monogyna (Jacq.) Sanio
  • Mespilus apiifolia (Medik.) B.D.Jacks.
  • Mespilus monogyna (Jacq.) All.
  • Mespilus oxyacantha subsp. monogyna (Jacq.) Čelak.
  • Oxyacantha apiifolia (Medik.) M.Roem.
  • Oxyacantha monogyna (Jacq.) M.Roem.

Heterotipik sinonimləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Azarolus maroccana (Lindl.) M.Roem.
  • Crataegus aegeica Pojark.
  • Crataegus aguilaris Sennen
  • Crataegus alemanniensis Cinovskis
  • Crataegus alemanniensis f. microalemanniensis Cinovskis
  • Crataegus alemanniensis var. orientobaltica (Cinovskis) Cinovskis
  • Crataegus alemanniensis var. subborealis (Cinovskis) Cinovskis
  • Crataegus azarella Griseb.
  • Crataegus azarolus var. glabra Coss.
  • Crataegus azarolus var. triloba (Poir.) Mutel
  • Crataegus azarolus subsp. triloba (Poir.) Nyman
  • Crataegus borealoides R.Doll
  • Crataegus bracteolaris Gand.
  • Crataegus brevispina Kunze
  • Crataegus brevispina var. contracta (Hrabětová) Ker.-Nagy
  • Crataegus brevispina var. javorkae (Pénzes) Ker.-Nagy
  • Crataegus brevispina var. microphylla (Csató) Ker.-Nagy
  • Crataegus brevispina f. subinermis Vicioso
  • Crataegus bruantii Carrière
  • Crataegus calycina var. cuneata Diap.
  • Crataegus chlorocarpa Gand.
  • Crataegus cuneata Halácsy
  • Crataegus curvisepala subsp. colorata Hrabětová
  • Crataegus curvisepaloides R.Doll
  • Crataegus debeauxii Gand. & Debeaux
  • Crataegus destefani Lojac.
  • Crataegus dissecta Borkh.
  • Crataegus diversifolia (Pers.) M.Roem.
  • Crataegus elegans (Poir.) Mutel
  • Crataegus fissa (Poir.) Bosc ex DC.
  • Crataegus floribunda Gand.
  • Crataegus hirsuta Schur
  • Crataegus inermis Sennen
  • Crataegus insengae (Tineo) Bertol.
  • Crataegus integerrima R.Doll
  • Crataegus jaquinii A.Kern.
  • Crataegus jaquinii var. cylindrocarpa Murr
  • Crataegus javorkae (Pénzes) Ker.-Nagy
  • Crataegus krima R.Doll
  • Crataegus krumbholzii R.Doll
  • Crataegus laciniata var. decussata (Wallr.) Diap.
  • Crataegus laciniata var. lasiocarpa (Lange) Lange
  • Crataegus lamprophylla Gand.
  • Crataegus lasiocarpa Lange
  • Crataegus leiomonogyna Klokov
  • Crataegus lipskyi Klokov
  • Crataegus maroccana Pers.
  • Crataegus maura L.f.
  • Crataegus maura var. diversifolia Pers.
  • Crataegus maura var. maroccana Pers.
  • Crataegus maura var. tarraconensis Sennen
  • Crataegus monogyna subsp. acerifolia Sennen
  • Crataegus monogyna var. acutiloba J.Kern.
  • Crataegus monogyna subsp. acutiloba (J.Kern.) Baranec
  • Crataegus monogyna subsp. aegeica (Pojark.) Franco
  • Crataegus monogyna subsp. aguilaris (Sennen) Sennen
  • Crataegus monogyna f. albanthera Snarskis
  • Crataegus monogyna var. arborescens Kuntze ex Pénzes
  • Crataegus monogyna f. aristata-serrata Ker.-Nagy
  • Crataegus monogyna var. aurea Loudon
  • Crataegus monogyna var. azarella (Griseb.) Koehne
  • Crataegus monogyna subsp. azarella (Griseb.) Franco
  • Crataegus monogyna f. azarella (Griseb.) Buia
  • Crataegus monogyna var. bicolor Rehder
  • Crataegus monogyna f. biflora (Weston) Rehder
  • Crataegus monogyna var. biserrata Borbás
  • Crataegus monogyna subsp. brevispina (Kunze) Franco
  • Crataegus monogyna var. brevispina (Kunze) Dippel
  • Crataegus monogyna var. coccinea Rehder
  • Crataegus monogyna var. compacta Späth
  • Crataegus monogyna var. contracta Hrabětová
  • Crataegus monogyna var. coriacea Podp.
