Efiopiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Efiopiya (Həbəşistan) Federal Demokratik Respublikası
ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk
Efiopiya(Həbəşistan
Efiopiya(Həbəşistan bayrağı
Bayrağı
Efiopiya(Həbəşistan gerbi
Gerbi
Himn: Wodefit Gesgeshi, Widd Innat Ityopp'ya
("İrəli Addımla, Doğma Anam Efiopiya")
Efiopiya(Həbəşistan xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Əddis-Əbəbə
Rəsmi dillər Amhar dili
Etnik qruplar
  • Oromo 34,5%
  • Amhar 26,9%
  • Somali 6,2%
  • Tiqray 6,1%
  • Sidama 4,0%
  • Qurage 2,5%
  • Velayta 2,3%
  • Hadiya 1,7%
  • Afar 1,7%
  • Qamo 1,5%
  • Gedeo 1,3%
  • digər 11,3%
Hökumət Federal parlamentar respublika
• Prezident
Mulatu Teshome Wirtu
• Baş nazir
Haile Mariam Desalegne
Yaranması
e.ə.980
1137
• İndiki konstitusiyanın qəbulu
1991
Sahəsi
• Ümumi
1,104,300 km2 (426,400 sq mi) (27-ci)
• Su (%)
0,7
Əhali
• Təxmini  (2011)
82 101 998 (14-cü)
• Siyahıya alma (2007)
73 918 505
• Sıxlıq
74/km2 (191.7/sq mi) (123-cü)
ÜDM (AQP) 2011 təxmini
• Ümumi
94,6 milyard
• Adambaşına
1 089
ÜDM (nominal) 2010 təxmini
• Ümumi
29,7 milyard
• Adambaşına
350
Valyuta Efiyopiya birri (ETB)
Saat qurşağı ŞAV (UTC+3)
Telefon kodu 251
İnternet domeni .et

Efiopiya (Həbəşistan, Abissiniya) (amh. ye-Ītyōṗṗyā Fēdēralāwī Dīmōkrāsīyāwī Rīpeblīk; rəsmi adı Efiopiya Federal Demokratik Respublikası) — Afrikada dövlət. Paytaxtı Əddis-Əbəbə şəhəridir. Qədimdə İslam mənbələrində Həbəşistan, qərbdə isə Abissiniya adları ilə tanınmışdır.

Afrikanın ən qədim dövlətlərindən biri və XX əsrin əvvəllərinə kimi Liberiya ilə yanaşı Afrikadakı iki müstəqil dövlətdən biri olmuşdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Daha çox Həbəşistan (Kölələr ölkəsi) adı ilə tanınan Efiopiya, tarix ərzində bilinən ən qədim mədəniyyətlərdəndir. Quruluşu e.ə. 13-cü əsrə qədər uzanan Efiopiya dövləti, 1936-1941-ci illər arasında Mussolini İtaliyasının işğal hərəkatını saymasaq, tarix boyunca müstəqilliyini qoruya bilmiş və Afrika qitəsinin bazı Avropa dövlətləri tərəfindən müstəmləkə halına gətirilə bilməmiş yeganə ölkəsidir. 1960-1990-cı illər arasında ölkədəki Eritrea problemindən ötrü münaqişəli və gərginliklərlə dolu bir dövr keçmişdir.

Alimlər tərəfindən Afar bölgəsində aparılan arxeoloji araşdırmalarda 3 milyon illik insan skeleti qalıntılarına rastlanılması, tarixi dövrlərin başlamasından çox əvvəllər belə bölgənin, insan topluluqları üçün bir yaşayış ərazisi olaraq istifadə edildiyini sübut edir. Efiopiyadan bəhs edən ilk tarixi sənədlər təxminən e.ə. 5000-ci ilə aiddir. İlk dövrlərdə şimaldakı Misir Krallığının lideri fironların qızıl, fil dişi və kölə axtarmaq üçün Qırmızı dəniz sahillərini izləyərək bu bölgəyə gəldikləri düşünülür. Efiopiya torpaqlarında müasir mənada ilk qurulan dövlət e.ə. 8-ci əsrdə yaranan D`mt krallığıdır. D`mt Krallığının e.ə. 1-ci əsrdə süqutu ilə birlikdə ölkədə, yenə eyni əsrdə Aqsum Krallığı yarandı. Aqsum Krallığı zamanla güclənərək sərhədlərini Həbəşistan xaricində bugünkü Eritrea, Cibuti, Sudan, Somali və Ərəb yarımadasında yerləşən Yəməni daxil edəcək dərəcədə genişlətdi.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Efiopiyada 82 dildə danışan müxtəlif xalq və tayfa yaşayır.[1] 1994-cü 11 oktyabr siyahıyaalmasına əsasən Efiopiyanın rəsmi etnik tərkibi aşağıdakı kimidir:[2]

Xalqlar 1994
Oromolar 17 080 318
Amharlar 16 007 933
Tiqraylar 3 284 568
Somalilər 3 185 266
Quraqielər 2 290 274
Sidamalar 1 842 314
Velaitalar 1 269 216
Afarlar 979 367
Qamolar 719 847
Gedeolar 639 905
Keffalar 599 188
Kembatalar 499 825
Agevlər/Avingilər 397 491
Digərləri 4 336 764
Cəmi 53 132 276

Din[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]