Brayl əlifbası

Brayl əlifbası ilə çex dilində yazılmış təqvim.

Brayl əlifbası (fr. Braille, ⠃⠗⠁⠊⠇⠇⠑) — kor və qismən görmə qabiliyyəti zəif olan insanlar tərəfindən yazmaq və oxumaq üçün hazırlanmış toxunma şrifti. 1824-cü ildə çəkməçinin oğlu Lui Brayl tərəfindən hazırlanmışdır. Üç yaşında Luis atasının emalatxanasında yəhər bıçağı ilə özünə xəsarət yetirmiş, nəticədə yaranan göz iltihabı onu kor etmişdir. 15 yaşında Lui artilleriya kapitanı Şarl Barbyerin "gecə skripti"nin sadəliyindən ilhamlanaraq Valentin Haüyin şriftinə alternativ olaraq öz şriftini yaratmışdır. O dövrdə hərbçilər tərəfindən qaranlıqda oxuna bilən mesajları qeyd etmək üçün "gecə skripti"ndən istifadə olunurdu. Brayl əlifbası ikili kodlaşdırmadan istifadə edən ilk yazı sistemi idi.

1960-cı ildə ABŞ-də məktəb yaşlı kor uşaqların 50%-i Brayl əlifbası ilə oxuya bilirdi.

Əlifba

• 
  A, 1
• 
  B, 2
• 
  C, 3
• 
  D, 4
• 
  E, 5
• 
  F, 6
• 
  G, 7
• 
  H, 8
• 
  I, 9
• 
  J, 0
• 
  K
• 
  L
• 
  M
• 
  N
• 
  O
• 
  P
• 
  Q
• 
  R
• 
  S
• 
  T
• 
  U
• 
  V
• 
  W
• 
  X
• 
  Y
• 
  Z

Digər simvollar

• 
  — baş hərf
• 
  — rəqəm
• 
  nöqtə
• 
  vergül
• 
  sual işarəsi
• 
  nöqtə-vergül
• 
  nida işarəsi
• 
  açıq mötərizə
• 
  bağlı mötərizə
• 
  dırnaq işarəsi
• 
  defis

Kiril qrafikalı Brayl əlifbası

Brayl əlifbası digər qrafikalı əlifbalar, o cümlədən Kiril qrafikalı dillər üçün də mövcuddur. Rus dili üçün əlifba bu şəkildədir:

• 
  А
• 
  Б
• 
  В
• 
  Г
• 
  Д
• 
  Е
• 
  Ё
• 
  Ж
• 
  З
• 
  И
• 
  Й
• 
  К
• 
  Л
• 
  М
• 
  Н
• 
  О
• 
  П
• 
  Р
• 
  С
• 
  Т
• 
  У
• 
  Ф
• 
  Х
• 
  Ц
• 
  Ч
• 
  Ш
• 
  Щ
• 
  Ъ
• 
  Ы
• 
  Ь
• 
  Э
• 
  Ю
• 
  Я
• 
  .
• 
  !
• 
  -
• 
  "
• 
  "
• 
  (
• 
  )
• 
  ,
• 
  ?

Xarici keçidlər

• Чарт Unicode с глифами для шрифта Брайля  (ing.)
• История возникновения шрифта Брайля Arxivləşdirilib 2010-07-22 at the Wayback Machine
• Система Брайля — русскоязычный сайт Arxivləşdirilib 2017-10-24 at the Wayback Machine
• Конвертер текста с русского и английского в азбуку Брайля – поддерживается весь русский и английский алфавиты, цифры и некоторые символы.
• Azərbaycanda brayl əlifbasını öyrədəcək qurğu hazırlanıb