  • Crataegus monogyna var. csatoi Pénzes
  • Crataegus monogyna var. decussata (Wallr.) Pénzes
  • Crataegus monogyna f. decussata (Wallr.) Hegi
  • Crataegus monogyna var. denudata Schumach.
  • Crataegus monogyna f. denudata (Schumach.) Beck
  • Crataegus monogyna f. dissecta (Borkh.) Buia
  • Crataegus monogyna var. dissecta (Borkh.) Gost.-Jak.
  • Crataegus monogyna var. elegans (Poir.) Pers.
  • Crataegus monogyna var. eriocarpa (Asch. & Graebn.) Gams
  • Crataegus monogyna fastigiata (K.Koch) Dippel
  • Crataegus monogyna var. ferox (Carrière) C.K.Schneid.
  • Crataegus monogyna f. ferox (Carrière) Poletiko
  • Crataegus monogyna filicifolia Van Houtte
  • Crataegus monogyna f. fissa (Poir.) Hegi
  • Crataegus monogyna var. flabellata Lange
  • Crataegus monogyna f. flexuosa (Loudon) Dippel
  • Crataegus monogyna var. foucaudii Briq.
  • Crataegus monogyna f. genuina Posp.
  • Crataegus monogyna var. glabra Peterm.
  • Crataegus monogyna f. glabra Cuatrec.
  • Crataegus monogyna subvar. glaucophylla Briq.
  • Crataegus monogyna f. globosa Baen.
  • Crataegus monogyna var. gregoriana Sennen
  • Crataegus monogyna var. gumperi Voss
  • Crataegus monogyna var. halacsyi Hayek
  • Crataegus monogyna f. hirsuta (Schur) Hegi
  • Crataegus monogyna var. hirsuta Boiss.
  • Crataegus monogyna var. horrida (K.Koch) Dippel
  • Crataegus monogyna var. incisifolia Druce
  • Crataegus monogyna subsp. inermis (Sennen) Sennen
  • Crataegus monogyna var. inermis-compacta Späth
  • Crataegus monogyna f. insengae (Tineo) Hayek
  • Crataegus monogyna subsp. insengae (Tineo) Lange
  • Crataegus monogyna var. insengae (Tineo) Cout.
  • Crataegus monogyna var. insularis Briq.
  • Crataegus monogyna var. javorkae Pénzes
  • Crataegus monogyna f. karpatii Pénzes
  • Crataegus monogyna var. laciniata K.Koch
  • Crataegus monogyna laciniata (Neilr.) Beck
  • Crataegus monogyna var. lanigera Beck
  • Crataegus monogyna var. lasiocarpa (Lange) K.I.Chr.
  • Crataegus monogyna subsp. latiloba Hrabětová
  • Crataegus monogyna var. latimonogyna Pénzes
  • Crataegus monogyna subsp. leiomonogyna (Klokov) Franco
  • Crataegus monogyna f. liocarpa K.Malý
  • Crataegus monogyna subvar. lucidula Briq.
  • Crataegus monogyna f. macrocarpa Szafer
  • Crataegus monogyna var. mandyi Pénzes
  • Crataegus monogyna var. maritima Corill.
  • Crataegus monogyna subsp. maritima Corill.
  • Crataegus monogyna var. maura (L.f.) Laguna
  • Crataegus monogyna f. microcarpa Kobendza
  • Crataegus monogyna var. microphylla Foucaud & E.Simon
  • Crataegus monogyna var. microphylla Diap.
  • Crataegus monogyna var. microphylla Csató
  • Crataegus monogyna f. microphylla Chenevard ex Gams
  • Crataegus monogyna f. nordica (Franco) P.D.Sell
  • Crataegus monogyna subsp. nordica Franco
  • Crataegus monogyna var. nordica (Franco) P.D.Sell
  • Crataegus monogyna var. odemisii Dönmez & Özderin
  • Crataegus monogyna var. oliveriana (Bosc) K.Koch
  • Crataegus monogyna var. orthocalyx Borbás
  • Crataegus monogyna var. pectinata (Dum.Cours.) Cinovskis
  • Crataegus monogyna f. pendula (Lodd. ex Loudon) Dippel
  • Crataegus monogyna var. pendula-rosea Rehder
  • Crataegus monogyna var. pilifera Merino
  • Crataegus monogyna f. pilifera Merino
  • Crataegus monogyna var. pinnatifida (Hartm.) Hartm.
