Türkiyə Silahlı Qüvvələri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Türkiyə Silahlı Qüvvələri
Türkiyə Respublikasının bayrağı
Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin bayrağı:
Silahlı qüvvələr Hərbi Quru Qoşunları
Hərbi Hava Qüvvələri
Hərbi Dəniz Qüvvələri
Barış zamanında Daxili İşlər Nazirliyinın əmri altında:
Jandarma
Sahil Güvenlik
Baş komandir Recep Tayyip Erdoğan
Müdafiə naziri Fikri Işık
Baş Qərargah rəisi Hulusi Akar
Əsgərlərin sayı 647,939
Əsgərlik yaşı 21
Hərbi xidmət 6/12 ay
Beynəlxalq əməkdaşlıq Flag of the United States.svg ABŞ
Flag of Germany.svg Almaniya
Flag of the United Kingdom.svg Böyük Britaniya
Flag of Italy.svg İtaliya
Flag of France.svg Fransa
Flag of the Netherlands.svg Niderland
Flag of South Korea.svg Cənubi Koreya
Flag of Spain.svg İspaniya
Flag of Norway.svg Norveç
Flag of Canada.svg Kanada
Flag of Russia.svg Rusiya
Flag of Denmark.svg Danimarka
Flag of Switzerland.svg İsveçrə
Flag of Belgium (civil).svg Belçika
Flag of Saudi Arabia.svg Səudiyyə Ərəbistanı
Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR
Hərbi büdcə 38,85 milyar TL
(2013-ci il)
Vebsayt tsk.tr

Türkiyə Silahlı Qüvvələri (türk. Türk Silahlı Kuvvetleri, TSK) — Türkiyə Respublikasını qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu. Quru qoşunlarından, hərbi dəniz qüvvələrindən, hərbi hava qüvvələrindən, jandarmeriyadan və sahil mühafizəsindən ibarətdir. Təşkilati olaraq iki nazirliyin Müdafiə Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibinə daxildirlər. 2011-ci ilin məlumatına görə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyətinin sayı, ehtiyatda olanları nəzərə almadan, 720 min nəfər təşkil edir. Müharibə dövrünə təcili səfərbərlik üçün ehtiyatda hərbi təhsili olan 90.000 nəfər qədər əsgər səfərbərliyə alına bilər. Türkiyə ordusu çağırış üzrə komplektləşdirilir, orduya çağırış yaşı 20 yaş, icbari hərbi xidmətin müddəti 15 ay təşkil edir. Ordudan ehtiyata buraxılan vətəndaş hərbi vəzifəli hesab edilir və 45 yaşa qədər ehtiyatda olan hərbçi kimi hesaba alınır. Qanuna əsasən müharibə dövründə silah daşımağı bacaran 16 yaşdan 60 yaşa kimi kişilər və 20 yaşdan 60 yaşa kimi qadınlar orduya çağrıla bilərlər.

Toplam güc və say baxımından dünyanın 8, NATO-nun isə Amerika Birləşmiş Ştatlarının ardınca 2-ci böyük ordusudur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı İmperiyası 7 cəbhədə döyüşə 2.850.000 adamı silah altına alaraq girdi. Bu ordu 70 piyada, 2 süvari diviziyasından ibarət olan/yaranan 24 kolordulu 9 ordu birliyi idi. Mondros Sülhündən sonra zəruri tərxislərlə 50.000 adama enmişdi.

Osmanlı Ordusunun qalan iki kolordusundan biri "Suriya cəbhəsi"ndən Ankaraya konuşlanan Əli Fuad Cebesoy əmrindəki 20. Kolordu, digəri isə Qafqaz Cəbhəsində Ərzurumda yerləşən Qazıntım Karabekir əmrindəki 15. Kolordu idi.

Tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Baş qərargah[redaktə | əsas redaktə]

Türk Silahlı Qüvvətlərini idarə edən və istiqamətləndirən Türkiyədəki ən üst səviyyə əsgəri vahiddir. Döyüşdə Baş komandirlik vəzifəsini Respublika başçısı adına yerinə yetirər. Qüvvətlərə əmr/əmrə etmək, döyüşə hazırlanmasında personal, xəbər alma, hərəkat, quruluşlanma, təhsil-təhsil və məntiqi xidmət qanunları və proqramları Baş qərargah Başçılığının məsuliyyətləridir.

Quru qüvvələri[redaktə | əsas redaktə]

Türk Quru qüvvələri, Türk Silahlı Qüvvələrinin ən böyük vahididir. Tərkibində 4 Ordu, 14 Kolordu, 8 Mexanikləşdirilmiş Diviziya, 11 Zirehli Briqada, 23 Mekanize Piyada Briqadas(n)ı, 15 Motoatıcı Piyada Briqadas(n)ı, 8 Komando Briqadas(n)ı, 4 İnsani Kömək Briqadas(n)ı, 5 Topçu Briqadas(n)ı var. Ayrıca Şimali Kipr Türk Respublikasında "Kipr Türk Barış Qüvvələri" adı altında təxminən bir kolordu səviyyəsində təxminən 60.000 nəfər şəxsi heyət saxlamaqdadır. Konstitusiya ilə təyin edilmiş olan Türkiyə Respublikasının qorunması və gözlənilməsi ilə əlaqədar özünə verilən vəzifələri yerinə yetirər. Türk Quru Qüvvətindəki əsgər (ər və erbaş) sayının 550.000 üstündə olduğu sanılmaqdadır.

Jandarma[redaktə | əsas redaktə]

Döyüş və fövqəladə hallar xaricində Daxili İşlər Nazirliyinə bağlıdır. Türkiyə sahəsinin 92%-i jandarma bölgəsidir.

