Ruanda

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Ruanda Respublikası
Repubulika y'u Rwanda
République du Rwanda
Ruanda
Ruanda gerbi
Gerbi
Şüar: "Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu"
"Birlik, İş, Vətənpərvərlik"
Himn: 

Rwanda nziza
Ruanda xəritədə yeri
Paytaxt Kiqali
1°56.633′S 30°3.567′E / 1.943883°S 30.059450°E / -1.943883; 30.059450
Ən böyük şəhər Kiqali-1 257 min ( 2015-ci il), Ruxenqeri, Qiseni
Rəsmi dillər Ruanda dili, İngilis diliFransız dili
Etnik qruplar Hutu 84%
Tutsi 15%
Tua 1%
Hökumət konstitusiya respublikası
Pol Kaqame [ 22.IV.2000 ]
• Baş nazir
Anastas Murekezi [ 24.VII.2014 ]
Yaranması
• Müstəqillik
1 iyul 1962
Sahəsi
• Ümumi
26,338 km2 (10,169 sq mi) (145-cu yer)
• Su (%)
5.3
Əhali
• Təxmini  (2015)
11,262,564 (76-cı yer)
• Siyahıya alma (15.VIII.2012)
10,515,973
• Sıxlıq
445/km2 (1,152.5/sq mi) (29-cu yer)
ÜDM (AQP) 2015 təxmini təxmini
• Ümumi
10,004 milyard $
• Adambaşına
1,784
ÜDM (nominal) 2015 təxmini
• Ümumi
8.763 milyard $
• Adambaşına
$769
İİİ (2010) 0.513
aşağı · 151
Valyuta Ruanda frankı (RWF)
Saat qurşağı +2 (UTC+2)
Telefon kodu 250
İnternet domeni .rw

RuandaAfrika qitəsinin şərqində dövlət. Ruanda Respublikası şimaldan Uqanda, şərqdən Tanzaniya, cənubdan Burundi, qərbdən isə Kivu gölü ilə və birbaşa Konqo Demokratik Respublikası ilə həmsərhəddir. Paytaxtı Kiqali şəhəridir.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Ruanda

Ölkənin sərhəd xəttinin ümumi uzunluğu 893 km-dir. Bunun da 290 km Burundi, 217 km KDR, 217 km Tanzaniya və 169 km isə Uqanda ilədir.

Ölkə ümumiyyətlə dərin vadilərlə bəzən kəsilmiş dağlıq və yaylalık bir ölkədir. Ruandada orta yüksəklik 1.500 m səviyyəsində olub, ölkə daxilində 1.000 m ilə 4.507 m arasında dəyişir. Ölkənin ən hündür nöqtəsi KDR ilə sərhəddə yerləşən və Virunqa vulkanin dağlarının bir hissəsi olan Karisimbi Dağı dır.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Əhalinin sayı — 12,012,589 (2015-cü ilin iyuluna).

İllik artım — 2,8 %.

Orta ömrün uzunluğu — kişilərdə 49 il,qadınlarda 52 il. (2011-ci il).

Yoluxma immun çatışmamazlığının (immun çatışmamazlığı virusu) virusuyla — 2,8 % (2007-ci il qiymətləndirilməsi).

Şəhər əhalisi — 18 %.

Savad — kişilərin 76 %-i, qadınların 64 %-i.(2003-cü il qiymətləndirilməsinə əsasən)

Etnik tərkibi[redaktə | əsas redaktə]

Ruanda daxilində eyni dilə, mədəniyyətə sahib olan bir cəmiyyət yaşamaqdadır. Hazırdan mövcud olan Tutsi, Hutu və tva etnik qrupları Ruandanın müstəmləkə bölgəsi olaraq əvvəl Almaniya daha sonra isə Belçika tərəfindən müxtəlif üsularla idarə olunması nəticəsində bu ölkələr tərəfindən müəyyən status verilərək bölüşdürülmüşdür və hər biri etnik qrup yerinə qəbilələrə ayrılmışdır. İlk olaraq üst səviyyəni təşkil edən tutsiləri dəstəkləyən müstəmləkəçi ölkələr tutsilərdən öz məqsədləri üçün istifadə etmiş, qəbilə olaraq ayırdıqları qrupları da ümumi olaraq xarici görünüşünə və peşəsinə görə siniflərə ayıraraq Tutsi (iribuynuz heyvan sahibləri), Hutu (əkinçi) və tva (ovçu) ayrı-seçkiliyi aparıblar.

Bu ayrı-seçkilik nəticəsində fərqlilikləri nəzərə çarpan bir şəkilə gələn qruplar sonrakı illərdə ölkə daxilində daha böyük problemlərin yaşanmasına səbəb olmuşdur. Nəticədə Ruanda soyqırımı adlandırılan hadisə ruandalı tutsi əhalisinin dörddə üçünün həyatını itirməsinə səbəb olmuşdur.

Etnik tərkib — Hutular (Bantular) 84 %, Tutsilər (Həmidlər) 15 %, Tvalar (piqmeylər) 1 %.

Din[redaktə | əsas redaktə]

Dinlər — katoliklər (49,5%), protestantlar (43,4%), müsəlmanlar (1,8%). Protestantlığın böyük məzhəbləri anqlikanlılar, adventistlər və pentikostalların bir milyondan çox təəssübkeşləri var.