Oman

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Oman Sultanlığı
سلطنة عمان
Salṭanat ʻUmān
Oman
Oman gerbi
Gerbi
Himn: نشيد السلام السلطاني
"as-Salām as-Sultānī"
"Sultanic Salutation"
Oman xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Maskat
Rəsmi dillər Ərəb
Etnik qruplar ərəblər
Din İslam
Hökumət Mütləq monarxiya
• Sultan
Qabus bin Səid Əl Səid
Fahd bin Mahmud əl Səid
Yaranması
• Əsası qoyulub
23 İyul 1970
Sahəsi
• Ümumi
309,500 km2 (119,500 sq mi) (70-ci yer)
Əhali
• Təxmini  (2016)
4 572 949 (135-ci yer)
• Siyahıya alma (2010)
2,773,479
• Sıxlıq
13/km2 (33.7/sq mi) (216)
ÜDM (AQP) 2016 təxmini
• Ümumi
173,073 milyard
• Adambaşına
43,737
ÜDM (nominal) 2016 təxmini
• Ümumi
59,675 milyard
• Adambaşına
15,080
İİİ (2014)  0.793
yüksək · 52
Valyuta Oman rialı (OMR)
Saat qurşağı (UTC+4)
Telefon kodu 968
İnternet domeni .om, عمان.
Oman Sultanlığı

OmanAsiyada dövlət. Oman Ərəbistan yarımadasının cənub-şərqində yerləşir. Cənub-qərbdə Yəmən, qərbdə Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, şimal-qərbdə isə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə həmsərhəddir. Şimalda Oman Körfəzi, şəqrdə və cənubda isə Ərəb dənizi ilə əhatə olunur. Sahəsi- 309,500 min km2, əhalisi təxminən- 4,441,448 nəfərdir (2016-ci il). Paytaxtı - Məsqət şəhəridir. 7 oktyabr 1971-ci ildən BMT-nin, 1972-ci ildən isə İKT-nin üzvüdür. Oman Sultanlığı BMT, İKT, ƏDL və Bloklara Qoşulmayan ölkələr, Ümumdünya Ticarət Təşkilatı kimi təşkilatların üzvüdür. Məsqətdə 50-dən artıq xarici səfirlik və konsulluq fəaliyyət göstərir.

Dövlət quruluşu[redaktə | əsas redaktə]

Oman – irsi monarxiya sultanlığıdır. 1970-ci ildə hazırkı Sultan Qabus bin Səid Əl Səid atasını devirdikdən sonra ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına təkan vermiş və Sultan Qabusun həyata keçirdiyi islahatlar nəticəsində xarici investisiyaların ölkəyə axını başlamışdır. Müstəqil Omanın ilk Konstitusiyası 1996-cı il noyabrın 6-da qəbul edilmişdir. Konstitusiyaya əsasən, dövlət başçısı Sultandır. Qanunvericilik və icraedici hakimiyyət Sultana məxsusdur. Sultan hökumət başçısı vəzifəsi ilə yanaşı Xarici İşlər, Müdafiə və Maliyyə Naziri vəzifələrini icra edir. Hökumət Sultan Kabusun şəxsi nümayəndəsi (Baş nazirin müavini) daxil olmaqla 25 nazirdən ibarətdir. Konstitusiyaya əsasən, aşağı palatası- Şura Məclisi (84 üzv) və yuxarı palatası-Dövlət Şurasından (58 üzv) ibarət İkipalatalı Məşvərətçi Orqan – Oman Şurasıdır. Şura Məclisinin üzvləri ümumxalq səsvermə yolu ilə 4 il müddətinə seçilir. Dövlət Şurasının üzvləri Sultan tərəfindən üç il müddətinə təyin olunurlar. Dövlət Şurası yalnız məsləhətçi səlahiyyətlərə, Şura Məclisi isə, sosial və iqtisadi sahələrə dair qanunların baxılmasına məsləhət vermək, habelə Nazirlərin sorğu edilməsi hüququna malikdir. Şura Məclisinə son seçkilər 2007-ci ilin 27 oktyabr tarixində keçirilmiş və seçkilərdə namizədliyini irəli sürmüş 21 qadın namizəddən heç biri qanunverici orqanda yer qazana bilməmişdir. Hökumətin göstərişinə əsasən, yalnız 388 min omanlı səsvermə hüququna malikdir.

İqtisadiyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Omanın iqtisadi durumu əsasən 2000-ci ildə dünya bazarlarında neftin qiymətinin qalxmasından sonra yaxşılaşmışdır. Hökumətin siyasəti özəl sektorun genişlənməsinə, eləcə də xarici sərmayənin cəlb olunması məqsədilə ticarət sahəsində qanunların təkmilləşdirilməsinə yönəlmişdir. Bazarın liberallaşması davam edir. Ölkədə işsizliyin aradan qaldırılması və xarici işçi qüvvəsindən asılılığın azaldılması məqsədilə, hökumət xarici işçi qüvvəsinin yerli işçilərlə əvəz edilməsi prosesini təşviq etməyə başlamışdır. 2000-ci ilin noyabr ayında Oman Ümumdünya Ticarət Təşkilatının üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Həmin ildə ümumdaxili məhsulun istehsalı 19,6 milyard ABŞ dolları təşkil etmişdir. Hazırda Oman ölkənin sənaye, informasiya texnologiyaları, turizm və təhsil sahələrinə xarici investorların cəlb edilməsində maraqlıdır. Ölkənin gəlirinin 80%-i neft sektorunun payına düşür. 1982-ci ildə ölkədə ilk neftayırma zavodu istismara verilmişdir. 1997-ci ildən etibarən gündə 120 min ton neft ixrac olunur. Ölkənin şimal rayonlarında mis, xrom istehsal olunur. Tikinti, metallurgiya, sement sənayesi inkişaf etməkdədir. Bunula yanaşı, qida sənayesi, o cümlədən balıq məhsullarının emalı və qorunması sənayesi fəaliyyət göstərir.

Pul vahidi[redaktə | əsas redaktə]

Oman rialı

Dini vəziyyət[redaktə | əsas redaktə]

Omanda demək olar ki, bütün əhali müsəlmandır. Müsəlmanların əksəriyyəti islamın ibaziyyə təriqətinə mənsubdur. Əhalinin dörddə bir hissəsindən çoxu sünnülərdir. Sünnülər arasında hənbəlilər, sələfilər və şafiilər vardır. Şəhərlərdə farslar, bəzi ərəblər, pakistanlılar və hindlilər arasında şiəlik yayılmışdır. Ölkədə yaşayan hindistanlıların bir hissəsi induistdir. Omanda yaşayan portuqaliyalı və ingilislər xristiandırlar.

Etnik qruplar[redaktə | əsas redaktə]

Ərəblər, pakistanlılar, hindlilər, bəluçilər, banqladeşlilər. Ölkə əhalisinin 577.293 nəfərini mühacirlər təşkil edir

İstifadə edilən dillər[redaktə | əsas redaktə]

Ərəb (rəsmi), ingilis, bəluçi, urdu, hindu

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]