Buşmenlər

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Buşmenlər
Namibian Bushmen Girls.JPG
Namibiyada buşmen ailəsi
Ümumi sayı
90 000
Yaşadığı ərazilər
Botsvana Botsvana 55 000
Namibiya Namibiya 27 000
Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası 10 000
Anqola Anqola 5 000
Zimbabve Zimbabve 1 200
Dili

Kho, kha, tu dil ailəsi

Dini

Xristianlıq

Buşmenlər (ing. Bushman) — Afrikada yaşayan xalqlar olub irqi xüsusiyyətlərinə görə zənci irqindən fərqlənirlər. Onların dərilərinin rəngi sarımtıl olmaqla saçları spiralşəkilli burulmuş olurlar. Onlar 10 min il bundan əvvəlki əcdadlarının adət ənənələrini indiyə kimi qoruyub saxlaya biliblər[1].

Buşmenlər gözəl ovçuluq və yığıcılıq qabiliyyətinə malikdirlər. Bu xalqlar Anqolada[2], CAR-da, Namibiyada, Mozambikdə, LesotoBotsvanada yaşayırlar. Koysan dilində danışırlar.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Afrikanın cənubunda yaşayan azsaylı buşmenlərin əcdadları bütün digər Homo sapienslərdən daha çox idi.

Genetiklərin son araşdırmalarına görə, Afrikanın cənubunda yaşayan ovçu-toplayıcı buşmenlər, 150 min il boyu insanların böyük bir hissəsini təşkil etmişdir. Bundan başqa, məlum olmuşdur ki, 120-130 min il əvvəl buşmenlərin əcdadları istisna olmaqla, bütün insanlıq demoqrafik böhran keçirirdi. Alimlər bunu, Avrasiyaya buzlaqların gəlişi nəticəsində Qərbi və Mərkəzi Afrika ərazisində quraqlığın yaranması, lakin qitənin cənubunda mülayim iqlimin saxlanması ilə izah ediblər. Sonuncu məqam buşmen populyasiyalarının yüksək səviyyədə qalmasına imkan verib.

Tədqiqat zamanı Namibiyada yaşayan 5 buşmen tayfasının genomu digər 48 xalqın nümayəndələrinin genomu ilə müqayisə olunmuşdur. Məlum olmuşdur ki, yaxın nigahlar səbəbiylə, hətta son minillikdə belə yeni gen axınının məhdudiyyəti nəticəsində buşmenlər genom səviyyəsində digər xalqlardan ciddi şəkildə fərqlənirlər. Tədqiqatın nəticələri buşmenləri keçmişin ən çoxsaylı xalqı kimi təsdiq etməkdə genetiklərə kömək etmişdir.

Alimlərin araşdırmalarına görə, yalnız 22 min il əvvəl müasir avropalıların, asiyalıların və digər afrika xalqlarının əcdadları buşmenləri "sıxışdırmış" və sayca önə keçmişdir.

Qalereya[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Gordon, Robert J. (1999). The Bushman Myth: The Making of a Namibian Underclass. ISBN 0-8133-3581-7.
  • Howell, Nancy (1979). Demography of the Dobe ǃKung. New York: Academic Press. ISBN 0-12-357350-5.
  • Lee, Richard; Irven DeVore (1999). Kalahari Hunter-Gatherers: Studies of the ǃKung San & Their Neighbors. iUniverse. ISBN 0-674-49980-8.
  • Solomon, Anne (1997). "The myth of ritual origins? Ethnography, mythology and interpretation of San rock art". The Antiquity of Man. South African Archaeological Bulletin. İstifadə tarixi: 12 January 2014.
  • Minkel, J. R. (1 December 2006). "Offerings to a Stone Snake Provide the Earliest Evidence of Religion". Scientific American. İstifadə tarixi: 12 January 2014.
  • Choi, Charles (21 September 2012). "African Hunter-Gatherers Are Offshoots of Earliest Human Split". LiveScience. İstifadə tarixi: 12 January 2014.
  • San Spirituality: Roots, Expression,(2004) and Social Consequences, J. David Lewis-Williams, David G. Pearce, ISBN 978-0759104327
  • Barnard, Alan. (1992): Hunters and Herders of Southern Africa. Cambridge University Press. ISBN 978-0521411882.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Buşmenlər kimlərdir?
  2. Ученые: человечество родом из Анголы и Намибии