  • Crataegus monogyna f. pinnatifida Merino
  • Crataegus monogyna subsp. plesivecensis Hrabětová
  • Crataegus monogyna var. plesivecensis (Hrabětová) Baranec
  • Crataegus monogyna var. poloniensis (Cinovskis) Cinovskis
  • Crataegus monogyna var. polonskiana Lonacz.
  • Crataegus monogyna subsp. polyacantha (Jan ex Guss.) Nyman
  • Crataegus monogyna var. polyacantha (Jan ex Guss.) Săvul. & Rayss
  • Crataegus monogyna f. polyacantha (Jan ex Guss.) Gand.
  • Crataegus monogyna var. praecox (Dum.Cours.) Dippel
  • Crataegus monogyna f. praecox (Dum.Cours.) Hegi
  • Crataegus monogyna var. praecox A.Henry
  • Crataegus monogyna var. pyramidalis Rehder
  • Crataegus monogyna f. rotundicarpa Snarskis
  • Crataegus monogyna f. schizophylla Beck
  • Crataegus monogyna var. segobricensis Pau
  • Crataegus monogyna f. semperflorens (André) C.K.Schneid.
  • Crataegus monogyna var. semperflorens (André) Rehder
  • Crataegus monogyna var. semperflorens Dippel
  • Crataegus monogyna var. sericea Dzekov
  • Crataegus monogyna var. spathulifolia Ker.-Nagy
  • Crataegus monogyna var. splendens (Wender. ex K.Koch) Dippel
  • Crataegus monogyna var. stricta (Loudon) Rehder
  • Crataegus monogyna f. stricta (Loudon) G.Nicholson
  • Crataegus monogyna f. stricta (Loudon) Zabel
  • Crataegus monogyna f. subintegra Soó
  • Crataegus monogyna f. subpinnatifida Soó
  • Crataegus monogyna f. szaferi Gost.-Jak.
  • Crataegus monogyna subsp. tauscheri Gand. ex Pénzes
  • Crataegus monogyna var. tauscheri (Gand. ex Pénzes) Soó
  • Crataegus monogyna subsp. transalpina (A.Kern. ex Hayek) Pénzes
  • Crataegus monogyna f. trifida (Wallr.) Beck
  • Crataegus monogyna var. triloba (Poir.) Batt.
  • Crataegus monogyna var. trilobata (Nyár. ex Buia) Gost.-Jak.
  • Crataegus monogyna f. trilobata Nyár. ex Buia
  • Crataegus monogyna var. typica Beck
  • Crataegus monogyna f. variegata Dippel
  • Crataegus monogyna var. villosa Peterm.
  • Crataegus monogyna f. villosa (Peterm.) Beck
  • Crataegus monogyna var. vineticola Hrabětová ex Ker.-Nagy
  • Crataegus oligacantha Gand.
  • Crataegus oliveriana Bosc
  • Crataegus orientobaltica Cinovskis
  • Crataegus orientobaltica f. glabra Cinovskis
  • Crataegus orientobaltica f. laciniata Cinovskis
  • Crataegus oxyacantha Thuill.
  • Crataegus oxyacantha var. acutiloba (J.Kern.) H.Lév.
  • Crataegus oxyacantha var. alboplena Bean
  • Crataegus oxyacantha f. alboplena (Bean) Cinovskis
  • Crataegus oxyacantha var. auriculata Mérat
  • Crataegus oxyacantha var. azarella (Griseb.) Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. berberifolia Lindm.
  • Crataegus oxyacantha var. biflora Weston
  • Crataegus oxyacantha var. brevispina (Kunze) Samp.
  • Crataegus oxyacantha f. brevispina (Kunze) Knoche
  • Crataegus oxyacantha f. candida Späth
  • Crataegus oxyacantha var. caucasica K.Koch
  • Crataegus oxyacantha var. caucasica Medw.
  • Crataegus oxyacantha var. coriacea Maire
  • Crataegus oxyacantha var. cossonii Ficalho & Cout.
