Mərkəzi Afrika Respublikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Mərkəzi Afrika Respublikası
'République centrafricaine
Ködörösêse tî Bêafrîka'
MAR bayrağı MAR gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: "Unité, Dignité, Travail"  (fransızca)
"Birlik, ləyaqət, iş"
Himn: "La Renaissance" (fransızca)
"E Zingo" (Sango Dili)
"İntibah"(azərbaycanca)
MAR – xəritədə yeri
Paytaxt Bangi
Böyük şəhərlər Banqi-740 min sakin (2011-ci il)
Rəsmi dil fransız dili,sanqo dili
Etnik qruplar qbaya -31%,banda -27%, sara -13%,mbum -7%, mbaka -4%, yakoma -4%
İdarəetmə forması Respublika
Prezident Faustin-Archange Touadéra
Baş Nazir Simplice Sarandji
Yaranması
 - Fransadan 13 avqust 1960
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

622 984 km² (45-ci yer)
1,5
Əhali
• Təxmini sayı (2014)
• Siyahıyaalma (8.XII.2003)
Əhali sıxlığı

4,709,000 [1] nəfər (119-ci yer)
4,987,640 nəfər
7,8 nəfər/km²  (221-cü yer)
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2016 təxmini)
  • Adam başına

$3.206 milyard[2]
$656[2]
ÜDM (nominal)
  • Cəmi (2016 təxmini)
  • Adam başına

$1.782 milyard[2]
$364[2]
İnsan inkişafı indeksi (2014) 0.350  (aşağı) (187-ci yer)
Pul vahidi MAR frankı (XAF)
Saat qurşağı UTC +1 (UKV)
İnternet domeni .cf
Telefon kodu +236
Mərkəzi Afrika Respublikasının İnzibati bölgüsü

Mərkəzi Afrika Respublikası (fr. République Centrafricaine) yerli dillərin birində (Ködörösêse tî Bêafrîka) — Mərkəzi Afrikada dövlət. 6 ölkə - Kamerun, Çad, Sudan, Cənubi Sudan, Konqo Demokratik Respublikası, Konqo Respublikası ilə həmsərhəddir. Dənizə çıxışı yoxdur. Paytaxtı Banqi şəhəridir.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Ölkə dənizə yüksəkliyi 600 metr olan bir platonun üzərindədir. Xüsusilə ölkənin şimal bölgələrinin yerləşdiyi 216.000  km²-lik bir sahədə Çad hövzəsi içərisində yerləşir. Ölkənin şimal-şərq bölgəsində yerləşən Bongo sıradağlarında ən yüksək nöqtə 1.330 m olduğu halda, Kamerun sərhədinə yaxınlığında olan Yade sıradağlarıda ölkənin 1.420 m-lik ən yüksək nöqtəsi olaraqan Ngaoui Dağı var. Ən alçaq yeri isə 335 metr ilə Ubangi çayıdır.

Ölkənin ümumilikdə sahib olduğu 5.203 km sərhədin 797 km-i Kamerun, 1.197 km-i Çad, 1.577 km-i Demokratik Konqo Respublikası, 467 km-i Konqo Respublikası, 483 km-i Sudan və 682 km-i isə Cənubi Sudan ilədir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

2008-ci ilin məlumatlarına görə ölkədə bir qadının orta hesabla 5 uşaq dünyaya gətirdiyi Mərkəzi Afrika Respublikasında, bu göstəricilərinə görə doğum nisbətinin yüksək olduğu ölkələrdən biridir. Ölkə daxilində qadınların orta ömrü 43 olduğu halda, kişilərdə 44-dür.

Ölkənin tropik yağışlı meşələrinin və quru çöllərinin olduğu bölgələrdə demək olar ki heç kim yaşamır. Əhalinin böyük əksəriyyəti su sahələrin, çayların sahillərində yaşayırlar.

Mərkəzi Afrika Respublikası gənc əhaliyə sahib olub, 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 60,25%-i 0-24 yaş aralığındadır. Ölkənin yalnız 3,47%-i 65 yaş və daha yaşlıdır.

0-14 yaş: 40.27% (kişi 1,114,727 / qadın 1,102,809)
15 -24 Yaş: 19.98% (kişi 553,264 / qadın 547,308)
25 -54 Yaş: 32.24% (kişi 888,304 / qadın 887,348)
55 -64 Yaş: 4.04% (kişi 101,306 / qadın 120,964)
65 Yaş və üzəri: 3.47% (kişi 74,516 / qadın 116,711)

Şəhərdə yaşayanların nisbəti 2015-ci ilin məlumatlarına görə 40% olan ölkədə, əhalinin illik artım nisbəti 2016-cı ilin təxmini məlumatlarına görə 2,12% səviyyəsindədir.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (2009) "World Population Prospects, Table A.1" Nəşr edən: United Nations (PDF). İstifadə tarixi: 2009-03-12.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 "Central African Republic". International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=96&pr.y=12&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=626&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=. İstifadə tarixi: 2012-04-18.