San-Tome və Prinsipi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
San-Tome və Prinsipi Demokratik Respublikası
República Democrática de
São Tomé e Príncipe
San-Tome və Prinsipi bayrağı San-Tome və Prinsipi gerbi
Bayrağı Gerbi
San-Tome və Prinsipi – xəritədə yeri
Paytaxt San Tome
Rəsmi dil Portuqal dili
İdarəetmə forması Prezident Respublikası
Prezident Manuel Pinto da Costa [ IX.2011 ~ ]
Baş nazir Patrice Trovoada [XI.2014 ~ ]
Yaranması
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

1.001 km²
0
Əhali
• Təxmini sayı (2014)
• Siyahıyaalma (2012)
Əhali sıxlığı

190.428[1] nəfər
178.739[2] nəfər
65 nəfər/km²
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2006)
  • Adam başına

$402 milyon  (218. yer)
$1.612 [3]  (140. yer)
Pul vahidi Dobra (STD)
Saat qurşağı +0 (UKV)
İnternet domeni .st
Telefon kodu ++239
São Tomé ve Príncipe

San-Tome və PrinsipiAfrika qitəsində dövlət. Paytaxtı San Tome şəhəridir. Qvineya körfəzində yerləşən iki adadan ibarətdir. Əhalisi 2012-ci ilin siyahıya görə - 187 356 nəfərdir. 2015-ci ildə isə burada təxminən 192 min sakin yaşayır. XV əsrdən Portuqaliyanın müstəmləkəsi olan bu kiçik arxipelaq 1975-ci ilin iyulun 12-də istiqlaiyyətini qazandı.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

San-Tome və Prinsipi bölgələri

San-Tome və Prinsipi ada dövlətidir və adaların ümumi sahil uzunluğu 209 km-dir. San-Tome və Prinsipi Seyşeldən sonra Afrika qitəsinin ən kiçik ikinci ölkəsidir. Ölkə 2 adadan ibarətdir və bu adalar Ekvatoriyal Qvineyaya aid olan Bioko və Annobon adaları arasında yerləşir. Hər iki ada arasında ki məsafə 150 ​​km-dir.

Ölkənin əsas adası mövqeyində olan San Tome adası hər iki ada içərisindəki ən dağlıq olan adadır. Bu adanın 48 km uzunluğu, 32 km də eni var və 859 km² bir üz səviyyəsinə malikdir. Adanın və eyni zamanda ölkənin də ən yüksək nöqtəsi 2.024 m ilə Pico de Sao Tome dağıdır. Adalar ölkəsinin digər adası olan Prínsipi adası isə 20 km uzunluğa və 10 km enə malikdir, adanın ümumi sahəsi 136 km²-dir. Bu adanın ən yüksək nöqtəsi isə 927 m Pico di Príncipe dağıdır . San Tome adasının ən cənub ucu Ekvator xəttində yalnız iki km uzağında yerləşir, bu adaya məxsus olan kiçik bir ada olan Rólas adası Ekvator xəttinin üzərində yerləşir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Ölkə əhalisinin böyük bir əksəriyyəti paytaxt San Tomedə yaşamaqdadır.

San-Tome və Prinsipi əhalisinin böyük əsəriyyəti gənc ibarət olub, 2014-cü ilin təxmini məlumatlarına görə əhalinin 63,3 %-i 0-24 yaş aralığındadır. Ölkənin yalnız 2,9 %-i 65 yaş və yuxarı olanlar təşkil edir. < Ref name = CIA / >

0-14 yaş: % 43.5 ( kişi 42,170 / qadın 40,750 )
15 -24 Yaş: % 19.8 ( kişi 19,085 / qadın 18,573 )
25 -54 Yaş: % 30.3 ( kişi 28,232 / qadın 29,410 )
55 -64 Yaş: % 3.5 ( kişi 3,010 / qadın 3,612 )
65 Yaş və yuxarı: % 2.9 ( kişi 2,523 / qadın 3,063 )

Etnik qruplar[redaktə | əsas redaktə]

San-Tome və Prinsipidə yaşayan qruplar içərisində ölkənin yerli xalqı ilə xüsusilə Portuqaliyalıların daxil olduğu ağ Avropalıların bir yerə gəlməsi ilə ortaya çıxan qrupdur. Mestiço olaraq adlandırılan mələz qrupundan başqa Angolares, Forros, Serviçais, Tongas olaraq adlandırılan qruplar da ölkə də yaşamaqdadır. Bu qrupların xaricində əksəriyyətini Portuqaliyalıların meydana gətirdiyi Avropalılar və bir çoxunu çinlilər ilə Makauluların meydana gətirdiyi Asiyalı da ölkədə yaşayır.