Hərbi Dəniz Qüvvələri[redaktə | əsas redaktə]

Türk Dəniz Qüvvələri, Türkiyəni dənizdən gələcək təhdidlərə qarşı müdafiə etmək və ölkənin dənizlə əlaqəli mənfəətlərini qorumaq və nəzarət etməklə vəzifəli qüvvədir. Hərbi Dəniz Qüvvələri 27 fırkateyn, 14 sualtı gəmi, 9 korvet, 108 hücum kateri, 23 mərmi hücum gəmisi, 102 Sahil Təhlükəsizlik Gəmisi və 21 Mina Gəmisi ilə Qara dəniz, Egey dəniziAralıq dənizində hörmət edilən bir gücdür. 55.000 aktiv işlə/çalışanı ilə personal sayı baxımında dünyanın 8. böyük dəniz qüvvəsidir. Lakin invanter baxımından bu sıralama dəyişir. Bu güc, invanter baxımından 3. yerdədir. Donanma Komandirliyi, Şimal Dəniz Sahə Komandirliyi, Cənub Dəniz Sahə Komandirliyi, Dəniz Təhsil və Təhsil Komandirliyi olmaq üzrə dörd ana ast komandirlikdən meydana gələr.

Sahil Təhlükəsizlik[redaktə | əsas redaktə]

Vəzifəsi dəniz səlahiyyət sahələrində milli və beynəlxalq hüququ təsirli etmək, can və mal təhlükəsizliyini təmin etməkdir. 1 Yanvar 1985-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyinə bağlanan komandirlik; bu tarixdən əvvəl Jandarma Ümumi Komandirliyinə bağlı idi. 5.070 aktiv personala sahib təşkilat TSK-da diviziya səviyyəsində təmsil edilməkdədir.

Hərbi Hava Qüvvələri[redaktə | əsas redaktə]

1911-ci ildə qurulan və hal-hazırda inventarında 1000-dən çox təyyarə saxlayan, barışda Türk Hava Sahəsini müdafiə edən, döyüşdə quru və dəniz qüvvələrinə dəstək verən qüvvədir.

Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr[redaktə | əsas redaktə]

Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr və ya xalq arasındakı adı ilə Bordo Beretlilər. Keçmiş adı Xüsusi Hərb Dairəsi olub. Türk Silahlı Qüvvələrinin zabit və gizir heyətindən ibarət, istənilən hava şəraitində, istənilən yerdə, maneəsiz xidmət keçmək üçün yaradılan bu qoşun növünün əsas vəzifəsi daxili və xarici təhlükəsizliyi təmin etməkdir. Bu qoşunlar TSK-da olan başqa heç bir qüvvəyə tabe olmadan birbaşa Türkiyə Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahına tabedir.

Muzeylər[redaktə | əsas redaktə]

Hərbiyə Əsgəri Muzeyi[redaktə | əsas redaktə]

Əsgəri Muzey, İstanbulun Hərbiyə səmtində olan, 54.000 m²lik bir alan/sahə üzərində qurulu/təşkilatı 18.600 m²lik binasıyla bir strukturlar kompleksidir. Geniş bir sahəyə yayılan Məktəbi Hərbiyə binası, Osmanlı Dövlətinə zabit yetişdirmək məqsədiylə qurulmuş və 1862də tikilmişdir.

İstanbul Dəniz Muzeyi[redaktə | əsas redaktə]

Türkiyənin dənizçilik sahəsində ən böyük əsgəri muzeyidir. Kolleksiyasında təxminən 20.000 ədəd/adət əsər var. Dəniz Qüvvələri Komandirliyinə bağlı olan İstanbul Dəniz Muzeyi Türkiyədə qurulan ilk əsgəri muzeydir. 1897-ci ildə, dövrün Dəniz Naziri Həsən Hüsnü Paşanın əmrləri ilə Limanı Komandirədə (Osmanlı Dövlət Limanı Kasımpaşa, İstanbulda) kiçik bir binada "Muzey və Kitabxana İdarəsi" adı ilə qurulmuşdur.

İstanbul Havaçılıq Muzeyi[redaktə | əsas redaktə]

İstanbul Havaçılıq Muzeyi

İstanbul Havaçılıq Muzeyi, Yeşilköydə əsgəri aerodrom bitişiyində iştirak edən və Türk hava qüvvələrinə aid təyyarələrin sərgiləndiyi muzeydir. I. Dünya Döyüşü sonunda, ən köhnəsi 1912-ci ilə aid olmaq üzrə müxtəlif dövlətlərə aid təyyarələr ilə anqarlarda 1-ci dünya müharibəsi zamanı almanlar tərəfindən verilən hər tip təyyarəden bir, iki və üç ədəd tapılması Hava Qüvvələri Müfəttişliyi tərəfindən bir hava muzeyi qurma qərarı alınmasına səbəb olmuşdur. 16 oktyabr 1985 tarixində ziyarətə açılmışdır.

Akademiyalar[redaktə | əsas redaktə]

Əsgəri Tibb Akademiyası[redaktə | əsas redaktə]

Gülhane Əsgəri Tibb Akademiyası, Türk Silahlı Qüvvətlərinə sağlamlıq elmləri sahəsində əsgəri personal yetişdirən bir komandirlikdir. Ankara Ətlikdə var. Akademiya bu hissələrdən meydana gəlməkdədir:

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

List of Major Domestic Suppliers[redaktə | əsas redaktə]

List of Major Foreign Suppliers[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]