  • Crataegus oxyacantha decussata Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. discolor H.Lév.
  • Crataegus oxyacantha var. elegans (Poir.) Noulet
  • Crataegus oxyacantha eriocarpa Dippel
  • Crataegus oxyacantha fastigiata Dippel
  • Crataegus oxyacantha var. ferox Carrière
  • Crataegus oxyacantha var. filicifolia Van Houtte
  • Crataegus oxyacantha var. flexuosa Loudon
  • Crataegus oxyacantha var. flexuosa Lavallée
  • Crataegus oxyacantha glabra Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. gumpperi-bicolor Van Houtte
  • Crataegus oxyacantha var. hirsuta Boiss.
  • Crataegus oxyacantha var. horrida Carrière
  • Crataegus oxyacantha var. horrida (K.Koch) Regel
  • Crataegus oxyacantha var. incisa Mérat
  • Crataegus oxyacantha var. insengae (Tineo) Fiori
  • Crataegus oxyacantha integerrimus Sanio
  • Crataegus oxyacantha laciniata Neilr.
  • Crataegus oxyacantha var. laciniata Regel
  • Crataegus oxyacantha var. laciniata DC.
  • Crataegus oxyacantha var. lagenariformis Bornm.
  • Crataegus oxyacantha lambertii Jacob-Makoy
  • Crataegus oxyacantha liocalyx Sanio
  • Crataegus oxyacantha lobata Neilr.
  • Crataegus oxyacantha var. macrocarpa Legrand
  • Crataegus oxyacantha var. maura (L.f.) Batt.
  • Crataegus oxyacantha subsp. maura (L.f.) Maire
  • Crataegus oxyacantha f. mediterranea (Kuntze) Soó
  • Crataegus oxyacantha var. miniata Maire
  • Crataegus oxyacantha var. monostyla DC.
  • Crataegus oxyacantha var. obovatocuneatis Ball
  • Crataegus oxyacantha var. pectinata Lavallée
  • Crataegus oxyacantha var. pendula Lodd. ex Loudon
  • Crataegus oxyacantha var. pendula Lodd.
  • Crataegus oxyacantha f. petermannii (Kuntze) Soó
  • Crataegus oxyacantha f. plena (Weston) Rehder
  • Crataegus oxyacantha var. plena Weston
  • Crataegus oxyacantha var. praecox Lodd. ex C.F.Ludw.
  • Crataegus oxyacantha var. praecox (Dum.Cours.) Loudon
  • Crataegus oxyacantha var. pseudolaciniatus Sanio
  • Crataegus oxyacantha pseudomonogynus Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. reginae Loudon
  • Crataegus oxyacantha rigida Starcs
  • Crataegus oxyacantha rosea-superba Paxton
  • Crataegus oxyacantha f. rubra Schelle
  • Crataegus oxyacantha var. saccardyana Maire
  • Crataegus oxyacantha semperflorens André
  • Crataegus oxyacantha splendens H.Jaeger
  • Crataegus oxyacantha splendens (Wender.) Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. stricta Loudon
  • Crataegus oxyacantha var. subintegrifolia Lej.
  • Crataegus oxyacantha subsp. subtriloba Arcang.
  • Crataegus oxyacantha var. sutheriana Lavallée
  • Crataegus oxyacantha var. tortuosa Lavallée
  • Crataegus oxyacantha trifida Sanio
  • Crataegus oxyacantha var. triloba (Poir.) Regel
  • Crataegus oxyacantha variegata (Dippel) Sudw.
  • Crataegus oxyacantha wallrothii Sanio
  • Crataegus parvifolia Lojac.
  • Crataegus paucifoliata Pau
  • Crataegus pectinata (Dum.Cours.) Bosc
  • Crataegus petiolulata Gand.
  • Crataegus poloniensis Cinovskis
  • Crataegus polyacantha Jan
  • Crataegus polyacantha (Jan ex Guss.) Nyman
  • Crataegus praearmata Klokov
  • Crataegus pulchella Gand.
  • Crataegus reginae K.Koch
  • Crataegus segobricensis (Pau) Willk.
  • Crataegus septempartita Pojark.
  • Crataegus splendens Wender.
  • Crataegus subborealis Cinovskis
  • Crataegus subintegriloba Pojark.
  • Crataegus sublucens Gand.
  • Crataegus thyrsoidea Gand.