  • Angolares: 1540-ci ildə yaşanan bir gəmi qəzasında həyatda qalaraq adaya yerləşən Angolalı qulların soyundan gələn və dolanışığını balıqçılıq ilə təmin edən qrup.
  • Forros: Quldarlığın qadağan edilməsi ilə sərbəst buraxılan qulların soyundan gələnlərin meydana gətirdiyi qrup.
  • Serviçais: Anqola, MozambikYaşıl Burun Adalarından müqavilə ilə işçi olaraq adaya gələn və yaşayan qrup.
  • Tongas: Müqavilə ilə işçi olaraq adaya gələnlərin bu adada doğulan uşaqlarının meydana gətirdiyi qrup.


Dil[redaktə | əsas redaktə]

Ölkənin rəsmi dili Portuqal dilidir və bu dildən əhalinin 98,4 %-i tərəfindən istifadə edilməkdədir. Rəsmi dildən naşqa ölkə daxilində qarışıq dildən də istifadə edilir. Portuqal ilə Bantu dil ailəsinə mənsub dillərin qarışığı ilə ortaya çıxan KREOLE dilləri də müəyyən bir qrup tərəfindən istifadə edilməkdədir.

San-Tome və Prinsipi Portuqal dilinin rəsmi dil olaraq istifadə edildiyi ən kiçik ölkədir.

Din[redaktə | əsas redaktə]

San-Tome və Prinsipidə hakim olan din xristianlıq dinidir. Buna görə əhalinin 55,7 %-i xristianlıq adətlərinə uyğun olaraq həyatını yaşayırlar. Bu əhalinin az qala hamısını katolik məzhəbinə mənsub xristianlar təşkil edir. Bundan başqa 4,1 %-lik bir qrupu da Adventist inancına görə yaşayır. Əhalinin geridə qalan qisimi isə fərqli dinlərə görə həyatını davam etdirməkdədir.


İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

1975-ci ildə müstəqilliyinin qazandıqdan sonra ticarət baxımdan bir əhəmiyyətə sahib olmayan ada ölkəsi kakao ticarətinə asılı bir şəkildə iqtisadiyyatını qurmuşdur. 2010-cu ildin məlumatlarına görə ölkənin ixracatının 80 %-i kakao təşkil və ölkədə əkinçiliyə yararlı torpaqlarının 80 %-də kakao əkilir. Xüsusilə son illərdə yaşanan quraqlığa görə kakao qiymətlərindəki düşüb-qaxmalar kakao ixracindan bu qədər asılı olan ada ölkəsinə problem yaradır. Kakaonun başqa kokos, palma ağacı toxumu, darçın, istiot, qəhvə, banan, papaya və paxla kimi kənd təsərrüfatı məhsulları əkilməkdədir. Ada daxilində işlədilən balıq fermaları ilə birlikdə ev heyvanı yetişdirilməsi də ölkə iqtisadiyyatına qatqı verir. İxrac olunan kakao və qəhvənin əvəzinə ölkəyə ərzaq və yanacaq gətirilir. Respublika Afrikanın ən kasıb dövlətlərdən birisi sayılır, təsərrüfatı xarici köməkdən çox asılıdır. Ada sahillərində olan neft yataqları ölkənin iqtisadiyyatı üçün gələcəkdə əhəmiyyətli qatqı təmin edəcəyi planlaşdırılır ancaq indiki vaxtda bu sahədə hələ irəliləyiş yoxdur. 1990-cı illərdə geoloqlar adanın altında və ətrafında 11 milyard barrel neftin olduğu açıqlamışdırlarvə bu şərhlər istinadən ölkə Kara Bruney, İkinci Küveyt adları ilə anılmıştır. Ülke offshore neft imtiyazlık işlərinin satışı səbəbiylə Nigeriya ilə birlikdə işlətdiyi Joint Development Zone (JDZ) satışlarından 40% əldə etdiyi halda, qalan 60% Nigeriya tərəfindən alınır.

İxracat[redaktə | əsas redaktə]

Ölkə iqtisadiyyatının ən əhəmiyyətli ixracat məhsullarını kakao , qəhvə və palma ağacı yağı təşkil edir. Ölkənin 2013-cü ilin məlumatlarına görə ixracat etdiyi ilk beş ölkə bu şəkildədir:

Hollandiya 30.5 %
Belçika 20.4 %
İspaniya 9.8 %
Nigeriya 7.4 %
Türkiyə 7.3 %


Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

  1. www.cia.gov
  2. STP resmi sayım sonuçları
  3. www.imf.org