Syerra-Leone

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Syerra Leone Respublikası
Republic of Sierra Leone
Syerra Leone bayrağı Syerra Leone gerbi
Bayrağı Gerbi
Şüar: "Unity, Freedom, Justice"
"Birlik, azadlıq, ədalət"
Himn: High We Exalt Thee, Realm of the Free
Syerra Leone – xəritədə yeri
Paytaxt Fritaun
Böyük şəhərlər Fritaun-1 000 min sakin (2015-ci il)
Rəsmi dil İngilis dili
Etnik qruplar temne-35%, mende-31%,limba -8%,fulbe-4%,kono-2%,krio-2%,koranko-2%,loko-2%,maninka-2%,susu-2%
İdarəetmə forması Prezident respublikası
Prezident Ernest Bai Koroma[17.IX.2007 ~]
Vitse-prezident Samuel Sam-Sumana
Yaranması
 - Müstəqillik 27 aprel 1961
 - Respublika elan edilməsi 19 aprel 1971
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

71 740 km² (119-cu yer)
1,1
Əhali
• Təxmini sayı (2015)
• Siyahıyaalma (4.XII.2004)
Əhali sıxlığı

7 075 641 nəfər
4 976 871 nəfər
79.4 nəfər/km²  (114)
ÜDM (AQP)
  • Cəmi (2016 təxmini)
  • Adam başına

$9,881 milyard
$1,534
ÜDM (nominal)
  • Cəmi (2016 təxmini)
  • Adam başına

$4,563 milyard
$708
İnsan inkişafı indeksi (2013) 0,359  (aşağı) (177-ci yer)
Pul vahidi Leone (SLL)
Saat qurşağı +0 (UKV)
İnternet domeni .sl
Telefon kodu +232

Syerra Leone - Afrika qitəsinin qərbində, Atlantik okeanı sahillərində yerləşən dövlət. Ölkə şimaldan və şərqdən Qvineya ilə cənub-şərqdən isə Liberiya ilə həmsərhəddir. Paytaxtı - Fritaun şəhəridir.


Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Qonşusu Liberiya kimi azad edilmiş Afrikalı qullar tərəfindən qurulub (1791-ci ildə Fritaunu qurdular). Syerra Leone 1961-ci ildə ingilis müstəmləkə əsarətindən çıxaraq müstəqilliyini elan etmiş, 10 il sonra krallıq üsul-idarə sistemindən imtina edərək, respublikaya çevirilmişdir. 90-cı illərdən başlayaraq 2002-ci ildə qədər dağıdıcı bir vətəndaş müharibəsi yaşamışdır. Ölkə ərazisində BMT sülhməramrıları fəaliyyət göstərməkdədir.

Almaz mədənləri baxımından olduqca zəngindir, buna baxmayaraq qərbli müstəmləkəçilərin təhrik etdiyi və göz yumduğu vətəndaş müharibəsi nəticəsində bir xeyli yoxsullaşmışdır.

Coğrafiya[redaktə | əsas redaktə]

Syerra Leone

Sərhədlərinin ümumi uzunluğu 958 km olub, sərhəd qonşuları isə Qvineya (652 km), Liberiya (306 km), sahil xəttinin uzunluğu 402 km-dir.

Təbii sərvətləri almaz, titan, boksit, dəmir, qızıl, xromdur.

Tropik iqlimə sahibdir və ən alçaq nöqtəsi isə Atlantik okeanı 0 m-dir, ən yüksək nöqtəsi Loma Mansa (Bintimani dağında) 1,948 m -dir. Şərq Sierra Leone platasında yüksək səpələnmiş dağlar yerləşir.

Ölkənin mərkəzi meşələr, kol və əkinçilik olan aran düzənliklər bölgədir ki, bu da Syerra-Leonenin ərazisinin təxminən 43% tutur. Ölkənin şimal hissəsi Qvineya meşə-savanna mozaika ecoregionunun hissəsi kimi Dünya Vəhşi Təbiət Fondu tərəfindən təsnif edilmişdir, cənub hissəsini isə yağıntılı meşə düzənlik və əkinçilik təşkil edir.

Ərazi istifadəsi:əkinçiliyə uyğun torpaqlar 31%, meşəlik ərazi 28% və digərləri 33%-dir. Suvarılan ərazi 290 km²-dir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Etnik tərkibi

Orta ömür həddi kişilərdə 42,69 il, qadınlarda 48,61 il (2001 məlumatları) olub,1 qadına düşən orta uşaq sayı 6.01 uşaq (2001 təxmini) təşkil edir.

Din: İslam: 59.7%, Animizm: 25,5%, Xristian: 13.3% (Protestantlıq: 7,8%, müstəqil kilsələr: 3,1%, katoliklər: 2,3%).

İqrisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

İnflyasiya nisbəti (istehlakçı qiymətlərində) 15% -dir (2000 məlumatları). İş gücü 1981 məlumatlarına görə 1.369 milyondur. Sənaye, mədənçilik (almaz, dəmir, boksit) kiçik ölçülü sənaye müəssisələri (içki, toxuculuq, siqaret, ayaqqabı), qəhvə, kakao, kokos və neft elami zavodlarından ibarətdir.

Əsas ixracat məhsulları almaz,pivə,siqaret,ayaqqabı və gön dəridir.

Kənd təsərrüfatı məhsulları düyü, qəhvə, palma toxumu, yer fıstığıdır. Ayrıca iqtisadi gəlir gətirən başda balıqçılıq olmaqla ev heyvandarlığı, mal-qoyun-donuz da yetişdirilir.

İllik 65 milyon $ (2000 məlumatları) ixrac edir və ixrac məhsulları almaz, kakao, qəhvə, balıqdır. Idxal isə illik 145 milyon $ (2000 məlumatları). Qida maddələri, maşın və avadanlıq, yanacaq və yağlar, kimyəvi maddələr idxal edir. İdxal nisbətləri aşağıdakı şəkildədir: İngiltərə 34%, ABŞ 8%, İtaliya 7%, Nigeriya 5% (1999)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]