  • Crataegus transalpina A.Kern. ex Hayek
  • Crataegus triloba Poir.
  • Crataegus xeromorpha Pojark.
  • Mespilus azarolus glabra Coss. ex Asch. & Graebn.
  • Mespilus brevispina (Kunze) E.H.L.Krause
  • Mespilus caucasica (K.Koch) K.Koch
  • Mespilus constantinopolitana Poir.
  • Mespilus crataegus Borkh.
  • Mespilus diversifolia (Pers.) Poir.
  • Mespilus elegans Poir.
  • Mespilus fastigiata K.Koch
  • Mespilus fissa Poir.
  • Mespilus insengae Tineo
  • Mespilus maroccana (Pers.) Poir.
  • Mespilus maura (L.f.) Poir.
  • Mespilus maura var. diversifolia (Pers.) Poir.
  • Mespilus maura var. maroccana (Pers.) Poir.
  • Mespilus monogyna proles azarella (Griseb.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. azarella (Griseb.) K.Koch
  • Mespilus monogyna proles brevispina (Kunze) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. brevispina (Kunze) Wenz.
  • Mespilus monogyna var. cuneata Wallr.
  • Mespilus monogyna var. decussata Wallr.
  • Mespilus monogyna dissecta K.Koch
  • Mespilus monogyna var. elegans (Poir.) K.Koch
  • Mespilus monogyna var. eriocarpa Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna subvar. filicifolia (Van Houtte) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. fissa (Poir.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. genuina (Posp.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. glastonburiensis Gray
  • Mespilus monogyna var. hirsuta (Schur) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna f. horrida (K.Koch) K.Koch
  • Mespilus monogyna var. horrida K.Koch
  • Mespilus monogyna proles insengae (Tineo) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna subvar. laciniata (K.Koch) Schinz & Thell.
  • Mespilus monogyna f. laciniata K.Koch
  • Mespilus monogyna var. maura (L.f.) Wenz.
  • Mespilus monogyna pectinata (Dum.Cours.) K.Koch
  • Mespilus monogyna var. pectinata (Dum.Cours.) Wenz.
  • Mespilus monogyna var. pinnatifida Hartm.
  • Mespilus monogyna proles polyacantha (Jan ex Guss.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. praecox (Dum.Cours.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna pteridifolia K.Koch
  • Mespilus monogyna quercifolia K.Koch
  • Mespilus monogyna var. semperflorens (André) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna proles splendens (Wender.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. splendens Wender. ex K.Koch
  • Mespilus monogyna f. stricta (K.Koch) K.Koch
  • Mespilus monogyna var. stricta K.Koch
  • Mespilus monogyna var. trifida Wallr.
  • Mespilus monogyna proles typica Asch. & Graebn.
  • Mespilus monogyna var. wallrothii (Sanio) Asch. & Graebn.
  • Mespilus oliveriana Poir.
  • Mespilus oxyacantha var. aciphylla Wimm. & Grab.
  • Mespilus oxyacantha var. apiifolia Mutel
  • Mespilus oxyacantha lusus aurea Asch. & Graebn.
  • Mespilus oxyacantha var. elegans (Poir.) Mérat
  • Mespilus oxyacantha var. incisa Mérat
  • Mespilus oxyacantha intermedia Wenz.
  • Mespilus oxyacantha subvar. intermedia (Wenz.) Asch. & Graebn.
  • Mespilus oxyacantha var. laciniata Desv.
  • Mespilus oxyacantha f. mediterranea Kuntze
  • Mespilus oxyacantha var. monogyna Schmalh.
  • Mespilus oxyacantha var. monostyla (DC.) Cambess.
  • Mespilus oxyacantha var. moriphylla Wimm. & Grab.
  • Mespilus oxyacantha f. petermannii Kuntze
  • Mespilus oxyacantha var. praecox Dum.Cours.
  • Mespilus oxyacantha var. triloba (Poir.) Wenz.
  • Mespilus pectinata Dum.Cours.
  • Mespilus polyacantha Jan ex Guss.
  • Mespilus triloba (Poir.) Poir.
  • Oxyacantha azarella (Griseb.) M.Roem.
  • Oxyacantha elegans (Poir.) M.Roem.
  • Oxyacantha monogyna var. cuneata (Wallr.) M.Roem.
  • Oxyacantha monogyna var. trifida (Wallr.) M.Roem.