Boeing CH-47 Chinook

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Boeing CH-47 Chinook
CH-47 2.jpg
Tipi çoxməqsədli helikopter, hərbi nəqliyyat təyyarəsi
İstehsalçı Boeing, Pensilvaniya, AgustaWestland, Kawasaki Heavy Industries
İlk uçuş 21 sentyabr 1961
İstismara verilmə tarixi 1962
İstismarçılar USAF
RAF
Hollandiya Krallıq Hərbi Hava Qüvvələri
Yunanıstan Hərbi Hava Qüvvələri
Misir Hərbi Hava Qüvvələri
Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri
Buraxılış sayı 1.200[1]
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

CH-47 Chinook, Boeing şirkəti tərəfindən istehsal olunan, cüt mühərrikli və digər helikopter növlərindən fərqli olaraq, ard-arda rotorlara malik ağır yük vertolyotudur. Saatda maksimum sürəti 315 km/saatdır. Əsas vəzifəsi hərbi hissələri, artilleriya birliklərini və sursatları daşımaqdır.

16 ölkə tərəfindən, daha çox isə Amerika Birləşmiş Ştatları Ordusu (ABŞ Ordusu) və Kral Hərbi Hava Qüvvələri (RAF) tərəfindən istifadə olunur. Bu yaxınlarda Türk Silahlı Qüvvələri tərəfindən də istifadə edilməyə başlanmışdır. Bu helikopter eyni zamanda 60 heyəti daşıya bilər və bir ədəd F-16 döyüş təyyarəsini qaldırıb çəkə bilər.

Bir Boeing istehsalı olan Chinook, 2 tandem rotorlu çoxməqsədli helikopterdir. Əsas istehsal məqsədi ağır yükləri qaldırmaq olan Chinooklar, hərbi daşıma və axtarış-xilasetmə məqsədləri üçün də istifadə olunur. İki tandem mühərrik helikopterə böyük bir həcm verməklə yanaşı, vertolyotun yük qaldırmaq qabiliyyətini də xeyli artırır. Adi tək rotorlu helikopterlər yalnız bir ədəd yükü əsas rotorun altından uzanan kabellərlə qaldırır. Çünki helikopterin ağırlıq mərkəzi tam rotorun olduğu hissədir. Bu tip helikopterlərdə ayrı-ayrı nöqtələrdən iki yük daşımaq mümkün deyil, çünki bu halda vertolyotun tarazlığı pozulur və vertolyot aşa bilər. Bənzərsiz dizaynı ilə Chinook, hər bir rotorun altında bir yük olmaqla, ümumilikdə iki yük daşıyır.

Türk Silahlı Qüvvələrinin əməliyyat ehtiyaclarını ödəmək üçün CH-47 Chinook ağır nəqliyyat helikopteri Quru Qoşunları Komandanlığının inventarına əlavə edilmiş və Türkiyə Ordusu Aviasiya Komandanlığının istifadəsinə verilmişdir.

3 ədəd CH-47F Chinook 2016-cı ilin iyul ayında, digər 3 ədədi isə 2016-cı ilin oktyabrında təslim edilmişdir.

5 ədədinin də 2018/2019-cu ildə təhvil veriləcəyi gözlənilir.

İstifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hərbi istifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Mavi=Hal-hazırda istifadə olunur Qırmızı=Keçmiş istifadəçi
Avstraliya Avstraliya
Misir Misir
Yunanıstan Yunanıstan
İran İran
İtaliya İtaliya
Türkiyə Türkiyə (12 ədəd)
Yaponiya Yaponiya
Liviya Liviya
Niderland Niderland
 Tayvan
Sinqapur Sinqapur
Cənubi Koreya Cənubi Koreya
İspaniya İspaniya
Tailand Tailand
Böyük Britaniya Böyük Britaniya
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri BƏƏ
ABŞ ABŞ
Mərakeş Mərakeş

Mülki istifadəçilər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kanada Kanada
 Tayvan
Çin ÇXR
Ekvador Ekvador
Norveç Norveç
Böyük Britaniya Böyük Britaniya
ABŞ ABŞ

Xüsusiyyətləri (CH-47F)[redaktə | mənbəni redaktə et]

Boeing Vertol CH-47 Chinookun orfoqrafik olaraq proqnozlaşdırılan diaqramı.
CH-47 Chinook helikopterinin arxasındakı turboshaft mühərriki

Mənbə:Boeing CH-47D/F,[2] ABD Ordusu Chinook faylı,[3] Beynəlxalq Hərbi Təyyarə Kataloqu[4]

Ümumi xüsusiyyətlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Heyət: 3 (pilot, ikinci pilot, uçuş mühəndisi)
  • Tutum:

33-55 əsgər və ya 24 xərək və 3 yoldaş və ya 12,700 kq (28,000 lb) faydalı yük

  • Uzunluq: 30.1 m (98 ft 10 in)
  • Rotorun diametri: 18.3 m (60 ft 0 in)
  • Hündürlük: 5.7 m (18 ft 11 in)
  • Disk sahəsi: 260 m² (5.600 ft2)
  • Boş çəki: 10,185 kq (23,400 lb)
  • Yüklənmiş çəki: 12,100 kq (26,680 lb)
  • Maksimum qalxma çəkisi: 22,680 kq (50,000 lb)
  • Güc bloku: 2 × Lycoming T55-GA-714A turboşaft, 4.733 a.g. (3.5296 kW) (hər biri)

Performans[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Maksimum sürət: 170 knot (315 km / s, 196 mph)
  • Kreyser sürəti: 130 knot (240 km/s, 149 mil/saat)
  • Mənzil: 400 nmi (741 km, 450 mi)
  • Döyüş radiusu: 200 nmi (370.4 km)
  • Ekspedisiya məsafəsi: 1,216 nmi (2,252 km, 1,400 mi [4])
  • Xidmət tavanı: 5.640 m (18.500 ft)
  • Dırmaşma sürəti: 7.73 m/s (1.522 ft / dəq)
  • Disk yüklənməsi: 47 kq/m² (9.5 lb/ft²)
  • Güc/Ağırlıq nisbəti: 0,28 a.g./lb (460 Vt/kq)

Silahları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Üç ədədə kimi orta pulemyot (biri yükləmə rampasına, digəri isə çiyin pəncərələrinə quraşdırılmış vəziyyətdə), 7.62 mm-lik (0.308 inç) M240/FN MAG istifadə olunur.

Avionika[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rockwell Collins Ümumi Avionika Arxitektura Sistemi (CAAS) (MH-47G/CH-47F)

Qaleriya[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. https://web.archive.org/web/20171029123708/http://boeing.mediaroom.com/2012-08-16-Boeing-Marks-50-Years-of-Delivering-Chinook-Helicopters.
  2. "Boeing CH-47D/F Specifications". 2012-10-01 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-07.
  3. "US Army Chinook Fact File". 2013-11-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2020-11-07.
  4. Frawley, Gerard: The International Directory of Military Aircraft, p. 49. Aerospace Publications Pty Ltd, 2002. ISBN 1-875671-55-2