Botan Əmirliyi

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
امیرات بوتان
Botan Əmirliyi
13381855
Bohtan Amirate.png
StatusuSülalə
PaytaxtıCizrə
Rəsmi dilləriOsmanlıca
Dini
İslam (sunni)
İdarəetmə formasımonarxiya
• (1338-1362)
İzzəddini Əl-Bohtin
Tarixi 
• Yaranması
1338
• Süqutu
1855
Ərazisi
Sələfi
Xələfi
Osmanlı İmperiyası
Osmanlı İmperiyası

Botan Əmirliyi (Osmanlıca: امیرات بوتان)- 1338-1855-ci illər arasında hökm sürən Kürd əmirlərindən biridir.

Cizrə, ŞırnaqSiirtin Eruh mahalını əhatə edən bölgə Botan adlanır[1].

Əmirliyin adını daşıyan Buxti kürdləri orta əsrlərdə indiki Hakkari ilə Mosul arasında yaşayırdılar.

Bundan əlavə, Bütti kürdləri əvvəlcə Mərvani sülaləsinin banisi olan Humeydi kürdləri ilə əlaqələndirilmişdir[2].

XVI əsrdə yaşayan kürd tarixçisi Şərəfhan-ı Bitlisi tərəfindən yazılmış Şərəf adlı əsərində; Botan Əmirliyi adını cəsarət və döyüş yolu ilə tanınan Bütti Qəbiləsindən aldığını bildirir[3].

Lakin Botan Əmirliyi təkcə Büti Qəbiləsinə aid deyil.

Buxti Qəbiləsindən əlavə Botan əmirliyinin tayfaları arasında Dümbili, Nuqi, Mahmudî, Şeyx Tarani, Masaki, Raşki, Piynkan, Dalam, Biyasturai, Şiruyan, Didəran qəbilələri də varıydı.

Botan bölgəsi 14 bölgəyə ayrıldı, hər biri öz mərkəzinə və öz qalasına aidiydi[4].

Əzizan Meri və ya Əziziyyə Əmirliyi olaraq da bilinən Botan Əmirliyi, ehtimal ki Xalid ibn Vəlidə nəsəblənmişlər[5].

Bundan əlavə, Botan Əmrlərinin Əzîzan Meri kimi tanınmasının səbəbi, bu Əmirliyin qurucusu İzzəddini Əl-Bohtinin adı ilə əlaqədardır[6].

1514-cü ildə OsmanlıSəfəvi qüvvələri arasında Çaldıran döyüşü əsnasında Botan Əmirliyi Osmanlı tərəfindəydi.

Botan Əmirliyi bu tarixdən bəri Osmanlı İmperiyasına bağlanaraq öz mövcudluğunu davam etdi.

Bədirxan bəyin dövründə ən parlaq dövrünü yaşayan Botan Əmirliyi, 19-cu əsrdə Osmanlı İmperiyasında aparılan mərkəzləşdirmə islahatlarında Əmirliyə son qoyulmuşdur.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. M. Streck, “Bohtan”, MEBİA, C. 2, MEB, İstanbul 1979, s. 773.
  2. ULUSLARARASI ŞIRNAK VE ÇEVRESİ SEMPOZYUMU”,
  3. Şeref Han, Şerefname Kürd Tarihi, Cev: M.Emin Bozarslan, Deng Yayınları, İstanbul 2006,s. 94.
  4. Celile celil, age, 78.
  5. Şeref Han, a.g.e s.94
  6. Süreyya Bedirhan, Kürt Davası ve Hoybun, Çev: Dilara Zirek, Med Yay., İstanbul 1994, s. 76

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]