Ruanda

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Ruanda Respublikası

Repubulika y'u Rwanda
République du Rwanda
Ruanda
1962
Ruanda gerbi
Gerbi
Şüarı: "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"
"Birlik, İş, Vətənpərvərlik"
Himni: 

Rwanda nziza
Ruanda xəritədə yeri
PaytaxtıKiqali
1°56,63′ c. e. 30°03,57′ ş. u.
Ən böyük şəhəriKiqali-1 257 min ( 2015-ci il), Ruxenqeri, Qiseni
Rəsmi dilləriRuanda dili, İngilis diliFransız dili
Etnik qrupları
Hutu 84%
Tutsi 15%
Tua 1%
İdarəetmə formasıkonstitusiya respublikası
• Prezident
Pol Kaqame [ 22.IV.2000 ]
• Baş nazir
Anastas Murekezi [ 24.VII.2014 ]
Qurulması
Tarixi 
• Müstəqillik
1 iyul 1962
• Yaranması
1962
Ərazisi
• Ümumi
26338 (145-cu yer)
• Su (%)
5.3
Əhalisi
• 2015 təxmini
11,262,564 (76-cı yer)
• 15.VIII.2012 siyahıya alma
10,515,973
• Sıxlıq
445/km2 (1,152.5/sq mi) (29-cu yer)
ÜDM (AQP)2015 təxmini təxmini
• Ümumi
10,004 milyard $
• Adam başına
1,784
ÜDM (nominal)2015 təxmini
• Ümumi
8.763 milyard $
• Adam başına
$769
İİİ (2010)0.513
aşağı · 151
ValyutasıRuanda frankı (RWF)
Saat qurşağı+2
Yolun hərəkət istiqamətisağ
Telefon kodu250
ISO 3166 koduRW
İnternet domeni.rw
Ruanda

RuandaAfrika qitəsinin şərqində dövlət. Ruanda Respublikası şimaldan Uqanda, şərqdən Tanzaniya, cənubdan Burundi, qərbdən isə Kivu gölü ilə və birbaşa Konqo Demokratik Respublikası ilə həmsərhəddir. Paytaxtı Kiqali şəhəridir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Ruanda

Ölkənin sərhəd xəttinin ümumi uzunluğu 893 km-dir. Bunun da 290 km Burundi, 217 km KDR, 217 km Tanzaniya və 169 km isə Uqanda ilədir.

Ölkə ümumiyyətlə dərin vadilərlə bəzən kəsilmiş dağlıq və yaylalık bir ölkədir. Ruandada orta yüksəklik 1.500 m səviyyəsində olub, ölkə daxilində 1.000 m ilə 4.507 m arasında dəyişir. Ölkənin ən hündür nöqtəsi KDR ilə sərhəddə yerləşən və Virunqa vulkanin dağlarının bir hissəsi olan Karisimbi dağıdır.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Əhalinin sayı — 12,012,589 (2015-cü ilin iyuluna).

İllik artım — 2,8 %.

Orta ömrün uzunluğu — kişilərdə 49 il,qadınlarda 52 il. (2011-ci il).

Yoluxma immun çatışmamazlığının (immun çatışmamazlığı virusu) virusuyla — 2,8 % (2007-ci il qiymətləndirilməsi).

Şəhər əhalisi — 18 %.

Savad — kişilərin 76 %-i, qadınların 64 %-i.(2003-cü il qiymətləndirilməsinə əsasən)

Etnik tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Ruanda daxilində eyni dilə, mədəniyyətə sahib olan bir cəmiyyət yaşamaqdadır. Hazırdan mövcud olan Tutsi, Hutu və tva etnik qrupları Ruandanın müstəmləkə bölgəsi olaraq əvvəl Almaniya daha sonra isə Belçika tərəfindən müxtəlif üsularla idarə olunması nəticəsində bu ölkələr tərəfindən müəyyən status verilərək bölüşdürülmüşdür və hər biri etnik qrup yerinə qəbilələrə ayrılmışdır. İlk olaraq üst səviyyəni təşkil edən tutsiləri dəstəkləyən müstəmləkəçi ölkələr tutsilərdən öz məqsədləri üçün istifadə etmiş, qəbilə olaraq ayırdıqları qrupları da ümumi olaraq xarici görünüşünə və peşəsinə görə siniflərə ayıraraq Tutsi (iribuynuz heyvan sahibləri), Hutu (əkinçi) və tva (ovçu) ayrı-seçkiliyi aparıblar.

Bu ayrı-seçkilik nəticəsində fərqlilikləri nəzərə çarpan bir şəkilə gələn qruplar sonrakı illərdə ölkə daxilində daha böyük problemlərin yaşanmasına səbəb olmuşdur. Nəticədə Ruanda soyqırımı adlandırılan hadisə ruandalı tutsi əhalisinin dörddə üçünün həyatını itirməsinə səbəb olmuşdur.

Etnik tərkib — Hutular (Bantular) 84 %, Tutsilər (Həmidlər) 15 %, Tvalar (piqmeylər) 1 %.

Din[redaktə | əsas redaktə]

Dinlər — katoliklər (49,5%), protestantlar (43,4%), müsəlmanlar (1,8%). Protestantlığın böyük məzhəbləri anqlikanlılar, adventistlər və pentikostalların bir milyondan çox təəssübkeşləri var.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]